Jetisý mektepterindegi IT jetistigi

Atalǵan forým saladaǵy ınjenerlerdiń, IT-sa­rapshylardyń, ázir­leý­shilerdiń, sala kóshbasshylary­nyń basyn bir shańyraq astynda biriktirdi. Bul shara aımaqtaǵy sıfrlyq salany damytýdyń ne­gizgi taqyryptaryn talqylaýǵa ar­nalǵan jańa alańǵa aınaldy. О́ńir ákimi baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, oblysta kórsetiletin memlekettik qyzmetterdiń 96%-y avtomattandyrylǵan, sondaı-aq eldi mekenderdiń 95,2%-ynda ınternet jetkizilgen. Búginde oblys ortalyǵy Taldyqorǵan qalasynda 5G jelisi úshin 13 bazalyq stansa ornatylǵan.

Saltanatty sharanyń ashylýyn­da oblys ákiminiń orynbasary Dıas Esdáýletov kezdesýge qaty­sýshylardy quttyqtap, ıgi tilegin jetkizdi.

«Búgingi is-shara zamanaýı sheshimderdi engizýdi jedelde­týge jáne óńirde yńǵaıly ári tıimdi sıfr­lyq ınfraqurylymdy qu­rý­ǵa kómektesetin ádisterdi tal­qylaý, sıfrlyq tehnologııa­lar sa­la­syndaǵy mamandar men sarap­shylardyń kúsh-jigerin biriktirý maqsatynda uıymdastyrylyp otyr. Sıfrlyq transformasııa dáýirin­de memlekettik qurylymdardyń ­aldynda qyzmet kórsetýdiń jedel­digin arttyrý ǵana emes, sonymen qatar azamattarmen ózara is-qımyldyń ár kezeńinde ashyqtyq pen eseptilik qaǵıdattaryn engizý mindeti tur. Jalpy alǵanda, Jetisýda kórsetiletin 289 memlekettik qyz­met pen qosalqy qyzmetterdiń ­277-si nemese 96% avtomattandyryl­dy. Qyzmet iske qosylǵan sátten ­bastap 1 370 ótinim kelip tústi», dedi D.Esdáýletov.

Sondaı-aq óńirde salalardy sıfrlandyrý boıynsha birqatar jobalar tabysty jumys istep jatqany da sóz boldy. Atap aıt­qanda «Kilem jabyny» jobasy aıasynda polısııa departamenti­niń jedel basqarý ortalyǵyna 15 myńnan astam beınebaqylaý kamerasy qosylǵan, sondaı-aq jol qaýipsizdigin kúsheıtý úshin jol erejelerin buzýshylardy anyqtaýǵa jáne kólik legin ólsheýge múmkindik beretin 216 kamera ornatylǵan.

Densaýlyq saqtaý salasyn sıfr­landyrý maqsatynda óńirdiń 16 medısınalyq mekemesinde rentgen sáýlelerin joǵary dáldikpen taldaýǵa múmkindik beretin PACS júıesi engizildi, bul dárigerlerge erte dıagnoz qoıýǵa kómektesedi, ásirese onkologııalyq aýrýlardy erte anyqtaýda mańyzy zor. Júıe jumys istegennen beri 615 myńnan astam zertteý júrgizilgen.

О́ńirdiń bilim berý salasyn ­sıfrlandyrý jumystary aıasynda Jetisý oblysyndaǵy 337 mektep túgel ınternetke qosylǵan. Onyń ishinde osy jyly shalǵaıdaǵy 53 mektep «Starlink» spýtnıktik júıesi arqyly qosyldy. Sondaı-aq 69 mektepte balalardyń sabaqqa qatysýyn baqylaıtyn, tamaqtanýyn esepke alatyn, kitaphanalarǵa kirýine múmkindik beretin «Oqý­shynyń biryńǵaı kartochkasy» júıesi engizildi.

Joǵary bilikti IT-mamandardy daıarlaý máselesi de sheshilip otyr. Atap aıtqanda, Taldyqorǵanda «Samsung Innovation Campus» baǵdarlamalaý mektebi ashylyp, «IT Hub Jetisu Digital» bazasynda kýrstar ótkizilýde, onda myńnan astam adam oqýdan ótti.

Osy kúni forým aıasynda «Áleý­mettik ámııan – memlekettik qol­daý sharalaryn sıfrlandyrý» taqyrybynda plenarlyq sessııa uıymdastyryldy.

Spıkerlerdiń biri oblystyq jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasynyń basshysy Ermek Mızambaev «Áleýmettik ámııan» pılottyq jobasynyń mánine eg­jeı-tegjeıli toqtala kele, joba ha­lyqtyń áleýmettik osal topta­ry­nyń qarjylyq quraldarǵa qol­je­tim­diligin qamtamasyz etý, áleý­mettik kómekti esepteý rásimin jeńil­de­tý, áleýmettik qoldaý qural­da­ryn jetildirý, sondaı-aq bıýdjet qa­rajatynyń shyǵystaryn ońtaı­landyrý úshin qurylǵanyn aıtty.

Sol sııaqty oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Marat Súleımenov, oblystyq sıfrlyq tehnologııalar basqarmasynyń basshysy Aıdyn Temirbaev ta sóz alyp, sıfrlandyrý baǵytyndaǵy jumystarǵa toqtaldy.

Forým negizgi taqyrybynan bólek jasandy ıntellekt, derekterdi taldaý, kıberqaýipsizdik, áleýmettik qyzmetterdi sıfrlandyrý, sondaı-aq kólik jáne qaýipsizdik sııaqty mańyzdy baǵyttardy da qamtydy.

Sondaı-aq «Google Developer» sarapshysy Enes Turan, «MSP Global» tehnıkalyq dırektory Rýslan Janseńgirov IT-ındýstrııadaǵy jahandyq trendter men ózge­rister, bıznes-úderisterdiń tıim­diligin jaqsartýdaǵy jasandy ıntel­lektiniń róli, kıberqaýipsizdik salasyndaǵy sońǵy sheshimder men tehnologııalar jaıly baıandady. Memlekettik qyzmetterdiń qoljetimdiligin arttyrý, azamattardy sıfrlyq qoldaý másele­leri talqylandy. Sonymen qatar qoǵamdyq qaýipsizdikti arttyrýǵa jáne qalalyq qyzmetterdi qoldaýǵa baǵyttalǵan «Qaýipsiz qala» júıesi tanystyryldy.

Jıynda pikirtalas alańdary­men qatar IT-kompanııalardyń, sıfrlandyrý jónindegi sarap­shylardyń sıfrlyq jobalaryn usynatyn «Jetisu IT Expo» kórmesi uıymdastyryldy. Oǵan telekommýnıkasııa, derekterdi taldaý, qa­ýipsizdikti qamtamasyz etý, geokartalardy ázirleý jáne t.b. salalarda jumys isteıtin elimizdiń ártúrli qalalary men aımaqtarynan kelgen 12 otandyq kompanııa qatysty.

Máselen, Shyǵys Qazaqstan oblysynan kelgen «Rating» JShS kompanııasynyń menedjer-taldaýshysy Anastasııa Hohlova qyrkúıek aıynan beri kompanııa Jetisý oblysynyń sıfrlyq tehnologııalar basqarmasymen birlesip, túrli baǵytta aýqymdy taldamalyq derekter bazasynyń ahýaldyq ortaly­ǵyn qurý jumystaryn atqaryp jatqanyn aıtty.

«Mysaly, aımaqtyń erekshe qa­jettilikteri bar turǵyndary tý­raly aqparattar keısi jasal­dy. Ahýaldyq ortalyqtyń derek­qorynda olardyń sany qansha, olardyń qanshasy memlekettik áleýmettik kómek alǵany, qanshasy kómekpen qamtylmaǵany jáne t.b. anyq kórsetilgen. Barlyǵy 12 keıs, sonyń ishinde «Jol apattaryn taldaý», «Mektepterdiń tolymdylyǵy», «Demografııa», «Eńbek naryǵyndaǵy jaǵdaı» jáne t.b. ázirlendi. Jyl sońyna deıin keıster sany 58-ge jetedi. Munyń bári aımaqtyń damýy týraly barlyq aqparatty bir jerge jınaqtaýǵa, ony taldaýǵa jáne jaǵdaıdy jaqsartý sharalaryn qabyldaýǵa múmkindik beredi», dedi A.Hohlova.

Al Taldyqorǵan qalasyndaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń oqýshylary kórmede ózderiniń ­marsta júretin robotyn usyndy, olar 9-synyptan bastap osy joba­men jumys istep, Astana men Almaty­da robottehnıka halyqaralyq kór­me­lerinde kózge túsken.

«Biz barlyq bólshekti 3D-prın­terde basyp shyǵardyq. Baǵ­dar­lama «Python» baǵdarlama­laý tilin­de jazylǵan. Bizdiń mars­ta jú­retin robotymyz Aı men Mars­ta­ǵy úńgirlerdi zertteýge ar­nal­ǵan. Bul jobada synyptasym Edige Bolatbekuly ekeýimiz birge ju­mys istedik», deıdi Taldyqor­ǵan qala­syndaǵy NZM 12-synyp oqýshysy Qasym Álı.

Osy kúni forým aıasynda sıfr­landyrý salasyndaǵy jetistik­teri úshin óńirdiń IT-mamandary marapattaldy. Atap aıtsaq, «Sıfr­­lyq tehnologııalardy ilgeriletý­shi» nomınasııasy «Future-IT» roboteh­nıka mektebiniń negizin qalaý­shy dırektory Damır Nurkeja­nov jeńimpaz atansa, «Jyldyń sıfr­lyq jetkizýshisi» atalymyn­da Qaratal orta mektebiniń ın­for­matıka pániniń muǵalimi Kırıll Mıhov, al «Startap-mádenıettiń úz­dik tálimgeri» nomınasııasy bo­ıyn­sha Taldyqorǵan joǵary polı­tehnıkalyq kolledjiniń bıznes – startab jobalarynyń jetek­shisi Ásel Qulyntaeva jeńimpaz bol­dy. Sondaı-aq «Jetisu Digital» IT-haby­nyń jáne «Astana Hub» IT-startaby halyqaralyq tehnoparkiniń ujy­my jáne basqalardyń eńbegi atap ótildi. Olarǵa oblys ákiminiń alǵys hattary, arnaıy músinsheler men aqshalaı sertıfıkattar berildi.

«Búginde sıfrlandyrý bizdiń ómirimizdiń barlyq salasyna tán ári jetisýlyqtar úshin qyzmetterdiń qoljetimdiligi men sapasyn arttyrýda mańyzdy ról atqarady. Bizdiń maqsatymyz – óńirdiń árbir turǵyny bilim berýde, densaýlyq saqtaýda, qalalyq sharýashylyqty basqarýda nemese memlekettik qyzmetterdi alýda zamanaýı tehnologııalardy tolyq paıdalana alatyndaı etý. «Digital Jetisu Forum»-da usynylǵan jobalar sıfrlandyrýdaǵy jetistikterdiń bir bóligi ǵana. Biz jańa jobalardy ázirlep, engizýdi jalǵastyramyz, óıtkeni bizdiń basty mindetimiz – Jetisýdy sıfrlyq tehnologııalar ár azamattyń ıgiligi úshin jumys isteıtin óńirge aınaldyrý. Sondaı-aq biz óńirdiń talantty jastary óz áleýetin tanytyp, jobalaryn iske asyra alatyn sıfrlyq ortany qalyptastyrýǵa tyrysamyz», dedi A.Temirbaev.

Forým sońynda «Jetisu Idea Battle» ıdeıalar baıqaýynyń qorytyndysy shyǵarylyp, onyń aıasynda óńirdiń dástúrli úzdik startaperleri óz jobalaryn damytýǵa beriletin baǵaly syılyqtarmen marapattaldy.

Jetisý oblysy