Arnaýly qyzmetke talap artady

Arnaýly áleýmettik qyzmet – ómirlik qıyn jaǵdaıda júrgen adam­ǵa (otbasyna) týyndaǵan áleýmettik prob­lemalardy eńserýge qajet jaǵ­daı­lardy qamtamasyz etetin, olarǵa basqa azamattarmen bir­deı qoǵam ómirine qatysý múmkin­dik­terin jasaýǵa baǵyttalǵan shara­lar kesheni. Búginde elimizde múgedektigi bar 730 myńnan astam adam turady. Salalyq kodekstiń qabyldanýymen áleýmettik qorǵaý ınspektorlarynyń memlekettik ınstıtýty engizildi. Zańnamanyń saqtalýyn baqylaıtyn ınspektorlar ótken jyly múgedektigi bar adamdarǵa ǵımarattardyń qoljetimdiligin qamtamasyz etý bóliginde 2,3 myńnan astam tekserý, arnaýly áleýmettik qyzmet kórsetý jóninde 167 tekserý júrgizgen. Qorytyndysynda oryndalýǵa mindetti 949 uıǵarym berilip, 215 mln teńgeden astam somaǵa 961 ákimshilik aıyppul salyndy.

Sońǵy jyldary elimizde mun­daı qyzmetterge qajetti­lik­tiń ósýi memleket aldyna tıisti sapa men qoljetimdilikti qam­ta­masyz etý mindetin qoıady. Lısenzııalaý týraly sheshim usy­nylatyn qyzmetterdiń sapasyn baqylaýdy kúsheıtý, azamattardyń quqyqtaryn qorǵaý maqsatynda qabyldandy. Arnaýly áleýmet­tik qyzmet kórsetetin barlyq menshik nysanyndaǵy uıymdardy lısenzııa­laý máselesi jergilikti atqarýshy organdarmen, ÚEU-men birlesip aldyn ala pysyqtal­ǵan. Shara arnaý­ly áleýmettik qyz­metter kórsetý júıesin jań­ǵyr­tý kezeńderiniń biri bola otyryp, uıymdarǵa biryńǵaı standarttardy belgi­leý­ge baǵyttalǵan. Bul standarttar azamattardyń áleýmettik mekemelerde turý jaǵdaılaryna, qaýip­sizdikti saqtaýǵa, medısınalyq kómek kórsetýge, sonymen qatar qyz­met­kerlerdiń biliktiligine qatysty bolady. Mysaly, qart­tar men múgedektigi bar adamdar­ǵa arnalǵan ınternat-úılerde kútimniń, tamaqtanýdyń, medı­sı­na­lyq qyzmet kórsetýdiń eń tómen­gi standarttary qamtamasyz etilýge tıis. Lısenzııa alý úshin sanıtarlyq normalar men órt qaýipsizdigi erejelerine sáıkes keletin ǵımarattyń, oǵan halyq­tyń qozǵalysy shekteýli toby­nyń qoljetimdiliginiń, qajetti mate­rıaldyq-tehnıkalyq bazanyń, mamandar shtatynyń bolýy shart.

Uıymdardy lısenzııalaý múge­dektigi bar adamdar men qyzmet alýshylardyń ózge de sanattaryn áleýmettik ońaltýdyń tıimdiligin arttyryp, olardy ári qaraı qoǵam ómirine yqpaldastyrýdy, saladaǵy olqylyqtardy joıýdy kózdeıdi. Áleýmettik qorǵaý salasyndaǵy retteý jáne baqylaý komıteti­niń tóraǵasy Tólegen Ospanqulov­tyń aıtýynsha, osy qyzmetter­di kórsetetin uıymdardyń men­shik nysanyna qaramastan, qyzmet ­sapasyn tıisti deńgeıge kótere­tin kez áldeqashan jetti. О́tken jyly osyndaı ortalyq­tyń birinde bolǵan qaıǵyly oqıǵany eske túsirsek jetkilikti. Onda jaǵdaıdyń talapqa saı bolmaýy­nan balalar ýlandy. Júrgi­zilgen keshendi tekserý­diń qory­tyn­dysy uıymda múgedektigi bar bala­lardyń quqyqtary óres­kel buzylǵanyn kórsetti. Máse­len, turmystyq qyzmetter tolyq kólemde kórsetilmegen, tamaq­tan­dyrý, tósektik oryn, kıim, aıaqkıim berý­diń eń tómengi normalary buzy­l­­ǵan, skrınıngtik tekserýler ótkizil­­megen.

Jergilikti atqarýshy organ­dar memlekettik arnaýly qyzmet kórsetý ortalyqtarynyń belgi­len­gen talaptarǵa saı bolýyn qada­ǵalaýdy qolǵa aldy. ÚEU usy­­natyn úkimettik emes sektor uıym­darynyń ishinen órt qaýip­­sizdigi aktileri joq 86 nysan anyqtaldy, 70-niń SES qory­tyn­dylary bolmaǵan, 87 uıym­nyń ǵımarattarynda mú­ge­dek­ti­gi bar adamdarǵa qolje­t­im­di­­­­lik qaras­tyrylmaǵan. T.Ospan­qu­­lov ákimdiktermen, ÚEU-men lısen­zııalaýǵa daıyndyq máse­lelerin pysyqtaýdy jalǵas­ty­ryp, lısenzııa berýden buryn baqylaýdan ótkizý kezinde qajetti keńes beri­letinin atap ótti.

Arnaýly áleýmettik qyzmettiń deńgeıi uıymdardyń belgilengen talaptarǵa sáıkestigimen qatar, qyz­metkerlerdiń kásibı bilik­tiligine de baılanysty. Egde adamdarǵa nemese múgedekterge kútim jasaıtyn qyzmetker trenıngter men biliktilikti arttyrý kýrstarynan turaqty ótýge tıis. Qazirgi kúni elimizdiń halyqty áleýmettik qorǵaý salasynda 12,7 myń áleýmettik qyzmetker jumys istese, olardyń 12 paıyzynyń ǵana beıindi bilimi bar. Al 88 paıyzy medısına, pedagogıka, ekonomıka, taǵy basqa saladan kelgen. Sondyqtan áleýmet­tik mekemeler men jekemenshik uıymdardyń qyzmetkerlerine arnalǵan aqparattyq naýqandar, oqytý baǵdarlamalaryn uıym­dastyrý qajet. Mańyzdy ózge­ris – bıyldan bastap kásibı quzy­re­tine qatysty barlyq derek kórsetiletin Áleýmettik qyz­met­kerler tizilimi engiziledi. Kadr sapasyn kóterý úshin tıisti talaptardy belgileıtin kásibı standart ázirlengen. 8,3 myńnan astam áleýmettik qyzmetker beıindi oqytýdan ótip, sertıfıkat aldy. Sondaı-aq endi qyzmetkerler Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi memorandýmǵa qol qoıǵan mamandandyrylǵan kafedralary bar 14 JOO bazasynda qaıta daıarlaý men biliktiligin arttyrýdan óte alady.

Qazir jergilikti atqarýshy organdar arnaýly áleýmettik qyzmet kórsetýdiń memlekettik ortalyqtaryn belgilengen nor­ma­larǵa sáıkestendirý baǵytynda jumys júrgizip jatyr. Árıne, saladaǵy úderis áleýmettik qyz­metter naryǵyna áser etpeı qoı­maıdy. Kóptegen shaǵyn jáne orta uıym úshin bul qosymsha qarjylyq shyǵyndarǵa ákelse de, aldaǵy ýaqytta neǵurlym báse­kege qabiletti, ashyq naryqty qalyptastyrý, qyzmetti joǵary stan­darttarmen usyný odan mańyz­dyraq bolsa kerek. Bul turǵyda áleýmettik qyzmet kórsetýmen aınalysatyn shaǵyn jáne orta uıymdarǵa kedergi keltirmeý úshin lısenzııalaýdyń jeńildetilgen júıesin engizý qarastyrylǵan. Iаǵnı mekemelerdiń qajetti talaptardy saqtaı otyryp, shamadan tys ákimshilik qysymsyz jumys isteýine mán beriledi. Baqylaýdyń naqty tetikteri jeke jáne qoǵamdyq uıymdardyń áleýmettik qyzmet kórsetýdi usynýǵa neǵurlym belsendi qaty­sýyn yntalandyryp, áleý­mettik salany damytýǵa múddeli ınves­torlarǵa jańa múmkindikter ashady. Bastysy, shara adal qyzmet kórsetýshiler úshin qosymsha bıýrokratııalyq kedergilerdiń kózine aınalmaǵany lázim.

Uıymdardy lısenzııalaý birin­shi kezekte kórsetiletin AÁQ sapasyn qamtamasyz etýge múm­kin­dik beredi, ekinshiden, múge­dektigi bar adamdardy, kórsetiletin qyz­met­ti alýshylardyń ózge de sanattaryn qoǵam talabyna beıimdep, áleýmettik ońaltýdyń tıimdiligin qamtamasyz etýge baǵyttalady.