Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń ár kúni qym-qýyt taǵdyrly oqıǵalarǵa toly. Eger de álgi oqıǵalar ǵaıyptan taıyp qaǵazǵa qattalyp, ıakı gazetterde jarııalana qalsa, ol sózsiz tarıhqa aınalady. Bul sózimizge 1944 jyldyń 4 qańtary kúni «Sosıalıstik Qazaqstan» (qazirgi «Egemen Qazaqstan») gazetiniń №3 sanynda jarııalanǵan Álisher Toqmaǵambetov esimdi avtordyń «Shamalǵan tóbe» degen maqalasy dálel bola alady.
1943 jyldyń orta sheninen bastap qyzyl armııa kúsh alyp, Dnepr ózenin alýǵa bar kúshin jumsady. Jaý áskeri bekinis qurǵan Dneprden ótý operasııasy kezinde qanshama bozdaq sheıit ketti. Solardyń biri – Tastanbek Shamalǵanov. Dnepr ózeniniń boıynda batyrdyń qurmetine tóbeniń aty berilgen. Ol tóbe nelikten «Shamalǵan tóbe» ataldy? Bul týraly elimizdiń bas gazeti:
«Ol Dneprdiń oń betindegi asa mańyzdy tóbege bir top jaýyngerlermen ińirt mezgilinde kelip ornalasty. Dneprden júzip ótip, oıda joq jerde, tutqıyldan jasaǵan surapyl shabýyl nemisterdiń úreıin ushyryp, záresin aldy. Leıtenant Shamalǵanov Tastanbek bastaǵan bir top keńes jaýyngerleriniń jasaǵan bul shabýyly qısapsyz qalyń qoldyń soqqysynan kem bolmady. Jeme-jemge kelgen qyzý aıqas kópke barmady. Nemisterdiń birsypyrasy bekingen tóbeden qashyp shyqty da, birsypyrasy qum qushyp, tóbede qaldy. Tóbe Shamalǵanovtyń qolyna kóshti.
Dneprdiń boıyn sholyp, kóp jerge barlaý júrgizý úshin qolaıly bıik tóbeni nemister qaıta alýǵa jantalasty. Olar tań ata jasaǵan sátsiz shabýylynan keıin, ekinshi ret tús mezgilinde taǵy qaıtadan shabýylǵa shyqty. Shabýyl bastardyń aldynda tóbege mınometten boratyp oq jaýdyrdy, qaıta-qaıta bomba tastaldy. Alaqandaı tóbeniń shańy aspanǵa kóterilip, janǵan otqa aınaldy. Nemisterdiń qaıtara shabýyly barǵan saıyn kúsheıip, údeı tústi.
Biraq Shamalǵanovtar ornynan qozǵalmady, tórt kún udaıymen jaýdy myqtap toıtaryp, tóbege jolatpady. Tórtinshi kúni tyń kúsh kelip qosylyp, jeńistiń kilti bolarlyq mańyzy bar tóbe birjola Shamalǵanovtardyń qolynda qaldy. Tórtinshi kúni, eń sońǵy kúni jaý oǵynan Shamalǵanov qaza tapty» dep jazypty.
Shamalǵanovtyń kim bolǵanyn arhıv qujattaryndaǵy málimetterden izdep taptyq. Tastanbek Shamalǵanov 1923 jyly Jambyl oblysynyń Merki aýdanynda dúnıege kelip, 1943 jyldyń 31 shildesinde Reseıdiń sol kezdegi Orlov oblysynyń Hvastovıch aýdanyna qarasty Mıleev selosy mańyndaǵy bıiktigi 172,3 metr tóbeniń basynda dám-tuzy taýsylypty.
Maqala sońyn avtor Álisher Toqmaǵambetov: «Arada az ýaqyt ótti. Hat tasýshy Shamalǵanovqa tıisti eki hatty ákelip, maǵan tapsyrdy. Hatty ashyp oqýǵa batylym barmady. Tek adresinen ǵana ol hattardyń Jambyl qalasynda oqıtyn inisi Sultanbek pen muǵalim bolyp isteıtin S. degen súıgen qyzynan kelgen hattar ekenin bildim. Eki hatty da Tastanbektiń tós qaltasyna salyp, ózin sol bıik tóbege jerledik. Basyna jazý jazdyq. Sol kúnnen bastap bul tóbeni jaýyngerler «Shamalǵan tóbe» dep atap ketti» dep túıindegen.
Ekinshi dúnıejúzilik soǵysta qyrshynynan qıylǵan batyr uldyń máıiti jerlengen sol bir tóbe qazir «Shamalǵan tóbe» dep atala ma eken? Jergilikti halyq Tastanbekti tanı ma? Ol arasy bizge málimsiz...