• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
О́shpes dańq 13 Aqpan, 2025

Abdolla aqynnyń ajalmen arpalysy

154 ret
kórsetildi

Ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezin­de qolyna qarýy men qalamyn qatar ustaǵan aqyndardyń biri – Abdolla Jumaǵalıev. Otty jyrlarymen oqyrmannyń jú­re­gin jaýlaǵan jas aqynnyń qalaı ajal qushqany týraly 1943 jyldyń 13 qańtary kúni «Sosıalıstik Qazaqstan» (qazirgi «Egemen Qazaqstan») gazeti «Geroı aqyn» atty maqala jarııalapty.

Gvardııa kapıtany V.Grıgorev «Geroı aqyn» atty maqa­lasynda aqyn Abdolla Ju­ma­­ǵalıevtyń batyrlyq týraly jazýdy jany súıetinin, onyń keıip­ker­leri de tamasha erlik jasaýǵa um­ty­latynyn, soǵys aqynnyń ózin de shyǵarmalaryndaǵy keıipkerleri sııaqty batyr da, tabandy sarbaz etip shyǵarǵanyn aıta kelip, qyzyl ásker­diń jaýmen qatty shaıqasa otyryp, keri sheginýge májbúr bolǵanyn ­jazady.

«Bul urys dushpandy álsiretip, kúshin sarqýdyń shaıqasy edi. Bir derevnıada qyrqysqan qatty urys bastaldy. Nemis bóliminiń kúshi bizden basym boldy. Biraq bizdiń jaýyngerler asqan tabandylyqpen soǵysyp, jaýdy derevnıaǵa ótkizbeı, kóp bógedi. Aqyry ár úı saıyn qatty urys bastaldy. Bizdiń bólim jaýdy kóp shyǵynǵa ushy­ratqannan keıin, derevnıany tas­tap shyqty.

Biz shyqqannan keıin de derevnıada urys toqtamady. Úzdiksiz atylǵan myltyq daýysy estiledi. Nemister bir úıge ataka jasady. Úıdiń ishinde áldekim avtomattan oq jaýdyryp, jaýdy bettetpeı tur. Avtomattan atylǵan oq nemisterdi otap jatyr. Biraq dushpan ólgenine de qaramastan enteleı tústi», deıdi avtor.

Jaý áskerin qoǵadaı japyryp, otaǵan kim? Sol sátte bul suraq, árıne, árkimniń kókeıinde turǵany anyq edi.

«Álgi úıde qalǵan kim?» degen oı keldi bizge. Osy oıdyń ústinde tur­ǵa­nymyzda bir jaýynger júgirip kelip: – Komandır joldas, ol qalǵan Jumaǵalıev, «buıryq bolmaıynsha sheginbeımin» dep jalǵyz qaldy.

«Biraq buıryq oǵan jetip úlgermedi, nemister úıdi jan-jaǵynan qorshap alǵan edi. Olar Jumaǵalıevty tez qolǵa túsirý úshin antalaı umtyldy. Abdollanyń oǵy úıge kireberiste olardyń talaıyn sulatty, ábden bolmaǵan soń nemister úıge órt qoıdy.

Derevnıa bizge dóń basynan aıqyn kórinip tur, ásirese samaladaı jalǵyz úıdiń jalyny aspanǵa shyǵady. Jalyn ishinde avtomat daýysy estiledi.

Soǵys ústinde biz qaharmandyq pen erliktiń talaı úlgilerin kórip júrmiz. Biraq jaý qolynda qalǵan jalǵyz úıdiń ishinde arystandaı alysqan aıbatty aqyndy kóz aldymyzǵa keltirgende onyń erlik qımyly bizge batyrlyq­tyń asqar shyńyndaı sezildi. Ol óziniń ólerin bildi. Aqtyq saǵat ústinde zor dańqpen ólýdi tiledi. Solaı boldy da. Ol jan alqymǵa kelgende sońǵy granatasyn nemisterge laqtyrdy da, aqtyq oǵy qalǵansha avtomatty jaý óńmeninen aıyrmady», dep jazady gvardııa kapıtany V.Grıgorev.

Osy bir Abdolla aqynnyń ajalmen arpalysy týraly estip, Qasym Amanjolov «Aqyn ólimi týraly ańyz» atty poema jazǵan. Sol poemada:

«Kúlli álemniń ashý-kegi

Orna meniń keýdeme kep!

Jaý jolyna atam seni,

Bomba bol da jaryl, júrek»,

degen joldar bar. Qasym aqyn aıt­paqshy, rasynda da Abdolla aqynnyń júregi jaý jolynda bomba bolyp jarylǵan. Ol jarylystyń úni árqa­shan da qulaǵymyzǵa estilip tura­tyndaı...