Keńes bıliginiń «bizde áskerı tutqyndar joq, satqyndar bar» degen ustanymy mıllıondaǵan tutqynnyń taǵdyryn tas-talqan etti. Sodan da bolar, Ekinshi dúnıejúzilik soǵysta sarbazdar aqtyq demi bitkenshe jaýmen jaǵalasyp ólýge májbúr edi.
«Sosıalıstik Qazaqstan» (qazirgi «Egemen Qazaqstan») gazetiniń 1944 jyldyń 14 qarasha kúngi №226 sanynda «Qazaqstandyq dıvızııa jaýyngerlik mindetterin abyroımen atqarýda» degen maqala jarııalanypty. Onda jaý qorshaýynda qalyp, arystandaı arpalysyp, erlik kórsetken qazaq jaýyngeri Toqtybaev týraly áńgimelenedi.
«Qazaq halqynyń adal uly, batyr kommýnıst, pýlemetshi Toqtybaev jaýmen erlikpen shaıqasty. Ol jaýǵa qarsy eki kún udaıymen urys saldy. Onyń serigi úshinshi kúni jaralanyp qaldy. Jalǵyz qalǵan Toqtybaevty jaý pýlemetshileri tirideı qolǵa túsirmek bolyp árekettendi. Sovettiń batyr jaýyngeri basqynshylarǵa qarsy aıanbaı urysyp, oqty borata berdi. Nemister oǵan «orys, qolǵa tús!» dep aıǵaılap aınala qorshap aldy. Dál osy kezde batyr pýlemetshige kómekke kelgen sovet avtomatshylary nemisterge oqty jaýdyryp qoıa berdi.
Áne-mine degenshe qolma-qol urys bastaldy. Toqtybaev óziniń qol pýlemetiniń qundaǵymen uryp birneshe nemistiń kózin joıdy. Qajyrly urystyń nátıjesinde erjúrek sovet jaýyngeri Toqtybaev pen onyń serikteri jaýdy jeńip shyqty. Toqtybaev osyndaı tamasha erligi úshin Keńes Odaǵynyń batyry ataǵyn alýǵa usynyldy».
Eki-úsh kún boıy jaýmen jalǵyz alysqan arystan júrekti ulǵa qapelimde kómek kelmese, jaýdyń qolyna túseri anyq edi. Jaý qolyna tússe, sózsiz «satqyn» sanalyp, búkil erligi qumǵa sińgen sýdaı joq bolar edi. Tipti elde qalǵan aǵaıyny da «satqynnyń týysy» sanalyp kóz túrtki bolar edi.
Osydan 81 jyl buryn gazetke jarııalanǵan maqalany oqyp otyryp, ataq pen satqyndyqtyń arasy bir-aq tutam ekenin tereń túısinip, qolma-qol urysta jaý áskerin pýlemetiniń qundaǵymen uryp sulatqan batyr Toqtybaevtyń baǵy bar ekenin baıqaısyz.