Arqa jerinde, ásirese, Jańaarqa toıynyń shymyldyǵy dál osy ánsiz túrilmeıdi: «Nur tunǵan ómiri, Qulpyrǵan óńiri, О́zgeden turatyn dara darhan, Atyńnan aınaldym, Jańaarqa…». Bul – Jańaarqa jurtshylyǵynyń beıresmı ánurany.
Osy ánge qulaq túrsek, Arqa atyraby, ondaǵy jaısań jurt, elge degen saǵynysh órile beredi, órile beredi. Sóıtken «Jańaarqa valsiniń» jaryqqa shyqqanyna 40 jyldan asypty. Án avtory, jazýshy Tóken Áljantegin kóziqaraqty oqyrman qabyrǵaly qalamger retinde jaqsy tanyp, qadirleıdi. Al osy bir ánniń sátti shyǵyp, el aýzynan túspeı oryndalýynan-aq, sazgerlik qabiletiniń sáýleli ekeni seziledi. Avtor án jazylatyn jyly mádenıet salasynda eńbek etken kórinedi.
«1982 jyldyń jaz aıynda Mádenıet úıine jumysqa ornalastym. Eń áýeli avtoklýb meńgerýshisi, keıinnen «Jańaarqa» án-bı ansambliniń kórkemdik jetekshisi mindetin atqardym. Dál sol ýaqytta respýblıka tóńiregindegi ansamblder astanaǵa sapar shegip, óz deńgeılerin Almaty kórermenderi men sarapshylarynyń talqysyna salyp jatqan bolatyn. Osyǵan oraı, aýdannyń ónerin kórsetetin sát týǵan-dy. Sonda fınaldy qorytyndylaıtyn án tappaı qınalǵanymyz este», deıdi Tóken Áljantegi.
Shynymen, jyr men ánniń mekeni Jańaarqa týraly dál osy mezetke deıin bir án joq bolyp shyǵypty. Sóıtip, alań kóńil aqyry jas mádenıet qyzmetkeriniń sanasyna án saýlatady. Onyń ústine salmaq ta, jaýapkershilik te ssenarıı avtory Tóken sazgerge túsetini belgili. Sóıtip júrip, kúnderdiń birinde, kezekti daıyndyqtan keıin, joldastarymen jaqynda ǵana sábıli bolǵan Serǵazy Zekenov degen ózi palýan, ózi ónerge jaqyn dosynyń úıine qýanyshyn bólisýge bara qalady. Bir bólmede dostary, bir bólmede aıaq-qolyn endi ǵana baýyryna alǵan dosynyń kelinshegi. Myna qyzyqty qarańyz, án avtory shaı iship otyrǵanda ózdiginen syrǵaqtatyp, qolyna tıgen dombyrany oınata beripti. Bir áýenniń naqyshy pernelerge qonaqtaǵan sııaqty. Biraq ne yrǵaq ekenin bile alar emes. Al dastarqan basynda ázil-qaljyń. Sol kezde sytylyp, kelesi bólmege ótip, dosynyń kelinshegi besik terbetedi, ol dombyrany sherte túsedi. О́stip, eń áýeli qaıyrmasy týady. Yrǵaqqa sáıkes býyndardy shyǵaryp, sózin jazyp shyǵady. Sosyn áýen nyshany paıda bolady. Eshteńege alańdaıtyn emes. Sóz qurap álek. Uzyn sózdiń qysqasy, saǵat tańǵy úsh kezinde bári daıyn bolypty. Endi áýendi umytpaýǵa tyrysý kerek. О́ıtkeni «notadan maqurymmyn», deıdi ózi. Erteńindegi daıyndyqta kóptiń aldynda túngi shyqqan áýendi yńyldap otyryp oryndap beredi. Ansambldiń mýzykalyq jetekshisi Altyn Seıfýllın de avtormen birge yńyldap otyrypty. Aqyry sol yńyldy áýendi orkestrge salyp jiberedi. Mine, «Jańaarqa valsi» osylaı týǵan. Bul – 1982 jyldyń kúz mezgili-tin. 1982 jyldyń 7 qazany, ıaǵnı keńes ókimetiniń Konstıtýsııa kúniniń qurmetine daıyndalǵan «Jańaarqa» gazetiniń merekelik betinde án mátini jarııalanypty. Bul án áýelgide toılarda jıi aıtylyp júripti.
Avtor bul ánniń baǵyn ashqan estradanyń jaryq juldyzy Qaraqat Ábildına deıdi.
Birde Almatyǵa Jazýshylar odaǵynyń sezine bara qalǵan. Tóken Áljantegin aqyndar Abzal Bókenov, Baqtybaı Amanjolov, Ǵalym Jaılybaımen Qaraqattyń ápkesi Qymbat Ábildına úıine qonaqqa shaqyrypty. Aqyndar óleń oqıdy. Al án avtory, jazýshy typ-tynysh otyrǵan. Solaı otyrǵanynda kózine dombyra túse qalǵan. Qymbatqa aldyryp «Jańaarqa valsin» shyrqap qoıa beredi. Án aıaqtalǵanda janyna Qymbat kelip, «taǵy bir aıtyńyzshy?» dep qolqa salady. Taǵy bir oryndap shyǵady. Sol sátte úıinde júrgen kishkene qyz bala Qaraqat onda Kúlásh Baıseıitova atyndaǵy mýzykalyq mekteptiń 6-synyp oqýshysy eken. Sol kezde Qymbat óleńniń sózin jazyp berýin ótinedi. Ánniń sózin bir paraq qaǵazǵa túsirip ketedi.
Birde Almatyda Dúnıejúzi qazaqtarynyń quryltaıy ótip jatady. Avtor elde, áıeli ekeýi shaı iship otyrǵanda qabyrǵaǵa ilingen radıo sambyrlap qoıa beredi. Bala Qaraqat. Quryltaıǵa osy ánmen shashý shasha kelipti.
«Keıinnen orkestrge salyp jibergende múldem jańa reńk paıda boldy. Dál osylaı qulpyrady dep oılamappyn. «Jańaarqa valsin» keńistikke alyp shyqqan – Qaraqat Ábildına», deıdi Tóken aǵamyz.
«Jańaarqa valsi» ánin áýelete shyrqaǵan birneshe ánshi bar. Tipti bul án áýelep Qytaı asqany da tańyrqaıtyndaı dúnıe.
«2000 jyldardyń bas kezi bolatyn. Syrtta júrgenimde qalta telefonym shyr etti. Kótersem belgisiz bir adam. Amandyq-saýlyqtan keıin jaǵdaıdy túsindire bastady: «Men «Gákký» tobynyń prodıýseri edim. Qytaıda turatyn baýyrlaryńyz sizdiń «Jańaarqa valsi» ánińizdi repertýarlaryna qosýdy qalap otyr. Eger, múmkindigińiz bolsa tyńdap kórseńiz, sosyn ruqsatyńyzdy berseńiz dep edik». «Jaqsy», – dedim. Olar telefonǵa ándi qosty. Tamasha! Saǵynysh basym. Týǵan jerge, ataqonysqa degen saǵynysh, árıne. Sóıtip, ánim Qytaı eliniń jastary daýysymen de shyrqala bastady. Bir qyzyǵy, toptaǵy úsh ánshiniń biriniń daýysy týra Meırambek Besbaevtyń daýysynan aınymaıdy eken. Sony tyńdaǵandar kópke sheıin oryndaýshysy Meırambek dep shatastyrýdan tanbady. Ánniń shyqqanyna qyryq jyldan asty. Shúkir, abyroısyz emes. Osy kúnge sheıin Qazaqstanda ǵana emes, Qytaı, Mońǵolııa ólkesindegi ánshilerdiń oryndaýynda telearna, radıodan oryndalyp turady. Basqa da shetelde Qaraqattyń oryndaýynda shyrqalǵany maǵan mártebe», deıdi maǵmurlanyp Tóken Áljantegi aǵamyz.
Qaraǵandy oblysy