Osydan biraz kún buryn ǵana eldegi ıpoteka mólsherlemesi 25%-dan 20%-ǵa tómendetilgen edi. Alaıda kóp uzamaı Ulttyq bank pen Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi (QNRDA) ıpoteka boıynsha jyldyq tıimdi syıaqy mólsherlemesin (JTSM) ázirge 25% deńgeıinde ustaı turý týraly sheshim qabyldady. Tıisti qaýly QNRDA portalynda jarııa etildi.
Qaýlyǵa sáıkes, 25% deńgeıindegi mólsherleme 2025 jylǵy 1 qarashaǵa deıin saqtalady. Atalǵan merzimge deıin bankter júıe baptaýlaryn, ıpoteka boıynsha sharttardy qaıta qarap, ishki qujattar men jarnamalardy jańartyp úlgerýge tıis.
Qarjy sektoryndaǵy ókiletti eki mekeme – Ulttyq bank pen QNRDA-nyń aınalasy alty kúnde qaıta oılanýyna negiz de joq emes. О́ıtkeni ıpoteka beretin bankter á degende turǵyn úı zaımdaryn berýdi kilt toqtatyp tastady. Sarapshylar da mólsherlemeniń tómendeýi naryqqa qolaısyz áser etedi degen pikir bildirdi. Olardyń sózinshe, bankterge 20%-dan tómen mólsherlememen ıpoteka berý tıimsiz, sondyqtan olar nesıeleý sharttaryn ózgertýge kirisedi. Máselen, alǵashqy jarna kólemin kóbeıtýi nemese úıdiń turǵyzylǵan jylyna qatysty qatań talaptar qoıýy múmkin.
Osy aralyqta 3 bank ekinshi naryqta ıpotekaǵa ótinim qabyldaýdy toqtatyp úlgerdi, olar – «Halyq bank», «Sentr KredıtBanki» jáne «Nurbank». Olar «tehnıkalyq jumystar júrgizilip jatyr» dep jáne «mólsherleme boıynsha túzetýler engizilip jatyr» dep málimdeme jasady.
«20% deńgeıindegi shekti mólsherleme ekinshi deńgeıli bankter (EDB) úshin baǵa shekteýin týǵyzady. 15,5% baǵasynda EDB-lar kem degende táýekel qunynyń 2%-yn qosady, bul – bankterdiń nashar qaryz alýshylarǵa baılanysty óteıtin shyǵyny. Odan keıin EDB 1-2% bolatyn operasııalyq shyǵyndardy qosady jáne qalǵany marja bolyp esepteledi. Nátıjesinde, EDB úshin ózindik qun 18,5-19,5% bolady. Sáıkesinshe, bankte qosymsha marja retinde nebári 0,5-1,5% qalady, bul óte az jáne bankte ıpotekalyq nesıe berýge degen qulyq azaıady. Sebebi olaı zııan shegip otyrǵansha mólsherlemesi joǵary tutynýshylyq nesıemen aınalysqany jaqsy», deıdi qarjyger Ǵalym Qusaıynov.
«Birinshi nesıe bıýrosynyń» (BNB) málimdeýinshe, shekti mólsherlemeni 25%-dan 20%-ǵa tómendetý qaıtalama naryqty kúıretýi yqtımal.
«Jańashyldyqqa baılanysty bankter ekinshi naryq úıleriniń ıpotekalyq nesıesine qatysty sharttaryn qaıta qaraıdy. Yqtımal ózgerister: qaıtalama turǵyn úıdiń salynǵan jylyna baılanysty shekti joǵarylatý, alǵashqy jarna kólemin kóbeıtý, qaryz alýshynyń tólem qabiletin baǵalaý krıterıılerin kúsheıtý. Ásirese óńirler de ekinshi deńgeıli turǵyn úıge arnalǵan ıpoteka kúrt qysqarýy múmkin», dep málimdeıdi BNB.
Túsingenimiz, shekti mólsherlemeni tómendetý – bankter úshin tıimsiz, azamattar úshin yńǵaıly.
«JTSM nesıeniń bir jyldaǵy naqty qunyn kórsetedi. Iаǵnı biz bankten ıpoteka nemese tutynýshylyq kredıt alǵanda, osy mólsherlemege qarap rásimdelip jatqan nesıege naqty qansha tóleıtinimizdi kóre alamyz. Bul mólsherleme tek paıyzben shektelmeıdi. Oǵan qarjy uıymdarynyń komıssııasy men tólemder jáne basqa da qosymsha shyǵyndar kiredi. Qarapaıym mysal: 15 mln teńgege 15 jylǵa ıpoteka alatyn boldyq delik. Eger JTSM 25% bolsa aı saıyn 330 000 teńge tóler edik. 20% bolsa aıyna shamamen 290 000 teńge tóleımiz. Bul jerde 40 000 teńge únemdelip tur. Túsingen adamǵa kóptegen otbasy úshin mańyzdy soma», dep jazady «Qarjylyq saýat» telegram-arnasy.