О́ńirde agrarlyq bilim men ǵylymnyń jańa kezeńi bastalǵandaı. Nege deseńiz, bilim qýǵan jastarǵa sheteldik joǵary oqý oryndarynda tájirıbe almasýǵa múmkindik mol. Osy rette Taldyqorǵandaǵy I.Jansúgirov atyndaǵy Jetisý ýnıversıtetinde halyqaralyq bilim salasynda tarıhı oqıǵa boldy. Tuńǵysh ret oblys ortalyǵynda Italııanyń Marke polıtehnıkalyq ýnıversıtetiniń (Marche Polytechnic University) fılıaly ashyldy.
Marke polıtehnıkalyq ýnıversıtetiniń Taldyqorǵandaǵy fılıaly Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń elimizdiń jetekshi joǵary oqý oryndarynyń sapasyn arttyrý jáne ozyq sheteldik oqý oryndarynyń fılıaldaryn ashý jónindegi strategııalyq tapsyrmasyna sáıkes júzege asyp otyr. Bul joba elimizdiń joǵary bilim berý júıesine tyń serpin berip qana qoımaı, aýyl sharýashylyǵy salasyn tereń ǵylymı negizde damytýdyń naqty jolyn usynyp otyr. Oǵan oblys ákimi Beıbit Isabaev pen arnaıy alystan kelgen qonaqtar Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek, Italııanyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Antonello De Rıý, sondaı-aq ıtalııalyq jáne jergilikti ǵalymdardyń pikiri dálel.
Fılıal I.Jansúgirov atyndaǵy Jetisý ýnıversıtetiniń bazasynda qurylyp, «Agronomııa – aýyl sharýashylyǵy ǵylymdary men tehnologııalary» baǵyty boıynsha qos dıplomdy bilim berý baǵdarlamasyn júzege asyryp jatyr. Bul – stýdentterge bir mezette qazaqstandyq jáne eýropalyq úlgidegi bakalavr dárejesin alýǵa múmkindik beretin erekshe bilim joly. Saltanatty sharada sóz alǵan Beıbit Isabaev bul bastamanyń óńir úshin mańyzy zor ekenin atap ótti:
«Jetisý oblysynda sheteldik joǵary oqý orny fılıalynyń ashylýy – jastarymyz úshin zor múmkindik. Sonymen qatar bul agrarlyq salany zamanaýı tehnologııalarmen jabdyqtap, ǵylymı negizde damytýǵa baǵyttalǵan mańyzdy bastama. Jetisý – ejelden agrarly aımaq. Sondyqtan bizge jańa býyn agronomdar, ınnovasııalyq oılaý júıesi bar mamandar qajet. Bul joba óńirimizdiń ǵylymı jáne kadrlyq áleýetin arttyrýmen qatar, eki el arasyndaǵy dostyq qarym-qatynasty jańa deńgeıge kóteredi», dedi óńir basshysy.
Onyń aıtýynsha, bastapqy kezeńde oblys ákimdigi osy qos dıplomdy baǵdarlama boıynsha 14 bilim grantyn bólip otyr. Bolashaqta bul san artyp, óńir jastaryna bilim alýǵa mol múmkindik týmaq.
Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek te bul halyqaralyq bilim jobasyn joǵary baǵalap, elimizdiń bilim salasyndaǵy transformasııa men ınternasıonaldandyrý úderisi týraly keńinen áńgimeledi:
«Búginde Qazaqstanda eń úzdik sheteldik ýnıversıtetterdiń fılıaldaryn ashý kún tártibinde tur. Bul — álemdik deńgeıdegi bilimge qol jetkizýdiń eń tıimdi joly. Qazirgi tańda jylyjaı sharýashylyǵy, agrosıfrlyq sheshimder, aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn avtomattandyrý sııaqty baǵyttar erekshe suranysqa ıe. Sondyqtan jýyrda Taldyqorǵanǵa agronomııa baǵyty boıynsha taǵy alty ıtalııalyq professor keledi. Aldaǵy ýaqytta biz magıstratýra men doktorantýra deńgeıinde de baǵdarlama engizýdi josparlap otyrmyz», dedi mınıstr.
Sol sııaqty Italııanyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Antonello De Rıý óz sózinde bul joba bilim men ǵylymdaǵy ekijaqty yntymaqtastyqtyń jarqyn úlgisi ekenin jasyrmady.
«Bilim salasyndaǵy mundaı qadam – eki el arasyndaǵy strategııalyq áriptestikti nyǵaıta túsetin úlken bastama. Bul joba tek stýdentterge bilim berip qana qoımaı, ǵylymı zertteýler, tájirıbe almasý, mádenıetaralyq túsinistik baǵytynda da zor mańyzǵa ıe bolmaq», dedi elshi.
Saltanatty sharadan keıin resmı delegasııa ýnıversıtet kampýsynyń ishin aralap, jańadan qurylǵan zerthanalar men oqý aýdıtorııalarymen tanysty. Jańa kampýsta agrarlyq saladaǵy birqatar ǵylymı zertteý joba júzege asyryla bastady. Bul jobalar tek stýdentter úshin ǵana emes, aýyl sharýashylyǵy kásipkerleri men mamandary úshin de tıimdi tájirıbe alańy bolmaq.
«Biz agronomııa baǵytymen jumys bastasaq, aldaǵy ýaqytta taǵam ınjenerııasy, týrızm, ekonomıka jáne sıfrlyq tehnologııalar baǵytynda da qos dıplomdyq baǵdarlamalar ashýdy kózdep otyrmyz. Qazirdiń ózinde Marke ýnıversıtetiniń professorlary turaqty túrde dáris berip jatyr», deıdi ýnıversıtet rektory, professor Ermek Bóribaev.
Qazirgi tańda professorlar Sara Ruschioni men Luca Mazzoni agrarlyq entomologııa, zoologııa jáne jemis sharýashylyǵy pánderi boıynsha dárister men praktıkalyq sabaqtar ótkizip júr. Bul stýdentterdiń sheteldik oqytý modelin tikeleı tájirıbeden kórýge múmkindik beredi. Fılıalda bilim alyp júrgen 3-kýrs stýdenti Malıka Arynova bul baǵdarlamanyń tıimdiligin naqty mysalmen jetkizdi:
«Bizge ıtalııalyq oqytýshylar arnaıy pánder boıynsha dáris beredi. Praktıkalyq sabaqtar zamanaýı zerthanalarda ótedi. Sonymen qatar onlaın formatta ıtalııan tilin oqımyz jáne Eýropadaǵy taǵylymdamaǵa daıarlaý kýrstary bar. Mundaı halyqaralyq bilim joly – men úshin úlken múmkindik», deıdi ol.
Marke polıtehnıkalyq ýnıversıtetiniń Jetisýdaǵy fılıaly – jaı ǵana halyqaralyq joba emes, el bolashaǵy úshin strategııalyq ınvestısııa. Ol – aýyl sharýashylyǵy salasyn ǵylymmen ushtastyrý, jastarǵa sapaly bilim berý, sondaı-aq halyqaralyq tájirıbeni jergilikti jerge sátti engizýdiń naqty kórinisi. Jobanyń iske asýy Jetisýdy agrarlyq ınnovasııalar men bilim ortalyǵyna aınaldyrýǵa jasalǵan úlken qadam bolyp otyr.
Jetisý oblysy