Búgingi Qazaqstannyń saıası jańǵyrýy – memleketimizdiń turaqty damýynyń belgisi. Keıingi jyldary elimizdegi saıası-ekonomıkalyq reformalardyń qarqyndy júrýi ulttyq birligimizdi bekemdep, eldik sananyń myqtap ornyǵýyna áser etti. Bul oraıda eldiń saıası júıesin transformasııalaýdaǵy mańyzdy qadam sanalatyn aýdandyq jáne oblystyq mańyzy bar qalalardyń ákimderin saılaýǵa qol jetkizip otyrmyz.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Prezıdent laýazymyna kirise sala alǵashqy sózin: «Elimizdiń damý jolyndaǵy osy mańyzdy mezette búkil qoǵam bolyp, órkendegen, demokratııalyq, ádiletti Qazaqstandy qurý ıdeıasynyń tóńiregine toptasýy kerek» degen bolatyn. Sodan beri jasalǵan búkil reforma «ádildik» degen uǵymdy tuǵyrnama etip keledi. Osylaı buqara eldegi reformalardyń mán-mańyzyn, rýhanı hám ekonomıkalyq serpinin tereń sezinip, halyqtyq ál-aýqaty artyp, quqyqtyq saladaǵy sanasy silkine bastady. Ádiletti Qazaqstan qurý ıdeıasy aıasynda zań shyǵarýshy organnyń baqylaý fýnksııalary kúsheıip, konstıtýsııalyq negizdegi ınstıtýsıonaldy ózgerister jasalyp jatyr.
Sol ózgeristerdiń basynda aýdandyq jáne oblystyq mańyzy bar qalalardyń ákimderin saılaý bastamasy tur. Sebebi ákimderdi buqaranyń tańdaýy el basqarý úrdisiniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etip, saılanǵan sheneýnikterdiń halyq aldyndaǵy jaýapkershiligin arttyrady. Sondaı-aq azamattardyń memlekettik basqarý isine belsendi aralasýyna jol ashady. Bul qadam memlekettegi demokratııalyq ınstıtýttardy nyǵaıtyp, jańa saıası dástúrler qalyptastyryp, demokratııalyq negizge súıengen Ádiletti Qazaqstan qurýǵa múmkindik beredi.
«Búgingi tańda Prezıdentimizdiń bastamasymen memleketti nyǵaıtýǵa jáne azamattardyń quqyqtary men múmkindikterin keńeıtýge baǵyttalǵan saıası reformalar júrip jatyr. Bul baǵytta ákimderdi halyqtyń tańdaýy eldiń saıası sanasyn jańǵyrtyp, ádiletti qoǵam qurýǵa jol ashary anyq. Demek, aldaǵy ýaqytta qoǵam ómiriniń barlyq salasy men saıası mádenıetimiz túbirimen ózgeredi degen sóz. Ol ózgeris tikeleı halyqtyń aralasýymen jasalyp, ádilet, ashyqtyq jáne jaýapkershilik qaǵıdattaryna negizdelgen el damýynyń jańa modelin qalyptastyrady», deıdi Májilis depýtaty Elnur Beısenbaev.
Sarapshylar ákimderdi tikeleı halyqtyń tańdaýy el basqarý isinde básekelestikti arttyryp, esep beretin ákimder ınstıtýtyn qalyptastyratynyn, bul qadam jergilikti ózin-ózi basqarý júıesiniń jumysyna qan júgirtetinin aıtady.
«Meniń oıymsha, Memleket basshysy ýáde etken saıası ózgerister men bastamalardyń eń mańyzdysy – ákimder saılaýy. Birinshiden, ákimderdiń joǵarydan taǵaıyndalmaı, halyqtyń tańdaýymen saılanýy elimizdegi demokratııalyq úrdisterdiń ilgerileýine, tıisinshe júıeli ózgeristerdi týdyrýǵa zor yqpalyn tıgizedi. Ekinshiden, halyqtyń senimin arqalaǵan ákim buqaramen kúndelikti betpe-bet kezdesip, olardy tolǵandyrǵan máselesin jedel sheshýge tyrysady. Úshinshiden, bul qadam bılik organdarynyń jurt aldyndaǵy jaýapkershiligin arttyrdy. Tórtinshiden, ákimderdi kez kelgen demokratııalyq prosedýrany halyqtyń qalaýyna saı uıymdastyrýǵa múddeli etedi. Besinshiden, aýyl ákimderin saılaý elimizde damýy kenjelep qalǵan azamattyq qoǵamdy qalyptastyrýdyń basty kórsetkishi bolady. Altynshydan, halyqtyń saıası mádenıetin ósiredi», deıdi Ulttyq quryltaı múshesi, zańger Qazybek Dáýitáli.
Sondaı-aq sarapshy keıingi jyldarda saılaý júıesi demokratııa qaǵıdalaryna saı jańartylǵanyn, bir mandatty saılaý júıesi engizilip, sonyń nátıjesinde sońǵy saılaýda Májilistiń úshten biri, oblystyq máslıhattardyń teń jartysy, al aýdandyq máslıhattar tolyqtaı – bir mandatty okrýgterden saılanǵanyn aıtty.
Saıası reformalar júrgizip jatqan kezeńde buqaranyń bılikke, memlekettik organdarǵa degen senim máselesi ózekti ekeni anyq. Bul týraly Q.Dáýitáli: «Batys saıasatkerleri bılik pen halyq, buqara men áleýmettik toptar arasyndaǵy senimdi eki topqa bólip qarastyrady. Onyń alǵashqysy – vertıkaldy senim. Bul tikeleı bılik pen jalpy halyq arasyndaǵy senimdi sıpattaıdy. Al ekinshisi – gorızontaldy senim. Bul senim buqara men áleýmettik toptarynyń bir-birine degen ózara senimin nyǵaıtýdy kózdeıdi. Gorızontaldy senim memleket quraýshy qazaq ulty men basqa etnos ókilderin bir ıdeıaǵa jumyldyryp, ultaralyq qaqtyǵystardyń bolmaýyn qadaǵalaıtyn sıpatqa ıe bolýy kerek. Memleket basshysynyń bastamasymen jasalyp jatqan reformalardan vertıkaldy senimdi ǵana emes, gorızontaldy senimdi de qalyptastyrý maqsaty jatqanyn ańǵarýǵa bolady. Bul oraıda saıası reformalar eldiń damýy men halyqtyń ál-aýqatyn arttyrýǵa basymdyq berip otyrǵanyn baıqaımyz. Máselen, bılik jemqorlyqpen qarqyndy kúres júrgizip, kezinde ózderin halyqtan bıik sanap, jalǵandy jalpaǵynan basqandar jazalanyp jatyr. Bul zań aldynda barlyq adamnyń birdeı ekenin kórsetip, Ádiletti Qazaqstanda zań quryǵynan eshkimniń sytylyp kete almaıtynyn ańǵartty. Iаǵnı saıasattaný ǵylymyndaǵy vertıkaldy senimniń halyqtyń júregine ornaýyna oń yqpalyn tıgizedi. Bul oraıda da ákimder saılaýy sol senimniń odan ári nyǵaıa túsýine septesýi kerek», dedi óz sózinde.
Bıyldan bastap «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy jergilikti memlekettik basqarý jáne ózin-ózi basqarý týraly» zańyna sáıkes aýdandyq jáne oblystyq mańyzy bar qalalardyń ákimderi tórt jyldyq merzimge saılanady. Bul saılaýda tıisti ákimshilik-aýmaqtyq birlikte turatyn, 18 jasqa tolǵan Qazaqstan azamattary daýys berýge quqyly. Sondaı-aq ákimdik laýazymǵa 25 jasqa tolǵan Qazaqstan azamaty kandıdat retinde tirkele alady.
«Qazir kez kelgen adam úshin ádilet degen eń qasterli qundylyqtardyń biri sanalady. О́ıtkeni ádilet bolmasa, senim de bolmaıdy. Ult bolyp uıysyp, qoǵam bolyp birigý úshin halyq el basqarý isine tikeleı aralasýy kerek. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń alǵa qoıǵan maqsaty – qoǵam ómiriniń bar salasynda ádilettiń ústemdik qurýy. Osy baǵytta elimizde túbegeıli ózgerister jasalyp jatyr. Siz ben biz búgingi tańda sol aýqymdy reformalardyń nátıjesin kórip otyrmyz», dedi depýtat E.Beısenbaev.
Memleket basshysy bıyl «Ana tili» gazetine bergen suhbatynda: «Ádiletti memleket degenimiz – quqyqtyq memleket. Onda azamattardyń bári zań aldynda teń bolady, zańdardy, erejelerdi jáne normalardy qatań saqtaı otyryp, jalpyǵa birdeı múmkindikterdi tolyq paıdalana alady», degen edi. Prezıdent aıtqan azamattarynyń báriniń quqyǵy teń Ádiletti Qazaqstandy qurý – bizge mindet. Endeshe, ákimder saılaýy demokratııaǵa bastar jol ekenin eshqashan da qaperimizden shyǵarmaýǵa tıispiz.