О́ńir áleýeti – ekonomıkalyq ósim negizi

Halyqqa Joldaýynda Prezıdent eldiń tranzıttik áleýetin kúsheıtip, ony Eýrazııadaǵy jetekshi áýe habyna aınaldyrýdy tapsyrdy. Qaraǵandy oblysynda bul mindettiń qalaı oryndalyp jatqany týraly oblys ákimdiginde ótken jıynda aıtyldy.

О́ńirde elektrondyq kommer­sııaǵa arnalǵan «Teez» saýda-logıstı­ka­lyq qoımasy iske qosyldy. Onyń qýaty jylyna 27 mıllıonǵa deıin tap­syrysty óńdeýge múmkindik bere­di. Bul shaǵyn jáne orta bıznesti damytady. Sonymen qatar Saryarqa áýejaıy jańǵyrtylyp, onda mýltımodaldy aerohab – CargoHUB Karaganda qurylýda. Osy maqsatqa 354 gektar jer bólinip, kirme temirjol joly jobalanyp, kólemi 6 myń tekshe metr bolatyn janarmaı quıý kesheni salynyp jatyr.

– Prezıdenttiń tapsyrmasyna sáıkes, CargoHUB Karaganda mýltımodaldy aerohabyn jáne Saryarqa áýejaıy aýmaǵynda AEA-nyń sýbaımaǵyn qurý máselesi pysyqtalý ústinde. Bul nysan bolashaqta Ortalyq Qazaqstan ǵana emes, onyń aýmaǵynan tys halyq­aralyq júk tasymalynyń negizgi ortalyǵyna aınalady. Jańa janarmaı quıý kesheniniń qurylysy bas­taldy. Dostyq – Moıynty temirjol ýchaskesinde qos joldyń qurylysy aıaqtalýǵa jaqyn. Balqash áýejaıy jańǵyrtylyp jatyr. Munyń bári óńirdiń tranzıttik áleýetin kúsheıtedi, – dedi oblys ákiminiń orynbasary Azamat Taıjanov.

2030 jylǵa qaraı Qaraǵandy áýejaıy arqyly ótetin júk kólemi jylyna 15 myń tonnadan 200 myń tonnaǵa deıin ulǵaımaq. Bul shamamen 2 myń jańa jumys ornyn ashyp, bıýdjetke qosymsha kiris ákeledi.

Jıyn barysynda oblys ákimi Ermaǵanbet Bólekpaev Prezıdenttiń «Búgingi dáýirdegi bizdiń basty baılyǵymyz – munaı emes, bilim men ıntellekt» degen sózin negizge ala otyryp, Qaraǵandynyń ejelden bilikti kadrlarymen, myqty bilim berý áleýetimen tanylǵanyn tilge tıek etti. О́ńir basshysy ǵylymǵa, ónerkásipke, medısınaǵa ólsheýsiz úles qosqan mamandardy daıarlaǵan óńir búgin, zaman talabyna saı, algorıtmmen, jasandy ıntellekti­men  jumys isteıtin kadr tárbıeleýi kerektigin basa aıtty.

Sonymen qatar, oblys ákimi: «Qaraǵandy óńiri bolashaq Qazaq­stannyń zerthanasyna aınalýǵa tıis – munda dástúrli óndiris pen jańa tehnologııa, aýyr ónerkásip pen jasandy ıntellekt toǵysýy qajet. Sonda bizdiń belsendiligimiz ben bastamashyldyǵymyz tek óńir­diń emes, tutas eldiń damý qar­qynyna áser etedi», dedi.

Basqosý barysynda oblys ákiminiń birinshi orynbasary Azamat Taıjanov turǵyn úı-kommýnaldyq jáne kólik ınfraqurylymyn keshendi jań­ǵyrtý máseleleri jóninde baıandama jasady. Ol zamanaýı tehnologııalar men sıfrlyq sheshimderdi engizý atalǵan sala jumysyn jandandyrýǵa múmkindik beretinin atap ótti.  

Al ınvestısııa, týrızm, kásip­kerlik jáne óńdeý ónerkásibine qatysty óńirde atqarylyp jatqan jumys barysyn oblys ákiminiń áleýmettik-ekonomıkalyq damý baǵytyna jaýapty orynbasary Ermek Alpysov baıandady. Onyń aıtýynsha, qazirde oblysta 120 ınvestısııalyq joba qolǵa alyndy. Sonyń arqasynda 20 myńnan astam jańa jumys orny ashylýǵa tıis.

– Draıverler qataryna mashına jasaý, rezeńke jáne plastmassa buıymdaryn shyǵarý, sondaı-aq qaıta óńdeýdiń jańa baǵyttary jatady. «Saryarqa» AEA men «Saran» ındýstrııalyq aımaǵy tabysty jumys istep tur. Investorlarǵa qyzmet kórsetýdiń «bir tereze» qaǵıdaty negizinde jumys isteıtin ortalyq bar, – deıdi E.Alpysov.

О́ńirde geologııalyq barlaý da­myp keledi. Bul mıneraldyq-shıki­zat bazasyn keńeıtip, sırek jer metal­­daryn qaıta óńdeıtin kásip­oryn­­dardy iske qosýǵa múmkindik beredi.

Qaraǵandy oblysynda agro­teh­no­logııalyq hab qurylady, munda ozyq ǵylymı ázirlemeler, bilim berý baǵdarlamalary jáne bıznes-platformalar shoǵyrlanady. Ol aýyl sharýashylyǵynyń ınnovasııalyq ósýine, ónimdilik pen onyń sapasyn arttyrýǵa, sondaı-aq bilim men tehnologııalardy eksporttaý alańyna aınalýǵa tıis.

– Bıyl 1 100 basqa arnalǵan, jyly­na 9 myń tonna sút óndiretin taýar­ly-sút fermasy iske qosyldy. Sonymen qatar jylyna 200 tonna sút ónimderin shyǵaratyn zaýyt paı­dalanýǵa berildi. Qýatty­ly­ǵy jyly­na 55 myń tonna bolatyn, 6 myń basqa arnalǵan iri sút fer­ma­sy saly­nyp jatyr. Bul jobalar­dyń júze­ge asýy jańa jumys oryn­daryn quryp, óńirdiń azyq-túlik­pen qamtamasyz etilý deńgeıin arttyrady. Oblysta qaıta óńdeý ónerkásibi de belsendi damýda: et, sút, un tartý jáne nan-toqash óndiristerin qosa alǵanda, 207 kásiporyn jumys isteıdi. Munyń bári otandyq qana emes, sheteldik ınvestorlardy da tartyp otyr, – deıdi oblys ákiminiń orynbasary Rýslan Kenjebekov.

Tehnıkalyq qaıta jaraqtan­dyrýǵa da aıryqsha nazar aýdarylady: aýyl sharýashylyǵy tehnıkasy parki jańartylyp, lızıngtik qarjylandyrý damýda, janar-jaǵar­maı, tuqym, tyńaıtqysh pen asyl tuqy­mdy mal shyǵyndary sýbsı­dııa­laný­da. Munymen qosa sıfrlyq teh­nolo­gııa­lar jáne agrarlardy oqy­týdyń za­manaýı tásilderi engizilip jatyr.

Aqparattandyrý, memlekettik qyzmet­ter kórsetý jáne arhıvter bas­qar­masynyń basshysy Konstan­tın Ilnıskıı «Digital Qazaqstan» ult­tyq strategııasy aıasynda atqary­lyp jatqan jumyspen tanystyrdy.

Sondaı-aq aldaǵy 5 jylda «Qarmet» AQ-na tıesili óndiristi jań­ǵyrtý, jańa tehnologııalardy en­gizý jáne kompanııanyń ınvestısııa­lyq jobalaryn iske asyrýǵa baılanysty josparyn bólisti. Kásiporynnyń tu­raqty damý jónindegi basqarýshy dı­rek­tory Erbol Ismaılovtyń aıtýyn­sha, atalǵan jobaǵa 1,6 trln teńge bóliný josparlanyp otyrǵan kórinedi.

Qorshaǵan ortany qorǵaý, sýdy únemdeý, ekologııalyq mádenıet­ti qalyptastyrý máselelerin sheshý jol­daryn oblystyq Qoǵam­dyq keńes­tiń tóraǵasy Serikjan Baıbosynov usyn­dy. Baıandamashy «Taza Qazaq­stan» res­pýblıkalyq jobasynyń ma­ńyz­dy­lyǵyna aıryq­sha toqtalyp ótti.

Otyrysty túıindegen oblys ákimi Ermaǵanbet Qabdýlauly: «Turaqty damý – bul tek ekonomıka men ekologııa ǵana emes, sonymen birge myzǵymas quqyqtyq negiz. Myqty memlekettiń irgetasy – ádiletke negizdelgen zań, parasatty bılik jáne jaýapkershiligi joǵary azamattar. Osynyń báriniń túpqazyǵy – Zań jáne tártip. Olaı bolsa, Prezıdent belgilegen strategııalyq baǵyttar boıynsha jumysymyzdy júıelep, naqty qadamdarǵa kósheıik», dedi.

Qaraǵandy oblysy