Bıyl Alash qozǵalysynyń kórnekti ókili, kósemsózshi, pedagog-ustaz Imam Álimbekulynyń týǵanyna 140 jyl tolyp otyr. Osyǵan oraı Qarqaraly aýdany Besoba aýylynyń orta mektebinde Alash arysyna mýzeı buryshy ashyldy.
«Qazaq» gazetinde jarııalanǵan Alash partııasynyń baǵdarlamasyndaǵy basty 10 máseleniń biri – oqý-aǵartý, ıaǵnı ǵylym-bilimdi úıretý boldy. Sol sebepti, XX ǵasyrdyń basynda ult zııalylary aǵartýshylyq baǵytqa bar kúsh-jigerin saldy. Solardyń qatarynda Alash qaıratkeri Imam Álimbekuly da júrdi. Aǵartýshy qaıratker 1924–1928 jyldary Qarqaraly aýdanynyń Besoba, Qyzyltý, Mılybulaq jáne Qý, Aqtoǵaı aýdandarynyń aýyldaryna mektep salǵyzý jumystaryn qolǵa alǵany tarıh jadynda.
Mýzeı buryshynyń lentasyn jýrnalıst Altynbek Qumyrzaq pen Imam Álimbekulynyń jıeni Sáýle Mashaeva kesti. Alǵashqylardyń biri bolyp sóz alǵan Altynbek Qumyrzaq Imam Álimbekulynyń ómiri men shyǵarmashylyǵyn aıta kelip, «Saryarqa» gazetin basqarǵanyn, «Qazaq» gazetine maqala jazǵanyn atap ótti. Imamnyń týǵan baýyry Imamǵalı týraly derekter aıta kelip, onyń da ǵylym jolyndaǵy eńbegine toqtaldy. Aldaǵy ýaqytta da Imamǵalı Álimbekulynyń taǵdyry men taǵylymyna qatysty derekterdiń mańyzyna mán beretinin málimdedi. Alash arystarynyń esimin, rýhanı muralaryn jańǵyrtýda úlken úles qosyp kele jatqan «Qyr balasy» qoǵamdyq qorynyń jumysy jaıynda da sóz qozǵap, mýzeı buryshyna «Qyr balasy» QQ-nyń «Alash serııasymen» jaryq kórgen kitaptaryn tabys etti.
Bul taǵylymdy is-sharaǵa Alash arysynyń urpaqtary Gúldana Meıramqyzy men Gúlnar Baıanqyzy muryndyq bolyp, qaıratkerdiń urpaǵy, kásipker Asqar Álimbek qarajatyn kóterdi.
Besoba orta mektebinen ashylǵan mýzeı buryshy Imam Álimbekulynyń ómiri men qaıratkerlik qyzmetiniń hronologııasy kórsetilgen úsh úlken stendten turady. Birinshisi – Alash tarıhyna, ekinshisi – Imam Álimbekulynyń Alash qozǵalysy qyzmetine, úshinshisi Imam Álimbekulynyń pedagogıkalyq-pýblısıstıkalyq eńbekterine arnalǵan. Qaıratkerdiń ómiri men qyzmetine qatysty, shyǵarmashylyǵy týraly ár jyldary túsken sýretteri de osynda.
«Bul derekter men qujattar ǵana emes. Biz arhıvtermen jumys istep, ár fotonyń, ár qaǵazdyń artyndaǵy taǵdyrdy ashýǵa tyrystyq. Mýzeıde shynaıy zattar bolýy kerek. Men áli kúnge deıin 1930–1950 jyldardaǵy jádigerlerdi, eski sýretterdi, kitaptardy tipti pıoner galstýgin saqtap kelem. О́ıtkeni tarıh – tiri kýágerler arqyly ǵana seziledi» – deıdi mýzeı isiniń mamany, zertteýshi Dana Meıramqyzy.
Alash qaıratkeri Imam Álimbekulynyń ómirin zertteýge, esimin qaıta jańǵyrtýǵa Gúlnar Baıanqyzy men onyń týystary kóp kúsh sarp etti. Sol qajyrly izdenisteriniń arqasynda mýzeı ashyp, «Qaıta oralǵan esim» atty Imam Álimbekulynyń ómiri týrasynda kitapsha shyǵardy.
«Meniń armanym – atamyzǵa arnap bir mýzeı ashý edi. О́tken jyly ashqymyz keldi, biraq qolymyzdaǵy materıaldar tek Alashqa deıingi kezeńmen shekteldi. Bıyl Dana Semeıge baryp, arhıvten kóptegen qujat tapty. Sol sátten bastap izdenisimiz tereńdeı tústi. «Aıqap», «Saryarqa», «Qazaq» gazetteriniń eski nómirlerin aqtaryp, buryn tek aýyzsha aıtylyp júrgen estelikterge naqty qujattyq dálelder taptyq», – deıdi jýrnalıst Gúlnar Buharbaeva.
Jýrnalıst Gúlnar Buharbaeva Imam Álimbekuly týraly alǵashqy málimetterdi 1990 jyldary estigenin aıtyp, sol kezeńdi esine aldy: «Atamnyń úlken uly Meıram atanyń qamqorlyǵyn kórdik. Ol kisiniń jubaıy Aqsııa degen apamyz da elge tanymal bolatyn. Sońǵy jıyrma jyl ómirinde kózi kórmeı qaldy. Biraq únemi radıo tyńdaıtyn. Úıinde kishkentaı ǵana radıo turatyn. Sol radıony tańerteńnen keshke deıin tyńdap otyratyn. Bir kelgeninde ol kisi: «Mirjaqypty aqtady, Ahmetti aqtady, Álimhan Ermekovti de aqtady. Bizdiń atamyz áli aqtalǵan joq», – degende, qulaǵym eleń ete qaldy. Osyndaı uly adamdardyń aty atalǵanda: «Olardyń qatarynda júrgen bul kisi kim?» – dep oıladym. Ol kisiniń bir eski chemodany bar eken. Tozyǵy jetken, shetteri mújilgen aǵash chemodan. Sonyń ishinen sarǵaıǵan qaǵazdardy alyp shyqty. Onda Maǵjanmen birge Petropavlda jumys istegenin rastaıtyn qujattar, Meıram atamnyń Máskeýge jazǵan hattary boldy. Sol kezden bastap men zertteı bastadym. Keıin «Alashtyń týyn kótergen» degen maqalam «Egemen Qazaqstan»-da jaryq kórdi. Sol maqaladan keıin Qostanaı men Semeı óńirinen kózkórgender estelikterin joldap, biz kóp derek jınadyq. Sonda ǵana Imam Álimbekulynyń Sákenmen, Maǵjanmen, Ahmet Baıtursynulymen qatar júrgenin bildik».
Mýzeı buryshynyń saltanatty ashylý rásiminiń sońy «Alash qaıratkeri – Imam Álimbekuly» atty konserttik baǵdarlamaǵa ulasty. Sońynan dástúrge saı ımandylyq sharalary atqaryldy.
Qaraǵandy oblysy,
Qarqaraly aýdany