Qaraǵandy óńirinen keıingi on aıdaǵy kórsetkish boıynsha 4 trln teńgeniń ónimi shyǵarylypty. Osyǵan oraı oblystyq kásipkerlik jáne ónerkásip basqarmasy kósheli kórsetkishke úles qosyp otyrǵan «Kaz-metiz» JShS men «WEC Trade» kásipornyna baspasóz týryn uıymdastyrdy.
«Kaz-metiz» kásiporny – Ortalyq Azııada daıyn armatýralyq arqan men myryshtalǵan symǵa deıin tolyq aınalymmen jumys isteıtin jalǵyz kásiporyn. Zaýyttyń alǵashqy qadamy memlekettik ımportty almastyrý baǵdarlamasynan bastalǵan. On alty jyl ishinde ónim kólemi jylyna 5 myńnan 35 myń tonnaǵa deıin ósken. Endigi mejeleri – 50 myń tonnaǵa jetý.
Zaýyt basshysy Dmıtrıı Malahov kompanııa 1,8 mlrd teńgege jańǵyrtýdyń alǵashqy kezeńin aıaqtady deıdi.
– Biz kásiporyn jumysyn 2008 jyldyń sońynda bastadyq. Biraq kásiporyn týǵan kúnin 2009 jyl dep sanaımyz. Alǵashqy ónim jol shpaldaryna sarp etildi. Keıinnen – jabyn plıtalaryn óndirdik. Sosyn shahtalarǵa arnalǵan temir arqandar shyǵaryldy. Mine, jańa seh ta daıar. Bul da sońǵysy emes. Jyl saıyn jańǵyryp otyramyz, – deıdi kásiporyn dırektory.
Myryshtalǵan sym oralymdaryn tıegen elektrli júk kótergish kelesi tapsyrystyń qamynda. Muny Reseıdegi temirjol shpaldaryn óndiretin zaýyttarǵa jetkizedi. Bir bóligi О́zbekstanǵa, bir bóligi Belarýske jóneltiledi. Kompanııanyń eń basty baǵyty – ishki naryqty qamtý. Ortalyq Azııadaǵy suranys 73 myń tonnadaı.
«Onyń basym bóligin jaba alamyz. Eń bastysy, ulttyq kompanııalar otandyq ónimdi alsa, sonda ekonomıka shynymen ósedi», deıdi kompanııa ókilderi.
– Bolat arqan óndirisi isinde bıyl 63 jańa jumys ornyn ashtyq. Baǵdarlama aıaqtalǵansha 345 adamǵa jetedi. Ortasha jalaqy qazirdiń ózinde 400 myń teńgeden asty. Al bıýdjetke jyl saıyn shamamen 3,5 mlrd teńge tóleımiz. Bes jyldyq ınvestbaǵdarlama 2027 jyly aıaqtalady. Suranys arta tússe, ári qaraı damı bermekpiz, – deıdi Dmıtrıı Malahov.
«WEC Trade» kásiporny birden-bir tolyq aınalymdy ekologııalyq turmystyq hımııa óndiredi. Aýmaǵy 1 500 sharshy metr bolatyn alapta zamanaýı jeliler, zerthana, qoımalar men ákimshilik ǵımarattary bar. Qazir kásiporyn 80 túrli ónim shyǵarady. Ekologııalyq taza, tıimdi, ári «otandyq ónim» bolǵany úshin emes, shyn máninde sapasymen óz tutynýshylaryn qýantady.
– Kásiporyn ataýy resmı túrde 2019 jyly paıda bolǵanymen, 2016 jyly qarapaıym ǵana avtojýý beketinen óristegen seriktestikpiz. Sol kezdiń ózinde quryltaıshylar aı saıyn qansha avtohımııa jumsalyp jatqanyn kórip, bir oıǵa kelgen-tin. «Muny nege biz ózimiz shyǵarmasqa?» degen. Sol sátterden bastap alǵashqy óndiris ónimi de jaryqqa shyqty. Keıin ýaqyt óte kele túsinik te tereńdedi. Izdendik te. Endi biz tek kólik ıelerine ǵana emes, úıin taza ustaǵysy keletin árbir adamǵa paıda ákele bastadyq, – deıdi kásiporyn marketologi Dına Bedelbaeva.
Kásiporyn ónimderi Magnum, SMALL, Galmart sórelerinde de, eldegi iri jelilerde de, Kaspi, Freedom, Halyk, Wildberries, Ozon sórelerinde kezegin kútip tur. Al aýyr kanıstr arqalaǵysy kelmeıtinderge de sheshim bar. Qoımadan tikeleı jetkizip berý qyzmetin usynyp qoıǵan. Qazir mundaı ońtaıly qoımalar Qaraǵandy, Astana, Almaty men Jezqazǵanda jumys istep tur. Buǵan qosa, marketpleıster arqyly búkil TMD aýmaǵyna ónim taratylady.
Eń kóp satylatyn ónimder qatarynda kir jýý gelderi tursa, odan keıingi qatardy turmystyq tazalaǵysh zattary, kúndelikti kómekshi quraldardan bastap, kásibı klınıngke arnalǵan quramdy suıyqtyqtar alady. Munyń bári kásiporyn zerthanasynda jaratylǵan dúnıeler.
Hımık-tehnolog mamandar formýlalardy kúnbe-kún jetildirip otyrady. Iá, bazalyq tehnologııalar – sheteldik. Biraq ony álemdik brendtermen jumys istegen mamandar qaıta óńdep, otandyq qalypqa beıimdeıdi.
– Jańa jyl qarsańynda Grýzııaǵa úlken fýra jóneltkeli jatyrmyz. Ol jaqtan jaqsy seriktes taptyq. Buǵan deıin О́zbekstanǵa da taýar joldap turatynbyz. Bul tek bastamasy ǵana. Ekinshi bir myqty baǵytymyz kelisimsharttyq óndiris. Assortımentin keńeıtkisi keletin daıyn brendter bizge keledi. Biz bolsaq, solardyń atymen shyǵatyn jańa ónim jasap beremiz. Biraq sapa ózgermeıdi. Sapa ár kezde joǵary deńgeıde, – deıdi marketolog maman.
Búginde ujymda 50 adam qyzmet etedi. Aı saıyn ósip, jańa jeliler satyp alyp, iri jelilerge shyǵýǵa tastúıin daıyn. О́tken jumada seriktestiktiń bas dırektory Vıacheslav Soı el Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń qolynan «Qazaqstannyń úzdik taýary» atty marapatyn aldy. Keler jylǵa balalarǵa arnalǵan ekologııalyq serııa shyǵarý jáne Qyrǵyzstan men Tájikstan naryǵyna shyǵý jospary tur.
– Kásiporyndardy modernızasııalaý sheńberinde prokat, bolat, shoıyn óndirisinde ilgerileý bar. О́sim – 5 paıyz. Bul – qýattylyǵy artqan peshterdiń, jańartylǵan konveıerlerdiń, tozyǵy jetken jelilerdiń qaıta tynys alǵanynyń belgisi. Ásirese Saran óndiristik aımaǵy bıyl óndiristiń jańa magıstraline aınaldy. Munda búgingi kúnniń ózinde 2000-ǵa tarta avtobýs qurastyrylyp, jarty mıllıonǵa jýyq avtokólik shınasy shyǵarylǵan. 250 myńǵa tarta turmystyq tehnıka taspa boıymen úzdiksiz jol tartyp jatyr, – deıdi oblystyq kásipkerlik jáne ónerkásip basqarmasy basshysynyń orynbasary Álibek Rysbaıuly.
«Kaz-metiz» zaýyty ımportty almastyrý baǵytynda óndiris aýqymyn jyl saıyn keńeıtip, jańa jumys oryndaryn ashyp, ishki jáne syrtqy naryqqa sapaly ónim jetkizip otyr. Al «WEC Trade» ekologııalyq turmystyq hımııa óndirisin jolǵa qoıyp, otandyq brendterdiń básekege qabiletti bolatynyn dáleldep otyr.
Jalpy, Qaraǵandy óńiriniń ónerkásiptik damýy – naqty nátıjelerge súıengen júıeli jumystyń jemisi. Bul úrdis aldaǵy jyldary da jalǵasyp, jańa jobalar men óndiris oryndary arqyly óńir ekonomıkasyn odan ári ilgeriletýge negiz bolmaq.
Qaraǵandy oblysy