Ulttyq Ortalyq mýzeıde «Dala órnekterimen órilgen metall buıymdar» atty kórme ashyldy. Mýzeıdiń arheologııa qorynan alynǵan artefaktiler kóshpeli jáne qalalyq mádenıettiń materıaldyq, rýhanı dástúrleriniń ár qıly aspektilerin kórsetedi, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Kórmege qoıylǵan kóne jádigerlerdiń negizgi bóligin arheologııalyq ekspedısııalardan, «kómbelerden» tabylǵan buıymdarmen qatar, kezdeısoq tabylǵan oljalar quraıdy. Ekspozısııalyq materıaldar birneshe aqparattyq keshen túrinde usynylǵan. Sonyń alǵashqysy qola kezeńindegi (b.z.d. XIII–Xǵǵ.) sándik metal buıymdar. Bul bólimde qyz-kelinshekterdiń áshekeı buıymdary: bilezikter, syrǵalar, alqa jáne solıarlyq belgimen bezendirilgen shytyralar, aınalar erekshe kózge túsedi.
Mundaǵy «Kún beıneleri» (lýnarnye) ejelgi kezeńnen bastap álem máıegi jáne kosmostyq joǵarǵy álem degen túsiniktermen sabaqtas. Arheologtar qola kezeńindegi sheńber ishindegi svastıkalar kúnge qatysty sımvoldar, dástúrli túrde ot (jerlik jáne aspandyq) belgilerimen baılanystyrylǵanyn aıtady.
Ulttyq ortalyq mýzeıdiń ǵalym-hatshysy Ersin Maralbekuly, kórme metall óneriniń ár alýan úlgilerin kórsetý arqyly mádenı muranyń sabaqtastyǵyn tanytýǵa, metall óńdeý tehnıkasy men óneriniń tarıhı damýyn ǵylymı turǵydan júıeleýge jáne kórermendi metall-sándik dástúrleriniń mádenı, dinı jáne áleýmettik qurylymdarmen ózara baılanysyn túsinýge jeteleıtinin atap ótti.
Ǵalymdar erte temir dáýirindegi kórkem metall buıymdar b.z.d. VIII – b.z. V ǵ. Saq taıpalary skıf-sibir «ań stıliniń» qalyptasýynda sheshýshi ról atqarǵanyn aıtady. Bul stıl álemdik óner tarıhyndaǵy eń jarqyn qubylystardyń biri sanalady. Atalǵan qubylys beınelenbeıtin stılızasııanyń damýyna múmkindik ashty. Sebebi «Ań stıli» ejelgi kóshpelilerdiń dúnıetanymdyq ıdeologııasyna baǵynǵan mıftik jáne magııalyq júıemen sabaqtas. Ekspozısııadaǵy ǵuryptyq buıymdar, qazan áshekeıleri, beldik áshekeıleri kórermen nazaryn aýdarady.
Kórmeniń ashylý saltanatynda Á.Marǵulan atyndaǵy arheologııa ınstıtýty «Tas jáne metall dáýiri» bóliminiń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri Sergeı Zaharov, ólketanýshy ári táýelsiz zertteýshi Anton Shatohın sóz alyp, metall buıymdaryndaǵy beıneleý motıvteri men semıotıkalyq elementterdiń tarıhı-mádenı kezeńderdegi ıdeologııalyq jáne mádenı transformasııalarǵa sáıkes ózgergenin, sol arqyly tarıhı evolıýsııasyn qalyptastyrǵanyn aıtyp, osy saladaǵy qyzyqty zertteýlerimen bólisti.
«Metal buıymdardaǵy órnekter ár kezeńde árqıly kórinis tapqan. Olardyń stıli, jasalý tehnıkasy mádenı muranyń bir-birine ulasyp damyp, óristep otyrǵanyn kórsetedi. Arheologııada obalardy qazǵan kezde mundaı buıymdar óte az shyǵady. Sebebi kópshiligi tonalyp ketken. Sol úshin de mýzeılerde olardyń báriniń basyn biriktirý qıyn. Mundaǵy jádigerlerdiń basym bóligi keıingi úsh jylda shyqqan buıymdar. Ortaǵasyrlyq sándik metall buıymdar VI–XIV ǵasyrlarǵa tán. Orta ǵasyrdaǵy kórkemdelgen metall Ortalyq Azııa kóshpelileriniń rýhanı dúnıetanymy men áleýmettik mártebesiniń kórinisi; ol mıfologııa, epos, dinı nanym-senimdik uǵymnyń, túrki mádenıetiniń VI–XIII ǵǵ. ónerin zertteýdegi mańyzdy derek kózi. Metaldan sándelip jasalǵan buıymdar óziniń kórkem bezendirilýimen erekshe. Ekspozısııanyń bul bóliginde Zevakıno, Bobrov obalarynan tabylǵan beldik áshekeıleri, sondaı aq, at ábzelderi, ydys aıaq, shyraǵdandar, qola aınalar jáne t.b. buıymdardy kórýge bolady. Sol sekildi jeke kolleksııalardan alynǵan jádigerlerden Jetisý aımaǵyndaǵy ejelgi jáne ortaǵasyrlyq turǵyndardyń mádenı dástúrleri, estetıkalyq talǵamdary men dinı dúnıetanymy týraly túsinik beretin biregeı artefaktiler (jerdiń joǵarǵy betinen alynǵan materıaldar) usynylyp otyr. Atalǵan materıaldardy ólketanýshy, táýelsiz zertteýshi, kásibı arheologtarmen birge eńbek etip júrgen Anton Shatohın jınaǵan. Olar erte temir dáýiri (b.z.d. VIII – b.z. V ǵ.), ortaǵasyrlarǵa (VII–XII ǵǵ.) jatatyn kórkemdelip bezendirilgen metall buıymdar», deıdi Ulttyq Ortalyq mýzeıi Arheologııa bóliminiń jetekshisi Nábıra Tórejanova.