Arqanyń alıýmınıı quımalary avtoóndiris salasynda shıkizat úshin ǵana paıdalanylmaı, daıyn ónimder tizbegine aınalyp úlgerdi. «Vektor Pavlodar» JShS búginde qanatyn keńge jaıyp, jylyna 300 myń dana avtokólik dıskisin shyǵarady. Buıym otandyq jáne reseılik naryqta tanymal.
Ertis-Baıan óńiri – elimizdiń iri ındýstrııalyq ortalyǵy. Munda alyp zaýyttarmen qatar, naryqqa ınnovasııalyq ónim alyp kelgen jańa býyn kásiporyndary da qarqyndy damyp keledi. Solardyń biri – «Pavlodar» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynda ornalasqan, alıýmınııden jeńil quımaly avtodıskiler shyǵaratyn «Vektor Pavlodar» JShS zaýyty. 2017 jyly negizi qalanǵan kásiporyn Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq aýmaǵyndaǵy eń zamanaýı ári jańa zaýyttyń biri. Jobalyq qýattylyǵy da tańǵaldyrarlyq: jylyna 300 myń dana dıski shyǵarady. Bul jaı ǵana san emes, bul – otandyq naryqty qamtyp, shetelge ónim eksporttaýǵa qaýqarly úlken áleýet.
Irgeli kompanııanyń Pavlodar óńirinde boı kóterýi kezdeısoqtyq emes. Arnaıy ekonomıkalyq aımaq usynatyn salyqtyq jáne ınfraqurylymdyq jeńildikter kásiporynnyń aıaǵynan nyq turýyna kómektesti. Eń bastysy, alıýmınıı shıkizatynyń qoljetimdiligi men yńǵaıly logıstıkalyq túıin zaýyt óniminiń ózindik qunyn tómendetip, básekege qabilettiligin arttyryp otyr.
Zaýyt dırektorynyń orynbasary Qýanysh Baltabaevtyń aıtýyn-sha, shıkizat irgedegi «Qazaqstan elektrolız zaýyty» AQ-dan alynady. Alıýmınıı qorytpalary bul jerde qaıtadan balqytylyp, oǵan marganes, myrysh jáne taǵy basqa qospalar qosylyp, quramy kúsheıtiledi. Odan ári avtokólik dıskileriniń qalyby ornalasqan peshterge quıylady. Peshten qajetti pishinde quıylyp shyǵatyn ónim ári qaraı túrli mehanıkalyq óńdeýden ótip, syrty jyltyratylady. Daıyn ónimder negizinen Reseıdiń ishki naryǵyna jóneltiledi.
– Biz barlyq ónimdi áýeli Reseıdiń Tolıattı qalasyna jóneltemiz. Ol jerde buıymdarymyz boıalady. Daıyn bolǵan soń 80 paıyzy Reseıde qalsa, 20 paıyzy Qazaqstanǵa qaıtyp keledi. Jergilikti naryqta «Allıýr» kompanııasymen shartqa otyryp, qazirgi ýaqytta qazaqstandyq zaýyttan shyqqan «Jac» avtokólikterine qoıyla bastady. Odan soń ekinshi deńgeıli naryqta satatyn dılerler bar. Naryqta bizdiń ónimderimiz «Vector» ataýymen tanymal, – deıdi kásiporyn ókili.
Keler jyly zaýytta dıskilerdi boıaıtyn seh ashylyp, tolyq óndiristik sıklge kóshý josparlanyp otyr. Sol ýaqytta ónimniń otandyq naryqqa tıesili bóligi birden qaldyrylyp, boıalyp otyrady. Bul ónimniń ózindik qunyn arzandatýy yqtımal. Qazirgi kúni 105 jumysshysy bar óndiris orny aldaǵy ýaqytta suranys artatyn bolsa, keńeıýge yntaly.
О́ndiristen ólshemi 15–20 dıým aralyǵyndaǵy dıskilerdiń 200-den astam túri shyǵady. Olar otandyq naryqta tanymal avtokólik markalarynyń kópshiligine keledi. Bir dıskiniń salmaǵy shamamen – 7-10 kg, halyqaralyq standartqa saı. Buıymnyń zamanaýı bezendirilýin, pishini men qalybyn arnaıy dızaınerler ázirlep berip otyrady. Al kez kelgen jańa túri eń áýeli jergilikti zerthanada synalyp, jetildirilgen soń ǵana serııalyq óndiriske joldanady.
«Birlesken kompanııa 2017 jyldan beri Pavlodar oblysynyń ekonomıkasyna shamamen 8 mlrd teńgedeı ınvestısııa quıdy. Qazaqstan boıynsha ázirshe avtokólik dıskilerin shyǵaratyn jalǵyz tolyqqandy óndiris ekenimizdi maqtan tutamyz. Bul bizge, eńbek ujymyna senimdilik syılaıdy. Sondyqtan otandyq naryqta keńeıý múmkindigimiz zor» dep atap ótti Qýanysh Baltabaev.
Jalpy, «Pavlodar» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵy 2011 jyly qurylǵan. Aımaqty qurýdaǵy negizgi maqsat – hımııa, munaı-hımııa, metallýrgııa ónerkásibin damytý, ınvestısııalar tartý, joǵary tehnologııalyq óndirister qurý, sondaı-aq eksportqa baǵdarlanǵan ónimder shyǵarý. Keıingi 15 jylda munda 21 ınjenerlik ınfraqurylym nysany salynǵan. О́ndiris oryndarynyń ıeleri korporatıvtik tabys salyǵy men qosymsha qun salyǵynan, jer men múlik salyǵynan, kedendik rásimderden bosatylǵan. Sondaı-aq kásiporyndarǵa daıyn ınjenerlik ınfraqurylymǵa qosylý múmkindigi beriledi. О́ńirlik ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý basqarmasynyń dereginshe, 38 kásiporyn arnaıy aımaqtyń qatysýshysy retinde tirkelse, onyń 24-i búginde tolyqtaı óndiristik sıklge kirisken. Qurylǵan sátinen bastap AEA-ǵa 258,5 mlrd teńge somasynda jeke ınvestısııa quıylǵan. Onyń ishinde Reseı, Qytaı, AQSh, Eýropa men Taıaý Shyǵys elderinen 175,7 mlrd teńge salynǵan.
– Osy ýaqytqa deıin jergilikti bıýdjetten aımaqtyń ınfraqurylymyn damytýǵa 14 mlrd teńge jumsalǵan. Esesine jergilikti bıýdjetke alym-salyqtar túrinde 40 mlrd teńge kiris túsken. Bul degenimiz qazynadan bólingen 1 teńge 3,5 teńge paıda ákeldi degen sóz. Arnaıy aımaqta 117 túrli daıyn ónim shyǵady. Ol 12 memleketke eksporttalyp otyr. Tek byltyr jalpy somasy 50,1 mlrd teńgeniń ónimderi shyǵarylǵan. Elimiz boıynsha 16 AEA bolsa, biz TOP-3-tikke enip otyrmyz. Munda 1 739 adam eńbekpen qamtylǵan. Barlyq 1 200 gektar jerdiń shamamen 65 paıyzdaıy ǵana ıgerilgenin eskersek, aımaqtyń damý keleshegi áli zor ekenin senimmen aıta alamyz. Bıyl jyl sońyna deıin 100 mlrd teńge ınvestısııa salynady, – deıdi «Pavlodar» AEA» AQ basqarma tóraǵasy Mádenıet Ahmetov.
Jyl sońyna deıin munda taǵy 4 jobany iske qosý kózdelgen. Jýyqta Reseıdiń Novosibir oblysynan arnaıy delegasııa kelip, pavlodarlyq tájirıbemen tanysqan. Mamandar sheteldik kompanııalarǵa jasalǵan jeńildikterge tańdaı qaǵyp, óz kásipkerleri úshin mundaı múmkindikter arman bolyp otyrǵanyn jetkizipti. Ereksheligi, munda shoǵyrlanǵan óndiris oryndary shıkizatty jergilikti kásiporyndardan alady ári keıbiri ózara tyǵyz baılanysty. Elimiz boıynsha taza sýǵa arnalǵan reagentter, hımııa salasyna arnalǵan qospalar osynda ǵana shyǵady. Jýyqta jergilikti kásiporyndardyń biri alıýmınıı polıoksıhlorıdin óndire bastapty. Bul – sýda jaqsy erıtin, sýdy tazartýǵa arnalǵan óte tıimdi beıorganıkalyq koagýlıant. Al «AKP group» JShS joǵary kerneýli jelilerge arnalǵan oqshaýlaǵysh materıaldar shyǵaryp jatyr. Kásiporyn KEGOC kompanııasymen uzaq jylǵa shartqa otyrǵan.
Arnaıy ekonomıkalyq aımaqty basqaryp otyrǵan aksıonerlik qoǵam ókilderi qarjy salýǵa úmitker kompanııalar kóp ekenin, biraq olardyń tıimdiligin arnaıy komıssııa qarap, ulttyq ekonomıkaǵa paıda ákeletin jobalardy ǵana qabyldaıtynyn atap ótti. Qazirdiń ózinde birqatar iri jobalar iske asyp jatyr. Máselen, «Ertis gıdrometallýrgııalyq kombınaty» JShS kompanııasy qolǵa alǵan quramynda altyny bar joǵary kómirtekti sýlfıdti konsentrattardy qaıta óńdeý jobasy asa mańyzdy. Joba 1 mlrd dollar kóleminde ınvestısııa tartyp, 500 jańa jumys ornyn qurýǵa qabiletti. О́ndiristi tolyqtaı iske qosý 2028 jylǵa mejelengen. Al «TWA Astana LLP» kompanııasy alıýmınııden daıyn ónim óndirý boıynsha jobany júzege asyrýda. Keler jyly óndiris iske qosylsa, jańadan 50 jumys orny paıda bolady.
Pavlodar oblysy