Úkimet Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Ádiletti jáne áleýmettik baǵdarlanǵan Qazaqstan qurý jónindegi tapsyrmalaryn júzege asyrý aıasynda halyqty qoldaýǵa baǵyttalǵan aýqymdy jumystar júrgizip jatyr. Jańa Konstıtýsııada bekitilgen áleýmettik memleket qaǵıdattary azamattardyń barlyq sanatyn − balaly otbasylardy, jastardy, múgedektigi bar adamdardy, zeınetkerlerdi, áleýmettik sala qyzmetkerlerin jáne tabysy tómen azamattardy qamtıtyn naqty sheshimder arqyly júzege asyrylyp otyr, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Búginde áleýmettik qoldaý aýqymy mıllıondaǵan adamdy jáne júzdegen mıllıard teńgeni qamtyp otyr. 2,5 mıllıonnan astam adam zeınetaqy alady, 630 myńnan asa kópbalaly otbasy járdemaqymen qamtylǵan, 544 myńnan astam azamat múgedektik boıynsha qoldaý alady, aýyldyq jerlerde shamamen bir mıllıon turǵyn jańa medısınalyq ınfraqurylymǵa qol jetkizdi, al bilim berý granttarynyń sany sońǵy bes jylda 93 myńnan astamǵa jetti.
Úkimet Stepnogorsk pen Kókshetaýdaǵy jylý jelilerin jóndeýge 3,9 mlrd teńge bóldi
Búginde elimizde áleýmettik qoldaýdyń kóp deńgeıli júıesi qalyptasqan. Ol tegin medısınalyq kómek, memlekettik járdemaqylar, zeınetaqymen qamsyzdandyrý, bilim men ǵylymdy qoldaý, ana men balany qorǵaý, sondaı-aq áleýmettik turǵydan osal toptarǵa arnalǵan arnaıy qorǵaý baǵdarlamalaryn qamtıdy.
Bul sharalardyń kópshiligi qarjylandyrý kólemi jaǵynan da, qamtıtyn azamattar sany jaǵynan da buryn-sońdy bolmaǵan.
Barshaǵa qoljetimdi medısına
Tegin medısınalyq kómektiń kepildendirilgen kólemin saqtaý jáne mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesin ári qaraı damytý áleýmettik saıasattyń basty jetistikteriniń biri bolyp qala bermek. Úkimet Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, azamattardyń turǵylyqty jerine qaramastan medısınalyq qyzmetterdiń qoljetimdiligi men sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan densaýlyq saqtaý júıesin dáıekti túrde jańǵyrtý jumystaryn júrgizip jatyr.
Búginde el azamattary memleket esebinen keń aýqymdy medısınalyq kómekter: dárigerler keńesi men profılaktıkalyq tekserýlerden bastap, quny ondaǵan mıllıon teńgege jetetin joǵary tehnologııaly operasııalarǵa deıin tegin alady. Kardıohırýrgııalyq operasııalar, neırohırýrgııalyq aralasýlar, aǵza transplantasııasy, onkologııalyq aýrýlardy emdeý, sırek patologııasy bar naýqastarǵa kómek jáne basqa da qymbat em túrleri qarjylandyrylady. Memlekettik qoldaý bolmaǵan jaǵdaıda mundaı em kóptegen otbasylar úshin qoljetimsiz bolar edi.
Onkologııalyq tekserýler tegin medısınalyq kómektiń kepildendirilgen kólemine engizildi. Sonyń nátıjesinde shamamen 300 myń adam qosymsha dıagnostıkadan ótý múmkindigin aldy.
Júrgizilip jatqan jumystardyń nátıjesinde demografııalyq kórsetkishter turaqty túrde jaqsaryp keledi. О́mir súrý uzaqtyǵy tarıhı eń joǵary deńgeıge jetip, 75,97 jasty qurady. Qazaqstan sondaı-aq Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń juqpaly emes aýrýlardan bolatyn mezgilsiz ólim-jitimdi azaıtý jónindegi maqsatty kórsetkishine merziminen buryn qol jetkizdi. Sonymen qatar profılaktıkalyq medısına damyp keledi, skrınıngtik baǵdarlamalar keńeıtilip, erte dıagnostıkanyń jańa ádisteri engizilýde jáne dıspanserlik baqylaý júıesi jetildirilip jatyr.
Memleket esebinen joǵary tehnologııaly medısınalyq kómek
Memleket azamattardy qymbat ári joǵary tehnologııaly medısınalyq kómekpen qamtamasyz etý baǵytyndaǵy jumysty júıeli túrde jalǵastyryp keledi. Tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi men mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesi arqyly azamattar tabys deńgeıine qaramastan zamanaýı dıagnostıka, emdeý ádisteri jáne kúrdeli hırýrgııalyq operasııalarǵa qol jetkizedi.
Aýyr týa bitken aýrýlary men patologııalary bar balalarǵa erekshe kóńil bólinedi. Jyl saıyn týa bitken aýrýlary bar shamamen 1,5 myń nárestege operasııa jasalady, olardyń shamamen 40%-y az ınvazıvti endovıdeohırýrgııalyq tehnologııalarmen jasalady.
Sonymen qatar balalar kardıohırýrgııasy da damyp keledi. Jyl saıyn elimizde júrek-qan tamyr júıesiniń týa bitken aqaýlary bar balalarǵa shamamen 2 myń ashyq operasııa jasalady.
Zamanaýı medısınalyq tehnologııalardy engizý nárestelerdiń operasııadan keıingi ómirsheńdigin 88%-dan 93%-ǵa deıin arttyrýǵa múmkindik berdi. Budan bólek, 19 ınnovasııalyq medısınalyq tehnologııanyń engizilýi balalardy shetelde emdeýge jiberý sanyn eki ese qysqartyp, joǵary tehnologııaly kómekti el ishinde qoljetimdi etti.
Qymbat em men dári-dármekpen qamtý da keńeıip keledi. 2018 jyly tegin dári-dármekpen 1,9 mıllıon adam qamtylsa, 2025 jylǵa qaraı bul kórsetkish 3,4 mıllıonǵa jetti. Ambýlatorııalyq dári-dármekpen qamtamasyz etýge bólinetin qarjy osy kezeńde 87,2 mıllıard teńgeden 337,4 mıllıard teńgege deıin úsh ese ósti.
Medısınalyq ınfraqurylymdy aýqymdy jańǵyrtý
Medısınalyq ınfraqurylymdy damytý densaýlyq saqtaý júıesin jańǵyrtýdyń eń aýqymdy baǵyttarynyń birine aınaldy. Sońǵy jeti jylda elimizde 1250-den astam densaýlyq saqtaý nysany salyndy, onyń 800-den astamy sońǵy úsh jylda ǵana paıdalanýǵa berildi.
Aýyl medısınasyn damytýǵa erekshe kóńil bólinip jatyr. Aýylda densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý jónindegi ulttyq joba aıasynda 655 alǵashqy medısınalyq-sanıtarııalyq kómek nysany salyndy. 200-den astam aýyldyq eldi mekender alǵash ret ózderiniń medısınalyq mekemelerine ıe boldy, al mıllıonǵa jýyq aýyl turǵyndary aýdandyq nemese oblystyq ortalyqtarǵa barmaı-aq turǵylyqty jeriniń janynda medısınalyq kómek alýǵa múmkindik aldy.
Úkimet veterınarııany damytýdyń keshendi josparyn bekitti
Bir mezgilde jumys istep turǵan aýrýhanalar men emhanalar jańǵyrtylyp jatyr, medısınalyq jabdyqtar jańartylyp, sıfrlyq tehnologııalar men telemedısına engizilýde, konsýltasııalyq-dıagnostıkalyq kómek kórsetý múmkindikteri keńeıtilip jatyr.
Analardy erekshe qoldaý
Analardy qoldaý jáne áıelderdiń densaýlyǵyn qorǵaý áleýmettik saıasattyń negizgi baǵyttarynyń biri bolyp qala beredi. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha Úkimet júktilikti josparlaýdan bastap balanyń dúnıege kelýi men bosanǵannan keıingi baqylaýǵa deıingi barlyq kezeńderdi qamtıtyn keshendi jumysty júzege asyrady.
Táýelsizdik jyldary Qazaqstanda ana óliminiń kórsetkishi alty esege tómendedi. Tek sońǵy bes jylda ol taǵy 35%-ǵa qysqardy. Búgingi tańda júkti áıelderdiń 90%-dan astamy júktiliktiń 12 aptasyna deıin esepke alynady, bul táýekelderdi ýaqtyly anyqtaýǵa jáne qajetti medısınalyq kómek kórsetýge múmkindik beredi.
2025 jylǵy tamyzdan bastap «Analar saýlyǵy» baǵdarlamasy júzege asyrylyp jatyr. Ol alǵashqy medısınalyq-sanıtarııalyq kómek deńgeıinde áıelder úshin 15 tegin tekserýden ótýdi qarastyrady. Sonymen qatar «Bir kúndik klınıka» jobasy damytylýda, ol júkti áıelderge barlyq qajetti zertteýler men mamandar konsýltasııalarynan bir kún ishinde ótýge múmkindik beredi. 2024 jyldan bastap Qazaqstanda fetaldy medısına – uryqtaǵy patologııalardy jatyrishilik emdeýdiń zamanaýı baǵyty engizildi.
Bosandyrýǵa kómektesý ınfraqurylymyn damytý jalǵasyp jatyr. Elimizde 273 qalalyq jáne 152 aýyldyq áıelder konsýltasııasy, sondaı-aq oblystyq perınataldyq ortalyqtar janyndaǵy 24 konsýltasııa jumys isteıdi. Budan bólek, bolashaq analarǵa medısınalyq kómektiń qoljetimdiligin arttyrý úshin jańa nysandar ashylýda.
Balalar densaýlyǵyna qamqorlyq
Sonymen qatar balalardyń densaýlyǵyn qorǵaý júıesi kezeń-kezeńimen kúsheıtilip keledi. Sońǵy jyldary balalarǵa medısınalyq kómek kórsetýge bólinetin qarjy kólemi eki eseden astam ósip, 264 mlrd teńgeden 585 mlrd teńgege deıin jetti. Búginde densaýlyq saqtaý júıesi shyǵyndarynyń shamamen tórtten biri balalar densaýlyǵyn saqtaýǵa baǵyttalady.
Táýelsizdik jyldary ishinde náreste ólimi 7,5 esege tómendedi. Elimizde balalarǵa medısınalyq kómek kórsetýdiń kópdeńgeıli júıesi qalyptasqan. Ol emhanalardy, kópbeıindi balalar aýrýhanalaryn, perınataldyq ortalyqtardy jáne mamandandyrylǵan medısınalyq uıymdardy qamtıdy. Jyl saıyn týa bitken damý kemistigi bar 1,5 myńǵa jýyq jańa týǵan náreste jedel em alady, al 2 myńǵa jýyq balaǵa júrekke ota jasaıdy.
Medısınalyq ońaltýdy damytýǵa erekshe kóńil bólinip jatyr. Búginde Qazaqstanda balalarǵa arnalǵan 81 medısınalyq ońaltý ortalyǵy jumys isteıdi, onda júzdegen myń kishkentaı pasıent túrli kómek túrlerin alady. Jańa ońaltý ortalyqtaryn ashý jáne damýyndaǵy aýytqýlardy erte anyqtap, qajetti kómekti der kezinde kórsetýge múmkindik beretin erte aralasý qyzmetterin damytý jumystary jalǵasyp jatyr.
Balaly otbasylardy memlekettik qoldaý
Sondaı-aq elimizde balanyń dúnıege kelgen sátinen bastap ony tárbıeleýdiń barlyq kezeńinde otbasyn súıemeldeıtin keshendi qoldaý júıesi qalyptastyrylǵan. Búginde balalary bar otbasylarǵa arnalǵan bes negizgi járdemaqy túri qarastyrylǵan.
Bala dúnıege kelgen kezde birjolǵy járdemaqy tólenedi:• birinshi, ekinshi jáne úshinshi balaǵa – 164 350 teńge;• tórtinshi jáne odan keıingi balalarǵa – 272 475 teńge.
Jumys isteıtin áıelderge júktilik pen bosanýǵa, sondaı-aq jańa týǵan balany asyrap alýǵa baılanysty tabysynan aıyrylǵan jaǵdaıda áleýmettik tólem qarastyrylǵan. Onyń mólsheri áıeldiń sońǵy 12 aıdaǵy ortasha aılyq tabysyna qaraı esepteledi. 2026 jylǵy 1 mamyrdaǵy jaǵdaı boıynsha bul tólemniń ortasha kólemi 1,2 mıllıon teńgeni qurady.
Sondaı-aq bala 1,5 jasqa tolǵanǵa deıin onyń kútimine baılanysty tabysynan aıyrylǵan jumys isteıtin áıelderge áleýmettik tólem tólenedi. Onyń mólsheri sońǵy eki jyldaǵy ortasha aılyq tabystyń 40% kóleminde belgilenedi. Mamyr aıynyń basyndaǵy derek boıynsha bul tólemniń ortasha mólsheri 86 062 teńgege jetti.
Múgedektigi bar bala tárbıelep otyrǵan otbasylarǵa da qoldaý kórsetiledi. Olar aı saıyn 81 871 teńge kóleminde járdemaqy alady.
Kópbalaly otbasylarǵa erekshe kóńil bólinedi. Kiris deńgeıine qaramastan, olarǵa aı saıynǵy járdemaqy tólenedi:• tórt balasy bar otbasylarǵa – 69 330 teńge;• bes balasy bar otbasylarǵa – 86 673 teńge;• alty balasy bar otbasylarǵa – 104 017 teńge;• jeti jáne odan da kóp balasy bar otbasylarǵa – 121 360 teńge.
Sonymen qatar «Altyn alqa» jáne «Kúmis alqa» alqalarymen marapattalǵan analarǵa qosymsha memlekettik qoldaý kórsetiledi.
Múgedektigi bar balalardy tárbıelep otyrǵan otbasylarǵa jeke qoldaý kórsetiledi:• járdemaqy mólsheri aı saıyn 81 871 teńgeni quraıdy.
Búginde tek kópbalaly otbasylarǵa arnalǵan járdemaqymen el boıynsha 630 myńnan astam otbasy qamtylǵan, bul atalǵan sharany halyqty áleýmettik qoldaýdyń eń aýqymdy baǵdarlamalarynyń birine aınaldyrady.
Jekemenshik mektepterdi memlekettik qoldaý
Memlekettik mektepter jelisin damytýymen qatar, Qazaqstanda bilim berýdiń qoljetimdiligin qamtamasyz etýge jeke sektordyń qatysýyna jaǵdaı jasalyp jatyr. Negizgi quraldardyń biri – memlekettik bilim berý tapsyrysy. Onyń arqasynda qarjylandyrý bilim berý uıymynyń menshik nysanyna qaramastan balalardy oqytýǵa baǵyttalady. Bul sapaly bilimge qoljetimdilikti keńeıtýge, qosymsha oqýshy oryndaryn qurýǵa jáne bilim berý ınfraqurylymyn damytýǵa jeke ınvestısııalardy tartýǵa múmkindik beredi.
Mańyzdy kezeńderdiń biri – memlekettik bilim berý tapsyrysyn qarjylandyrý júıesin sıfrlandyrý boldy. 2025 jyldan bastap qarjylandyrý úderisterin sıfrlyq formatqa kóshirý boıynsha pılottyq joba júzege asyrylyp jatyr. Onyń maqsaty – bıýdjet qarajatyn bólýdiń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý, bilim alýshylardy esepke alýdyń dáldigin arttyrý jáne memlekettik qarjylandyrýdyń paıdalanylýyna baqylaýdy kúsheıtý.
Búgingi kúni joba aıasynda e-Qazyna platformasynda 6 325 mektep sıfrlandyryldy, onyń ishinde 5 443-i memlekettik mektepter. Osylaısha, sıfrlyq júıe tek memlekettik emes, sonymen qatar memlekettik bilim berý tapsyrysyn júzege asyrýǵa qatysatyn jekemenshik bilim berý uıymdaryn da qamtıdy. Jańa tetikterdi engizý bilim alýshylar kontıngentin esepke alýdy avtomattandyrýǵa, derekterdi qalyptastyrý kezinde adamı faktordyń áserin azaıtýǵa jáne bilim berý uıymdary arasynda bıýdjet qarajatyn obektıvti bólýdi qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Nátıjesinde memlekettik resýrstardy paıdalaný tıimdiligi artyp, eldegi memlekettik te, jekemenshik te bilim berý ınfraqurylymyn odan ári damytý úshin qosymsha jaǵdaılar jasalady.
Jastar úshin qoljetimdi bilim berý
Memleket basshysynyń tapsyrmalary sheńberinde Úkimet jastardyń sapaly bilim alýǵa qoljetimdiligin keńeıtý boıynsha aýqymdy sharalar keshenin júzege asyryp jatyr. Sońǵy bes jylda bilim berý granttarynyń sany 65,1 myńnan 93,2 myńǵa deıin ulǵaıdy. Osylaısha, myńdaǵan jastar joǵary oqý oryndarynda tegin oqýǵa múmkindik aldy.
Qosymsha arnaıy qoldaý baǵdarlamalary júzege asyrylyp jatyr. Jekelegen óńirlerdiń jastary úshin qosymsha granttar bólinedi, jergilikti atqarýshy organdar, «Qazaqstan halqyna» qory, bıznes-qoǵamdastyq jáne joǵary oqý oryndarynyń ózderi arqyly bilim alý múmkindikteri usynylady.
Sonymen qatar stýdentterge áleýmettik qoldaýdy arttyrý boıynsha jumystar júrgizilip jatyr. Sońǵy jyldary memlekettik shákirtaqylardyń mólsheri aıtarlyqtaı ulǵaıtyldy. 2020 jylmen salystyrǵanda bakalavrıat stýdentteriniń shákirtaqysy eki esege ósip, 26,2 myń teńgeden 52,4 myń teńgege jetti. Al pedagogıkalyq mamandyqtarda bilim alyp júrgen stýdentterdiń shákirtaqysy 42 myń teńgeden 84 myń teńgege deıin kóbeıdi. Osy kezeńde magıstranttar men doktoranttardyń shákirtaqysy 1,75 esege artty.
Stýdentterdiń oqýyna qolaıly jaǵdaı jasaý mańyzdy baǵyttardyń biri bolyp qala beredi. Tek 2025 jyly 10 myńnan astam orynǵa arnalǵan 30 jańa jataqhana paıdalanýǵa berildi. Sonymen qatar memleket ata-ana qamqorlyǵynsyz qalǵan stýdentter men I jáne II toptaǵy múgedektigi bar stýdentterdiń jataqhanada turý shyǵyndaryn óteıdi.
«Bolashaq» jáne daryndy jastarǵa arnalǵan jańa múmkindikter
Jastardy qoldaý júıesinde halyqaralyq «Bolashaq» baǵdarlamasynyń orny erekshe. Sońǵy úsh jylda álemniń jetekshi ýnıversıtetterinde 994 stıpendıat bilim aldy. Ekonomıka úshin suranysqa ıe baǵyttar, onyń ishinde aqparattyq tehnologııalar, ınjenerlik mamandyqtar, mashına jasaý, medısına, qarjy jáne quqyq salalary boıynsha mamandar daıarlalanyp jatyr.
Qosymsha 342 maman sheteldik jetekshi uıymdarda kásibı taǵylymdamadan ótti. Baǵdarlamany damytýdyń jańa kezeńi 2026 jyly halyqaralyq olımpıadalardyń, ǵylymı konkýrstardyń jáne shyǵarmashylyq jarystardyń jeńimpazdary úshin bakalavrıat baǵyty alǵash ret ashylǵan kezde bastaldy.
Ǵylym men jas ǵalymdardy qoldaý
Sońǵy jyldary Qazaqstanda ǵylymı kadrlardy daıarlaýdy, zertteýlerdi qarjylandyrýdy, halyqaralyq taǵylymdamalardy jáne áleýmettik máselelerdi sheshýdi qamtıtyn jas ǵalymdardy qoldaýdyń keshendi júıesi qalyptasty. Qabyldanyp jatqan sharalar jastardy ǵylymǵa tartýǵa, zertteýler júrgizý úshin jaǵdaı jasaýǵa jáne joǵary bilikti mamandardyń jańa býynyn qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan.
Ǵylymı kadrlardy daıarlaý úshin jyl saıyn joǵary oqý ornynan keıingi bilim alý múmkindikteri keńeıtilip jatyr. 2025-2026 oqý jylyna doktoranttardy daıarlaýǵa 2919 bilim berý granty bólindi. Indýstrııalyq PhD tetigi boıynsha ekonomıkanyń basym baǵyttary boıynsha mamandar daıarlaý úshin qosymsha 110 grant kózdelgen.
«Jas ǵalym» granttyq qarjylandyrý baǵdarlamasy jalǵasyn tapty, onyń sheńberinde jyl saıyn jas zertteýshilerdiń ǵylymı jobalaryn júzege asyrýǵa myń grant bólinedi. Zańnamalyq deńgeıde perspektıvaly zertteýshilerdi qoldaýǵa jáne ǵylymdy jastar arasynda nasıhattaýǵa baǵyttalǵan jyl saıynǵy «Úzdik jas ǵalym» syılyǵy bekitildi.
Halyqaralyq yntymaqtastyq pen ǵalymdardyń biliktiligin arttyrýǵa erekshe kóńil bólinip jatyr. 2021 jyldan beri álemniń jetekshi ýnıversıtetteri men ǵylymı ortalyqtarynda oqý men taǵylymdamadan ótýge múmkindik beretin «250 ǵylymı taǵylymdama» baǵdarlamasy júzege asyrylýda. 2021-2025 jyldar aralyǵynda sheteldik ǵylymı taǵylymdamalarǵa 1543 ǵalym jiberildi. Baǵdarlamaǵa qatysýshylardyń 62%-dan astamyn jas zertteýshiler quraıdy.
Sonymen qatar ǵylymı qoǵamdastyqty áleýmettik qoldaý sharalary da kúsheıtilip jatyr. 2023 jylǵy 1 qyrkúıekten beri bir doktorantty daıarlaýdy qarjylandyrý kólemi orta eseppen 17%-ǵa ulǵaıdy, bul zertteýler júrgizý jáne ǵylymı kadrlar daıarlaý úshin múmkindikterdi keńeıtýge jol ashady.
Turǵyn úı máselesine erekshe kóńil bólinip jatyr. Búgingi tańda 722 jas ǵalym baspanamen qamtamasyz etildi. Onyń ishinde 584 adam Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi men «Otbasy bank» AQ-nyń birlesken baǵdarlamasynyń arqasynda baspana satyp alýǵa múmkindik aldy, taǵy 138 jas ǵalym óteýsiz negizde páter aldy.
Júzege asyrylyp jatqan sharalar kesheni zamanaýı ǵylymı ortany qalyptastyrýǵa, jastardyń zertteý áleýetin damytýǵa, ǵylymnyń kadrlyq áleýetin nyǵaıtýǵa jáne Qazaqstannyń jahandyq ǵylymı-tehnologııalyq keńistiktegi básekege qabilettiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan.
Múgedektigi bar adamdardy qoldaý
Múgedektigi bar adamdardy qoldaý júıesin jetildirý jalǵasyp jatyr. Sońǵy jyldary memlekettik qyzmetterdi alý rásimderi aıtarlyqtaı jeńildetildi. 2022 jyldan beri medısınalyq-áleýmettik saraptama bólimshelerine barmaı-aq qajetti rásimderden ótýge múmkindik beretin múgedektikti taǵaıyndaýdyń syrttaı proaktıvti formaty engizildi. Búgingi tańda kýálandyrýdyń 45%-dan astamy onlaın-formatta júrgiziledi.
2026 jyldan bastap múgedektigi boıynsha beriletin memlekettik járdemaqylardyń mólsheri 10%-ǵa artty. Tólem mólsheri:
I toptaǵy múgedektigi bar adamdar úshin – 200 myń teńgege deıin;
II toptaǵy múgedektigi bar adamdar úshin – 154 myń teńgege deıin;
III toptaǵy múgedektigi bar adamdar úshin – 117 myń teńgege deıin.
Elimizde 544 myńnan astam adam járdemaqy alady.
Áleýmettik qyzmetter portaly arqyly bul azamattar ońaltýdyń tehnıkalyq quraldaryn, jeke kómekshilerdiń, sýrdoaýdarmashylardyń qyzmetterin alady jáne sanatorıı-kýrorttyq emdeýdi derbes tańdaýǵa múmkindigi bar. Qazirgi ýaqytta:
187 myńnan astam adam tehnıkalyq ońaltý quraldarymen;
25 myńnan astam adam jeke kómekshilerdiń qyzmetimen;
8 myńǵa jýyq adam ymdaý tili qyzmetimen;
44 myńnan astam adam sanatorıı-kýrorttyq emmen qamtamasyz etilgen.
Osylaısha, júrgizilip jatqan jumystar áleýmettik qorǵaý tetikterin jetildirýge ǵana emes, múgedektigi bar adamdardy qoǵamdyq ómirge tolyqqandy ıntegrasııalaý úshin jaǵdaı jasaýǵa jáne olardyń óz qabiletterin júzege asyrý úshin múmkindikterin keńeıtýge baǵyttalǵan.
Az qamtylǵan azamattardy qoldaý
Qazaqstanda azamattardy áleýmettik qoldaýdyń kópdeńgeıli júıesi jumys isteıdi. Ol otbasylardyń ómir súrý sapasyn arttyrýǵa jáne áleýmettik turaqtylyqty qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Onyń negizgi quraldarynyń biri – ataýly áleýmettik kómek. Bul kómek otbasynyń tabys deńgeıi men quramyn eskere otyryp taǵaıyndalady jáne qoldaýǵa muqtaj azamattarǵa naqty kómek kórsetýge múmkindik beredi.
Úkimet basshysy jeńil ónerkásipti damytý tásilderin qaıta qaraýdy tapsyrdy
Eńbekke qabiletti azamattar úshin qoldaý sharalary jumyspen qamtýǵa járdemdesý, kásiptik oqytý jáne jumysqa ornalastyrý baǵdarlamalaryna qatysýmen ushtasady. Eger otbasynda eńbekke qabiletti músheler bolmasa nemese olar obektıvti sebepterge baılanysty jumys isteı almasa, qoldaý eshqandaı qosymsha sharttarsyz kórsetiledi.
2026 jylǵy 1 mamyrdaǵy jaǵdaı boıynsha ataýly áleýmettik kómek:
• 34,5 myń otbasyǵa;
• 186 myń azamatqa;
• jalpy somasy 10,6 mlrd teńgege taǵaıyndaldy.
Sonymen qatar jumyspen qamtýǵa járdemdesý, kásiptik oqytý, kásipkerlik bastamalardy qoldaý jáne eńbek resýrstarynyń utqyrlyǵyn arttyrý sharalary júzege asyrylyp jatyr. Mundaı tásil tek qarjylaı kómek kórsetip qana qoımaı, sonymen birge otbasylardyń tabysyn arttyrýǵa jáne azamattardyń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa jaǵdaı jasaıdy.
О́mirlik qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan azamattarǵa arnalǵan arnaıy áleýmettik qyzmetter
Aqshalaı tólemdermen qatar erekshe qoldaýdy qajet etetin azamattarǵa arnalǵan arnaıy áleýmettik qyzmetter júıesi damyp keledi. Kómek múgedektigi bar balalarǵa, 18 jastan asqan múgedektigi bar adamdarǵa, ózine-ózi qyzmet kórsete almaıtyn qart azamattarǵa, turaqty turǵylyqty jeri joq adamdarǵa, turmystyq zorlyq-zombylyq pen adam saýdasynyń qurbandaryna, sondaı-aq probasııalyq baqylaýdaǵy azamattarǵa kórsetiledi.
Kepildendirilgen kólemdegi arnaıy áleýmettik qyzmetter aıasynda mynadaı keshendi qoldaý kórsetiledi:
• áleýmettik-turmystyq qyzmetter;
• áleýmettik-medısınalyq qyzmetter;
• áleýmettik-psıhologııalyq qyzmetter;
• áleýmettik-pedagogıkalyq qyzmetter;
• áleýmettik-eńbek qyzmetteri;
• áleýmettik-mádenı qyzmetter;
• áleýmettik-ekonomıkalyq qyzmetter;
• áleýmettik-quqyqtyq qyzmetter.
2026 jylǵy 1 maýsymdaǵy jaǵdaı boıynsha arnaıy áleýmettik qyzmetterdi 649 lısenzııalanǵan uıym kórsetip jatyr. Qoldaýmen 103 973 adam qamtylǵan, onyń ishinde:
• 60 055 adam úı jaǵdaıynda qyzmet alady;
• 18 751 adam – stasıonarlyq jaǵdaıda;
• 11 786 adam – jartylaı stasıonarlyq jaǵdaıda;
• 4 125 adam – ýaqytsha bolý uıymdarynda.
Kórsetiletin kómektiń sapasyn arttyrý maqsatynda 2025 jyldan bastap arnaıy áleýmettik qyzmetter kórsetetin uıymdardy lısenzııalaý engizildi. Jańa talaptar bilikti kadrlardyń bolýyn, qajetti materıaldyq-tehnıkalyq bazany, sanıtarlyq normalardy saqtaý, órt qaýipsizdigi talaptaryn oryndaý jáne qozǵalysy shekteýli azamattar úshin qoljetimdi jaǵdaılar jasaýdy kózdeıdi.
Qabyldanyp jatqan keshendi sharalar ómirlik qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan azamattardyń ómir súrý sapasyn arttyrýǵa, olardy áleýmettik beıimdeýge jáne qoǵammen etene aralasýyna jaǵdaı jasaýǵa baǵyttalǵan.
Úsh aýysymdy mektepterdi joıýdan bastap jeke vaýcherlerge deıin
Bilim berý salasynda júrgizilip jatqan jumystardyń basty maqsaty – qala men aýyl mektepteri arasyndaǵy alshaqtyqty azaıtý. Memleket basshysynyń tapsyrmasy aıasynda 2020 jyldan beri elimizde 1,2 myńnan astam mektep salyndy. Nátıjesinde 1 mln-nan astam jańa oqýshy orny ashyldy, bul úsh aýysymdy mektepter sanyn tórt esege qysqartýǵa múmkindik berdi. Bıyl taǵy 53 myń orynǵa arnalǵan 96 mektepti paıdalanýǵa berý josparlanyp otyr.
Sonymen qatar qoldanystaǵy mektep ınfraqurylymyn jańǵyrtý jumystary júrip jatyr: aldaǵy úsh jyl ishinde 1,3 myń mektepti jańartý kózdelgen, onyń 820-sy aýyldyq eldi mekenderde ornalasqan. 2025 jyldan beri 215 mektep jańartyldy. Júrgizilip jatqan jumystar aıasynda pándik kabınetter, ashanalar, sport zaldary jáne qaýipsizdik júıeleri tolyq aýystyryldy.
Bilim berý mazmuny da zaman talabyna saı jetildirilip jatyr. Oqý úderisine sıfrlyq tehnologııalar keńinen engizilip, pándik daıyndyq kúsheıtilýde, sondaı-aq erekshe bilim berýdi qajet etetin balalarǵa arnalǵan beıimdelgen baǵdarlamalar damytylýda. Pedagogterdiń kásibı biliktiligin arttyrýǵa erekshe kóńil bólinip keledi. Bul oqý oryndarynda árbir oqýshynyń qabiletin ashýǵa múmkindik beretin qolaıly ári qoldaýshy orta qalyptastyrýǵa jol ashady.
Mektepke deıingi tárbıe men oqytý bilim berý júıesindegi mańyzdy kezeń bolyp qala beredi. Dál osy kezeńde balanyń tulǵalyq damýynyń negizi qalanyp, qarym-qatynas daǵdylary qalyptasady jáne mektepke daıyndyq júrgiziledi. Osyǵan baılanysty memleket balabaqshalar men mektepaldy daıarlyqqa qoljetimdilikti dáıekti túrde keńeıtip keledi. Búgingi tańda respýblıka boıynsha 12 myńnan astam mektepke deıingi uıym jumys isteıdi. Onyń 5,3 myńy – memlekettik, al 6,6 myńy – jekemenshik uıymdar. Munda 1 mln-nan astam bala tárbıelenip jatyr, 2-6 jas aralyǵyndaǵy balalardy mektepke deıingi bilimmen qamtý deńgeıi 70,9%-ǵa jetse, kezekte turǵan balalar arasynda bul kórsetkish 96%-dy quraıdy.
Mektepke deıingi bilim berýdiń qoljetimdiligin arttyrý úshin qarjylandyrýdyń jańa tásilderi engizilip jatyr. Atap aıtqanda, elimizdiń 20 qalasy men 23 aýdanynda vaýcherlik qarjylandyrýdyń pılottyq jobasy iske qosyldy. Jobaǵa 6 myńǵa jýyq uıym qatysyp, 936 myńnan astam vaýcher berildi. Bul qadam bıýdjet shyǵystarynyń ashyqtyǵy men tıimdiligin arttyryp qana qoımaı, balabaqshalardaǵy respýblıkalyq kezekti 2025 jyldan beri 9 esege derlik qysqartty. Nátıjesinde kezekte turǵan balalar sany 160 myńnan 18 myńǵa deıin azaıdy.
Sońǵy úsh jylda elimizde mektepke deıingi uıymdarda 223 myń jańa oryn ashyldy, al 2027 jyldyń sońyna deıin taǵy 76,5 myń oryn ashý josparlanyp otyr. Mektepke deıingi bilim berý úderisiniń sapasyn qamtamasyz etý isine 104 myńnan astam maman tartylǵan. Olar úshin erte jastaǵy balalardy damytý salasyndaǵy zamanaýı standarttarǵa sáıkes turaqty túrde biliktilikti arttyrý júıesi qalyptastyrylǵan.
Balabaqshalar jelisin keńeıtý, qarjylandyrýdyń jańa tásilderin engizý jáne muǵalimderge qoldaý kórsetý mektepke deıingi bilim berýdi qoljetimdi ári sapaly etýge septigin tıgizip jatyr. Bul óz kezeginde balalardy mektepke daıyndaýmen qatar olardyń erte jastan qaýipsiz, jan-jaqty damytýshy jáne qamqor ortada tárbıelenýine múmkindik beredi.
Zeınetaqymen qamtý jáne aǵa býynǵa qoldaý kórsetý
Áleýmettik saıasattyń mańyzdy baǵyttarynyń biri aǵa býyndy qoldaý bolyp qala beredi. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha Úkimet yntymaqty, bazalyq jáne jınaqtaýshy zeınetaqylardan turatyn zeınetaqy júıesiniń turaqty jumys isteýin qamtamasyz etedi.
Búgingi tańda 2,5 mln-nan astam azamat zeınetaqy tólemderin alady. Jyl saıyn zeınetaqy mólsheri ındekstelip otyrady jáne áleýmettik kórsetkishter men ınflıasııany eskere otyryp joǵarylatylady. Ardagerlerdi, tyl eńbekkerlerin, saıası qýǵyn-súrginnen zardap shekken adamdardy jáne halyqtyń basqa da áleýmettik osal toptaryn qosa alǵanda, azamattardyń 18 sanaty arnaýly memlekettik járdemaqy alady.
Osylaısha, Qazaqstannyń áleýmettik saıasaty búginde adam ómiriniń barlyq kezeńin qamtıtyn qoldaý júıesi retinde qalyptasyp keledi. Oǵan medısınalyq kómek kórsetý, ana men balany qorǵaý, otbasylarǵa qoldaý, muqtaj azamattarǵa ataýly áleýmettik kómek berý, bilim alý múmkindikterin keńeıtý, ǵylymdy damytý jáne turaqty zeınetaqy júıesin qamtamasyz etý kiredi. Bul áleýmettik memleket qaǵıdattarynyń jáne Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Ádiletti Qazaqstan qurý jónindegi baǵytynyń naqty kórinisi. Mundaǵy basty qundylyq – adam, onyń ál-aýqaty men ómir sapasy.