Qazaqstan 2025 jylǵy Dúnıejúzilik zııatkerlik menshik uıymynyń (WIPO) jahandyq ınnovasııalar ındeksinde 81-orynǵa ıe boldy. Reıtıngte memleketterdiń ınnovasııalyq áleýeti ınstıtýttar sapasy, adamı kapıtal, ınfraqurylym, sıfrlandyrý jáne bıznes belsendiligi sııaqty negizgi baǵyttar boıynsha baǵalanǵan, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Global Innovation Index álem elderiniń ınnovasııalyq ekojúıesin jyl saıyn baǵalaıdy. Bıylǵy zertteýge 139 eldiń ekonomıkasy qarastyrylǵan. Zııatkerlik menshik jónindegi dúnıejúzilik uıymnyń málimetine sáıkes, elimizdiń kórsetkishi 26,3 baldy qurady. 2025 jylǵy reıtıngte Shveısarııa kósh bastady. Alǵashqy bestikke sondaı-aq Shvesııa, AQSh, Koreıa Respýblıkasy jáne Sıngapýr endi. Qytaı alǵash ret úzdik ondyqqa kirip, 10-orynǵa turaqtady.
WIPO málimetinshe, qazir álemde ınnovasııalyq damý qarqyny árkelki saqtalyp otyr. Bir jaǵynan, 2024 jyly ǵylymı jarııalanymdar sany artty, esepteý tehnologııalary men energetıka salasynda ilgerileý baıqaldy, sondaı-aq birqatar áleýmettik-ekonomıkalyq kórsetkish jaqsardy. Ekinshi jaǵynan, ınnovasııaǵa salynatyn ınvestısııalardyń ósý qarqyny tarıhı úrdispen salystyrǵanda baıaýlap, jasandy ıntellekt salasy men AQSh-tan tys jerlerdegi venchýrlyq belsendilik te tómen deńgeıde qalyp otyr.
Ai-Sana: ıdeıadan – ınnovasııaǵa
Uıym deregine sáıkes, 2024 jyly ǵylymı zertteýler men ázirlemelerge jumsalǵan jahandyq shyǵyn kólemi 2,9 paıyzǵa ósken. Bul – 2010 jyldan bergi eń tómen ósim qarqyny. Sonymen qatar kompanııalardyń ǵylymı zertteýler men ázirlemelerge jumsaǵan shyǵyny rekordtyq 1,3 trln dollarǵa jetkenimen, onyń ósý qarqyny da aıtarlyqtaı baıaýlaǵan.
WIPO tehnologııalyq progrestiń jedeldep kele jatqanyn da atap ótedi. Atap aıtqanda, ekologııalyq tıimdi sýperkompıýterlerdiń ónimdiligi 60 paıyzdan astam ósken, akkýmýlıatorlardyń quny 20 paıyzǵa tómendegen, al kún energetıkasy 2010 jylmen salystyrǵanda edáýir arzan bolǵan.
Degenmen tehnologııalardy engizý ár elde ártúrli qarqynmen júzege asyp jatyr. Bul joǵary shyǵyndarǵa, óńirlik aıyrmashylyqtarǵa jáne ınfraqurylymnyń damý deńgeıiniń árkelki bolýyna baılanysty.
Osy turǵydan alǵanda, Qazaqstannyń ındekstegi orny el aldynda ǵylymı-zertteý áleýetin baǵalaýǵa múmkindik beretin mańyzdy kórsetkish bolyp sanalady. Kúsheıtý, ınnovasııalyq bıznesti damytý, sıfrlyq ınfraqurylymdy jetildirý jáne tehnologııalardy kommersııalandyrý tetikterin damytý mindetteri turǵanyn kórsetedi. Sonymen birge bul reıtıng ekonomıkanyń tehnologııalyq ózgerister jaǵdaıynda básekege qanshalyqty daıyn ekenin aıqyndaıdy.
Eske sala keteıik, buǵan deıin Qazaqstan áskeri álemdik áskerı qýat reıtıngi – Global Firepower 2026 boıynsha 145 eldiń ishinde 58-orynǵa jaıǵasqan bolatyn.