Qarý satý kıkiljińdi kúsheıte me?

Ýkraınaǵa mergender vıntov­kasyn satýǵa ruqsat suraǵan kommersııalyq kompanııaǵa AQSh úki­meti lısenzııa bergeni týraly Amerıka men Reseıdiń BAQ-tary  jarysa jazdy.

09 Qańtar, 2018

Er men eńbek

Adamnyń bir ókinishi men bir qýa­nyshy qatar júretini álimsaqtan má­­lim ǵoı. Bul týraly mıllıon ret aı­­tylyp, mıllıon ret jazylsa da sol baıaǵy qalpy. Tulǵany kózi ti­ri­sin­de tórge otyrǵyzyp, asyl qa­­sı­etin asqaqtatyp, óz eńbegine laı­yq­ty baǵa berýdi áli ıgere almaı ke­­le jat­qan tárizdimiz. Igere alsaq, uly ja­zýshy Muhtar Áýezovten «Men otyr­­ǵan jerdi tór sanasańdar bol­ǵa­­ny...» degen qanatty sóz qalar ma edi?!

08 Qańtar, 2018

Jýrnalıster jahandyq bilimge nege talpynbaıdy?

2013 jyldyń 29 qarashasynda Úkimettiń qaýlysymen «Bolashaq» baǵ­darlamasyna «Buqaralyq aqpa­rat quraldary redaksııasynyń qyzmet­kerleri» sanaty engizilgen bolatyn. Bul sanat jýrnalısterge mańyzdy jeńildik berdi. Budan bylaı «tórtinshi bılik» ókilderi sheteldik oqý ornynan shaqyrtý almaı-aq «Bolashaq» stıpendıaty atana alady. Bar bolǵany qu­jatyn túgendep, shet tiliniń tómen­detilgen shektik balyn alý qajet edi. Jetpeı jatqan bilimdi memleket esebinen oqıtyn elińizge baryp, til­dik ortada emin-erkin tolyqtyryp ala­syz. Bul memlekettiń BAQ salasyn damytýǵa basymdyq berip otyr­ǵandyǵyn kórsetse kerek. Alaıda osyn­daı múmkindikterge qaramastan, jas tilshiler el kórip, jańa bilim alýǵa asy­ǵar emes. 

08 Qańtar, 2018

О́tkenniń bederi

Qazan revolıýsııasynyń júz jyl­dy­ǵyna oraı «Halyqqa ol sor bolyp jabysty ma, joq, ákelgen jaqsylyǵy bar ma?» degen tótesinen qoıylǵan suraq – orys oı aıdynyn shymyrlatyp, bir-birin qýalaǵan sóz nópiriniń tolqyny jaǵalaýdyń biraz aýmaǵyn kópirshigen kóbikke aınaldyryp tastaǵandaı. Kó­keıde júrgen taqyryptar qozǵalsa da, basqa halyqtar taǵdyryna qatysy sha­maly saryn astamshylyǵyn aýlaı túsken saıyn bir túrli qııanat shekkendeı qolaısyz kúı keshetini nesi eken? Basqa shyǵarý men japa shegýdiń neshe atasyn kórgen ata-baba halin osyndaıda týra jaqynnan seziný adam bolmysynda kóp qaıtalana bermeıtin qubylys. 

05 Qańtar, 2018

Elektrondy qujattar quny artty

«Qolhat», «senimhat» sekildi qu­jattar jurttyń bárine tanys shy­ǵar. Onyń bári qolmen ja­zy­­latyndyǵy jáne belgili. Bi­raq búginde sıfrly tehnolo­gııa­lardy keńinen paıdalaný ar­qasynda senimhatty senim bil­di­­rý­shiniń elektrondy sıfrlyq qol­­tańbasymen kýálandyrylǵan elek­­trondy qujat nysanynda rásimdeý de kózdelip otyr. Bul El­ba­sy Joldaýynda aıtylǵandaı, úshin­shi jańǵyrtý baǵyty boıynsha jumys isteý degen sóz.

05 Qańtar, 2018

Mashına jasaý – áleýetti ekonomıka tuǵyry

О́ndirisi órkendegen kez kelgen eldiń damyǵan ekonomıkasynyń mańyzdy kórsetkishi mashına jasaý ónerkásibi bolyp tabylady. О́rkenıet bıigine umtylǵan táýelsiz Qazaqstan da óziniń ekonomıkasyn ártaraptandyrý úrdisinde mashına jasaý salasyn damytýǵa barynsha den qoıyp keledi.  

04 Qańtar, 2018

Aımaqtyq qaýipsizdik kepili

Elimiz 2018 jyldyń qańtarynda BUU Qaýipsizdik Keńesine tóraǵalyq etetini belgili. Sondaı-aq Qazaqstan osy jyly Ujymdyq qaýipsizdik sharty uıymyna (UQShU) da jetekshilik jasaıdy.  

04 Qańtar, 2018

Ynsap pen ysyrap

Yqylymnan kele jatqan ynsap degen uǵym-túsinik bar. Bile bilgenge ynsaptyń maǵynasy óte tereń. Ár­bir izgilikti hám ımandy adamnyń ómir­lik muratynyń, adamshylyq qa­ǵı­dasynyń altyn arqaýy osy yn­sap dep bilgenimiz abzal. Ata qa­zaq: «Ynsapsyzda uıat bolmaıdy» dep beker aıtpaǵan. Hakim Abaı: «Yn­sap, uıat, tereń oı – Aqyl, zeınet, bilip qoı» dep qaı­yrǵan. Olaı bol­sa, adam boıyn­da­ǵy eń asyl qa­sı­et­terdiń qata­ryn­da da osy ynsap, yn­saptylyq turmaq.

01 Qańtar, 2018

Aýyl ákimi: bıýdjet pen bedel

Anaý ǵasyrdyń basynda naǵyz ult jazýshysy, Beıimbet Maılın «Gúldense aýyl – gúldenemiz bárimiz, Aýyl dene, biz – qozǵatar janymyz. Kel, eńbekshi, qol ustasyp bir týǵa, Jınalaıyq qalmaı jasy, kárimiz!», dep aýyldy kórkeıtýge eldi shaqyrǵany aldyńǵy tolqynnyń esinde bolsa kerek. Sol úlgi qazir de kún tártibine shyqty.

01 Qańtar, 2018

Uly Dala jáne ulttyq onomastıka

Týǵan jerdiń baıyrǵy jer-sý ataýlarynyń qalpyna keltirilýi jáne eren tulǵalaryn eskerý, ult sanasynda jańǵyrtý qajet. Bul oraıda Elbasynyń Jarlyǵymen Aqmola oblysynyń Eńbekshilder aýdany úzdik aqyn-kompozıtor, asqaq ánshi Birjan sal esimimen atalýy el men jer mereıin bir ósirip tastady. 

29 Jeltoqsan, 2017

Qaldyq pa, baılyq pa?

Birneshe jyl buryn Almatyǵa saparlap kelgen Japonııanyń Sen­­­daı qalasynda turatyn bel­gili qazaq ǵalymy Nurbosyn Jan­peıisovpen áńgimelesýdiń sáti túsken edi. Tohoký ýnıversıtetiniń professory, sýperkompıýter salasynyń mamany týǵan eline uzaq jyldan beri kelip turǵan beti eken. Sol ýaqta Kúnshyǵys elinde ala­pat zilzala bolyp, artynsha muhıt­tan sýnamı kelip, Fýkýsıma atom elektr stansasy jarylyp, aral­daǵy memleketke aıtarlyqtaı shy­ǵyn alyp kelse de, japon jurty abyr­jymaı, apat saldarymen el bo­lyp kúresip, barlyq qıyndyqty eńserip jatqany, basqa da japon qundylyqtary týraly aǵamyz sheshile sóıledi, biz de yntamen tyńdadyq. 

29 Jeltoqsan, 2017

Eńbek mıgrasııasy

Sońǵy jetpis jyldan beri álem­de barynsha beleń alyp kele jat­qan iri qubylystardyń biri, ol – álemdik kóshi-qon máselesi. Eger 1960 jyldary álemde 3,2 mln mıgrant bar dep eseptelse, 1995 jyly bul kórsetkish 35 mln adamǵa jetip úlgerdi. Iаǵnı 35 jyldyń ózinde ǵana 10 eseden astam kórsetkishke óse tústi. 

29 Jeltoqsan, 2017

Aqyl-oı azat bolsa ǵana sana ósedi

Bizdi uzaq jyldar boıy «partııa zamanymyzdyń aqyl-oıy, abyroıy, ar-ojdany» dep aqyl-oıymyzdy partııanyń qazyǵyna baılap qoıdy. 

27 Jeltoqsan, 2017

Qazaq estradasy, qaıda barasyń?!

Qazir estradany osyndaı shýyldaq, beıádep saryndar buzýda. 

27 Jeltoqsan, 2017

Minezsizdik

Bizde Qudaıǵa shúkir, bári bar, burynǵylar aıtpaqshy, «qustyń sútinen basqanyń bári». Darqan dalanyń asty-ústi tolǵan qazyna. Jaılaý malǵa tolyp, halyqtyń sany da birtindep ósip keledi. Materıaldyq, demografııalyq turǵydan alǵanda ǵoı, bul. Alaı­da, sol mol baılyqty qalyń ha­lyqtyń qajetine jaratatyndaı,  ult múddesine sol bardy uqsatyp baǵatyndaı minez jaǵy kemshin soǵyp jatyr qazirgi alashtyń erlerinde. 

25 Jeltoqsan, 2017

Qytaı manýfaktýrasyn qashanǵy qoldaımyz?

Qazaq qashannan dýda qyzatyn halyq. Al toı degende baryn shashatyn qazaq «topyraqty ólimi men torqaly toıynda» qandaı da ókpe-renishin ysyryp tastap, toı kórigin qyzdyrýǵa baryn salady. Bireý malyn, bireý ózge kerek-jaraǵyn ákelip, kóppen biter dúnıe ǵoı dep jaqynynyń toıynda sonyń kem-ketigin toltyrsam dep aıanyp qalmaıdy. 

25 Jeltoqsan, 2017

Igilikti ister órisin tapty

2017 jylda atqarylǵan is az bolmady. Memlekettiń qaı salasyn alsańyz da, olardyń tabystan- tabysqa jetý jolynda aıanbaı ter tókkeni baıqaldy.

22 Jeltoqsan, 2017

Eshkini esi ketken baǵa ma?

Almatynyń irgesindegi aýylda turamyz ǵoı. Birde esik qaqqan bozbala sypaıy sálemdesip, «Aǵa, aıyp etpeńiz, aýyldaryńyzda eshkiniń sútin satatyn adam joq pa?» dep suraǵany. Sóıtsek álgi jas jigittiń tuńǵyshyna qosymsha qorek retinde eshki sútin ishý kerek eken...

22 Jeltoqsan, 2017

Jýrnalıstiń adamgershiligi nede?

Mamandyqtyń barlyǵy adam­ger­­shilikke qurylady. Ásirese, jýr­na­­lıstıka.

21 Jeltoqsan, 2017

Táýelsizdik tuǵyry qalaı bekidi?

Biz el táýelsizdiginiń 26 jyldyǵyn qarsy aldyq. Osy qysqa merzimde Qazaqstan óziniń erekshe damý modelin tańdap, álemdegi beıbitshilik pen birliktiń birden-bir úlgisi bola bildi.

21 Jeltoqsan, 2017