Mark Mýdıdiń ónegesi

Sol kúni Almatyda bizdiń ana tilimizge sondaılyq shynaıy qurmet kórsetildi, siz bilesiz be?!. Birikken Ulttar Uıymynyń Qazaqstanda tuńǵysh ashylǵan ókildiginiń shırek ǵasyrlyq mereıtoı-jıyny ótip jatqan... Syrtqy ister mınıstri Qaırat Ábdirahmanov pen Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baıbektiń BUU-nyń qyzmet tilinde, ıaǵnı aǵylshyn tilinde erkin sóıleı alatyndyqtaryna eshkimniń de kúmáni bolmasa kerek-ti. Biraq jańa Qazaqstannyń bilikti bul azamattary minbege shyqqanda memlekettik tilde, qazaq tilinde tógiltip baıandama jasady.

01 Naýryz, 2018

Qorsyný – álsizdik belgisi

Qazaq osyndaı jaǵymsyz qa­sı­etterden qashan arylar eken? Aty «qazaqtardy» menshikteýge umtylý ózin aınalasyna, basqalarǵa moıyndata almaı júrgenderdiń tir­ligi. Álsizderdiń áreketi. Jetis­tikterimen támam jurtty tańǵal­dy­­ryp jatqan jan bolsa, onyń qazaqqa qatysy bar-joǵyn túgendep, ata-babasynyń, bolmasa anasynyń arǵy tegin qazbalap, qazaqqa ákelip telýge jantalasyp baǵamyz. Quddy sodan qazaqtyń aby­roıy asqaqtap, tórtkúl dúnıe alash­tyń aıaq astynda jatatyn sekildi.

28 Aqpan, 2018

Týrızm máselesi sanada túlese, qane!

Týrızmdi túrlendirgender, yńǵaı­y­na keltirgender, tipti joqtan bar jasap, jaınatyp jibergender, eń bastysy qalaý­yn keltirip, esebin tapqandar, eki emes birneshe ret asaıtyn dárejege jet­kenin estip, bilip júrmiz. Qazir týrız­m­nen túsetin tabys munaı men gaz, me­tal­­lýrgııadan keıingi orynda eken. Bul – jer qazyp, ken qoparmaı-aq, egin egip, sý­armaı-aq mol aqshaǵa kenelýge bolady degen sóz.

27 Aqpan, 2018

Turaqty tirkester hám búgingi turmys talaby

Keıde álmısaqtan aıtylyp kele jatqan turaqty tirkesterdiń kúni búginge deıin kún tártibinen tús­pegeni bylaı tursyn, zaman talabyna oraı ózektiligi arta túskenin baıqaýǵa bolady. Máselen, túkke turmastaı kórinetin usaq-túıektiń ózin kádege jaratyp, bolmashy jerden tabys tabatyn epti adamdarǵa, sarańdaý adamdarǵa bizdiń qazaq «Jumyrt­qadan jún qyryqqan», «Qara sýdan qaımaq aıyrǵan» dep anyqtama beripti.

27 Aqpan, 2018

Aqsaqaldy abdyratqan asaba

Balanyń qýanyshyna shattanǵan ata-ananyń týǵan perzentinen maly túgil shybyn janyn da aıap qalmasy anyq. «Aıta-aıta Altaıdy, Jamal apaı qartaıdy» demekshi, toı týraly áńgime júdá kóp. Tipti qazir tym dańǵazalyqqa urynbas úshin jer-jerde munymen tikeleı aınalysatyn belsendiler paıda bola bastady. Jaqyn­da toı ótkizý úlgileriniń sondaı jańadan jazylǵan ssenarııleriniń birimen tanysýdyń sáti tústi. Álgi janashyr bul ıdeıanyń qalaı týǵanyn aıtyp berdi. 

26 Aqpan, 2018

Yńǵaıly yntymaqtastyq

Qazaqstannyń táýelsizdik al­ǵa­ly bergi syrtqy ekonomıkalyq saıa­sattaǵy basym baǵyttarynyń biri – Ekonomıkalyq ynty­maq­tastyq jáne damý uıymymen (EYDU) eki­jaqty qarym-qatynastardy tyǵyz or­natyp, ony júıeli túrde damytý bolyp tabylady. Sol sebepten, eli­miz alǵashqy kúnnen óz damý jo­lynda naryqtyq ekonomıkany tań­dap, memleketimizde jekemenshik kepil­digin ornatyp, ekonomıka zańdy­lyqtarymen júrip keledi. 

26 Aqpan, 2018

Másele zamanda emes, adamda...

  Adamnyń azamattyǵy, jaýap­ker­shiligi týraly qaı kezde de keńi­nen sóz bolady emes pe? Sondaı áńgime barysynda keıbireýler áńgi­me arqaýyna aınalǵan jandarǵa aıa­nysh bildirip, «olar satqyndyq ja­s­aıyn dedi deısiń be, amaldyń joqtyǵynan jasady ǵoı, bárine zaman kináli» degeni bar-tyn. Sonda Ushyǵa apam bylaı degen edi: «Kún de ornynda, sol baıaǵysha shyǵady, sol qalpynda batady. Aı da ornynda sol burynǵysha týady. О́zgerse adamnyń peıili, nıeti ózgergen. Zamanǵa jaýapkershilik júkteýdiń jóni joq...».

23 Aqpan, 2018

Efırde beıbastaqtyqqa nege jol beriledi? 

Áýe tolqynynan habar tyńdap otyrmyn. Áńgime boıtumar jaıynda órbýde. Radıo habaryn júrgizýshi álemge tanymal adamdardyń boı­tumar retinde neni ustaıtynyn aıta kele Kemeron Dıazdy mysalǵa aldy.

23 Aqpan, 2018

Damý úshin ádildik aýadaı qajet

Ádildik qashanda adamzattyń armany bolyp keledi. Jasyratyny joq, keıde bir ujym túgili, bir otbasynyń ózinde ádildik kemshin qalyp jatady. Osyndaı jaǵdaıda onyń tutas memlekette ornaýy oryndalmas armandaı kórinetini ras.

22 Aqpan, 2018

Konfessııaaralyq dıalogtyń qazaqstandyq alańy

Ataqty amerıkalyq saıasattanýshy Samýel Hantıngton 1996 jyly óziniń álemdik ǵylymı qoǵamdas­tyq arasynda keń talqylaýǵa tús­ken «О́rkenıetter qaqtyǵysy jáne álemdik tártiptiń transformasııasy» atty kitabyn jaryqqa shyǵardy. 

22 Aqpan, 2018

Qaıtqan malda qaıyr bar

Osynyń aldynda gazet betinde jarııalanǵan «Baı bol­­sań, halqyńmen bol!» atty maqa­lamyzda («Egemen Qazaqstan», 09.02. 2018 jyl) menshik ıeleri­niń elimizden astyrtyn joldar arqyly shyǵaryp áketip jatqan kapıtalynyń túbi olarǵa qaıyr bermeıtindigin, qazirgi kúni Batys áleminde júrip jatqan saıası-eko­nomıkalyq úderisterdiń ekpi­nimen bul qarjylar sol jaq­tyń ózinde erte me, kesh pe, qaqpan­ǵa túsiriletindigin, al onyń ıdeologııasy qazirdiń ózinde ázir ekendigin jazǵan edik. 

21 Aqpan, 2018

Halyq tájirıbesi – qundylyq

Elshil qaıratker Smaǵul Sádýaqasuly «Sársenbek» atty romanynda (1922) bas qaharmandarynyń aýzynan «Qazaq neshe jylda naǵyz Japonııadaı bolady», «Qazaq Japonııa sekildi bolý úshin óziniń eldigi ózinde bolý kerek», «Myńdaǵan, mıllıondaǵan qazaqtar jumysshy bolyp istese, óz jeriniń baılyǵynyń rahatyn kórgen emeı nemene?! Bul degeniń adam aıtqysyz jańarý bolar edi» deıtin pikirler aıtqyzady. El kelesheginiń múbárak jolyn meńzegen nusqa sóz dep qabyldaǵan durys.

21 Aqpan, 2018

Júzdik qurylymda rýlyq úles joq

Jaqynda tanymal antropolog-akademık Orazaq Smaǵulovtyń «Qazaq halqynyń shyǵý tegi» atty eńbegi jaryqqa shyqty. Týyndyda qazaq halqy osydan qyryq ǵasyr buryn Eýrazııa dalasynda dara etnos retinde qalyptasqany fızıkalyq antropologııa arqyly dáleldenipti. 

20 Aqpan, 2018

Tobasyz toıymsyzdarǵa toqtam bar ma?

Qazaqqa adal qyzmet etýdi paryz da qaryz sanaǵan ult kósemi Álı­han Bókeıhanov: «Alashtyń balasy, bul joly bolmasa, jaqyn arada óz tizgi­ni ózinde bólek memleket bolar» dep­ti. 

20 Aqpan, 2018

Áleýmettik ádilettilik joly

Endi ǵana taǵaıyndalǵan Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mı­nıstri Mádına Ábilqasymova Úkimet otyrysyndaǵy óziniń alǵashqy baıan­damasynda « MÁMS júıesin engizýdi bastaý úshin ústimizdegi jyly tolyq­qandy daıyndyq jumystary qam­tamasyz etiletin bolady» dep atap kór­setti. 

19 Aqpan, 2018

Jahandyq qaýip arta bastady

Jaqynda AQSh óziniń jańa ıadro­lyq strategııasyn jarııalady. On­da qandaı qaýip bolǵan jaǵdaıda Penta­gonnyń ajdaha qarýǵa júgine­tini naqty aıtylǵan. 

19 Aqpan, 2018

Passıonar

Gýmılev anyqtamasyna júgin­sek,­ passıonarlyq – juldyzdardyń áse­rimen, tabıǵat pen tarıhattyń qı­ly­ dúmpýlerimen qaıtalanyp tura­tyn­ zańdy qubylys. Passıo­narlar boı­­­larynda tasyǵan kúsh-qýat­ty, jú­rek­terindegi jalyn ji­ger­di aınala tó­ńiregin, kele-kele kúlli qaýym-jur­tyn ózgertý ora­ıyn­daǵy maqsatty ju­mysqa jum­saıdy. Olaı bolsa, passıo­narlardy qoǵamdyq qozǵalystyń ne­ǵurlym belsendi tegershikteri, ja­ńa­shyldar, jasampazdar desek te ja­rasa­dy.

16 Aqpan, 2018

Aıtýshyń qandaı, aǵaıyn?

«Aıtýshy aqyldy bolsa, tyńdaý­shy dana bolady» deıdi halyq ma­qa­ly. Osy bir támsildiń ón boıynda úl­ken ulaǵat jatqanyna shek kel­ti­rý­diń ózi kúná. 

16 Aqpan, 2018

Blokcheın: syı men syn

Taıaýda Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda Memleket basshysy Qarjy mınıstrine qarata aıtqan sózinde blokcheın tehnologııasyn sa­lyq jınaý júıesinde qoldanýdy qup­taǵan bolatyn. Bul – búkil álem­ge syıy men synyn qosa ákele jat­qan tórtinshi ónerkásiptik revo­lıý­sııanyń bir jańalyǵy.

15 Aqpan, 2018

Uzaqqa sozylǵan kelissóz

Germanııa kansleri Angela Merkel jetekshilik etetin Hrıstıan demo­kra­­tııalyq odaǵy jáne Hrıstıan so­sıa­lıs­tik odaǵy Germanııa sosıal-demo­­kra­tııalyq partııasymen uzaq­qa sozylǵan kelissózderden soń, koalı­sııa­lyq úkimet qurý boıynsha mámilege keldi. Kelissózder barysynda, sondaı-aq ortaq baǵdarlama da bekitildi. Al Býndestag (parlament) saılaýy 2017 jyldyń 24 qyrkúıeginde ótken bolatyn.

15 Aqpan, 2018