Pikirler
Tranzıttik áleýetti tıimdi paıdalaný qajet
2017 jyldyń qazan aıynda ótken Qytaı kompartııasynyń HIH sezinde Qytaı sosıalızminiń ereksheligi Sı Szınpınniń ıdeıasymen ushtastyrylyp, dáýirdiń jańa kezeńine ótý máselesi sóz boldy.
07 Naýryz, 2018
Búgingi kınoekran: qaıdasyń, qazaq tili?
Dál qazirgi bizdiń kınoekranymyzǵa qazaq tiliniń esh qatysy joq sekildi. Atalýy qazaqsha, keıipkeri qazaq tilinde sóıleıtin fılm kúnnen kúnge azaıyp barady. Bul tipti qalypty jaǵdaıǵa aınalǵany sonshalyq, kúnderdiń kúninde qazaq tilinde túsirilgen dúnıeni sham alyp júrip izdesek te tappaı qalamyz ba degen kúdikti oı týa bastady. Rasynda da, kınoekranymyz qazaq tilimen qosh aıtysýǵa shyndap bel býǵany ma?..
06 Naýryz, 2018
«...Birlik qandaı elde bolady, qaıtse tatý bolady – bilmeıdi. Qazaq oılaıdy: birlik at ortaq, as ortaq, kıim ortaq, dáýlet ortaq bolsa eken deıdi. Olaı bolǵanda, baılyqtan ne paıda, kedeılikten ne zalal?.. Osy ma birlik? Joq, birlik – aqylǵa birlik, malǵa birlik emes. Malyńdy berip otyrsań, atasy basqa, dini basqa, kúni basqalar da jaldanyp birlik qylady. Birlik malǵa satylsa, anturǵandyqtyń basy osy. Aǵaıyn almaı birlik qylsa kerek...». Bul – Abaıdyń sózi.
06 Naýryz, 2018
Tap osy Naýryzda qyrqa-beli qyraýly, qarly qystyń yzǵarly lebi lezde tońmoıyn qalybynan tanyp, topyraq tońy jipsip, maıda samal mańdaıdy óbedi. Kóktem – kórkem-aý!
05 Naýryz, 2018
Saılaý ótkizýdiń basty sebepteri
Osy jyldyń 11 sáýirinde Ázerbaıjanda kezektes tys prezıdenttik saılaý ótedi. Ásili bul elde saılaý bıylǵy jyldyń qarashasynda ótýi tıis edi. Biraq bılik prezıdenttik saılaýdy merziminen jarty jyl buryn ótkizýdi uıǵarǵan. Al saıası naýqannyń basy-qasynda júrgender kezekten tys saılaý ótkizý birqatar sebepterge baılanysty ekenin alǵa tartady.
05 Naýryz, 2018
Keńes odaǵyndaǵy 30-shy jyldardyń sońy men 40-shy jyldyń ortasynda bolǵan qýǵyn-súrginge ushyraǵan halyqtyń negizgi bóligi bizge toǵytyldy.
02 Naýryz, 2018
Sońǵy jyldary densaýlyq saqtaý salasy mekemeleriniń qyzmet kórsetý sapasyna syn aıtýshylar kóbeıgeni jasyryn emes. Sonyń biri dárigerlerdiń aýyryp aldyna kelgen adamdy birinen-birine siltep, sandaltýyna qatysty. Qazir qaı emhanaǵa barsańyz da topyrlaǵan adamdy kóresiz. Statıstıkalyq derekter bul saladaǵy kórsetkishterdiń jaqsaryp kele jatqanyn aıtady. Endeshe kezektiń azaımaýynyń sebebi nede?
02 Naýryz, 2018
Sol kúni Almatyda bizdiń ana tilimizge sondaılyq shynaıy qurmet kórsetildi, siz bilesiz be?!. Birikken Ulttar Uıymynyń Qazaqstanda tuńǵysh ashylǵan ókildiginiń shırek ǵasyrlyq mereıtoı-jıyny ótip jatqan... Syrtqy ister mınıstri Qaırat Ábdirahmanov pen Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baıbektiń BUU-nyń qyzmet tilinde, ıaǵnı aǵylshyn tilinde erkin sóıleı alatyndyqtaryna eshkimniń de kúmáni bolmasa kerek-ti. Biraq jańa Qazaqstannyń bilikti bul azamattary minbege shyqqanda memlekettik tilde, qazaq tilinde tógiltip baıandama jasady.
01 Naýryz, 2018
Qazaq osyndaı jaǵymsyz qasıetterden qashan arylar eken? Aty «qazaqtardy» menshikteýge umtylý ózin aınalasyna, basqalarǵa moıyndata almaı júrgenderdiń tirligi. Álsizderdiń áreketi. Jetistikterimen támam jurtty tańǵaldyryp jatqan jan bolsa, onyń qazaqqa qatysy bar-joǵyn túgendep, ata-babasynyń, bolmasa anasynyń arǵy tegin qazbalap, qazaqqa ákelip telýge jantalasyp baǵamyz. Quddy sodan qazaqtyń abyroıy asqaqtap, tórtkúl dúnıe alashtyń aıaq astynda jatatyn sekildi.
28 Aqpan, 2018
Týrızm máselesi sanada túlese, qane!
Týrızmdi túrlendirgender, yńǵaıyna keltirgender, tipti joqtan bar jasap, jaınatyp jibergender, eń bastysy qalaýyn keltirip, esebin tapqandar, eki emes birneshe ret asaıtyn dárejege jetkenin estip, bilip júrmiz. Qazir týrızmnen túsetin tabys munaı men gaz, metallýrgııadan keıingi orynda eken. Bul – jer qazyp, ken qoparmaı-aq, egin egip, sýarmaı-aq mol aqshaǵa kenelýge bolady degen sóz.
27 Aqpan, 2018
Turaqty tirkester hám búgingi turmys talaby
Keıde álmısaqtan aıtylyp kele jatqan turaqty tirkesterdiń kúni búginge deıin kún tártibinen túspegeni bylaı tursyn, zaman talabyna oraı ózektiligi arta túskenin baıqaýǵa bolady. Máselen, túkke turmastaı kórinetin usaq-túıektiń ózin kádege jaratyp, bolmashy jerden tabys tabatyn epti adamdarǵa, sarańdaý adamdarǵa bizdiń qazaq «Jumyrtqadan jún qyryqqan», «Qara sýdan qaımaq aıyrǵan» dep anyqtama beripti.
27 Aqpan, 2018
Balanyń qýanyshyna shattanǵan ata-ananyń týǵan perzentinen maly túgil shybyn janyn da aıap qalmasy anyq. «Aıta-aıta Altaıdy, Jamal apaı qartaıdy» demekshi, toı týraly áńgime júdá kóp. Tipti qazir tym dańǵazalyqqa urynbas úshin jer-jerde munymen tikeleı aınalysatyn belsendiler paıda bola bastady. Jaqynda toı ótkizý úlgileriniń sondaı jańadan jazylǵan ssenarııleriniń birimen tanysýdyń sáti tústi. Álgi janashyr bul ıdeıanyń qalaı týǵanyn aıtyp berdi.
26 Aqpan, 2018
Qazaqstannyń táýelsizdik alǵaly bergi syrtqy ekonomıkalyq saıasattaǵy basym baǵyttarynyń biri – Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymymen (EYDU) ekijaqty qarym-qatynastardy tyǵyz ornatyp, ony júıeli túrde damytý bolyp tabylady. Sol sebepten, elimiz alǵashqy kúnnen óz damý jolynda naryqtyq ekonomıkany tańdap, memleketimizde jekemenshik kepildigin ornatyp, ekonomıka zańdylyqtarymen júrip keledi.
26 Aqpan, 2018
Másele zamanda emes, adamda...
Adamnyń azamattyǵy, jaýapkershiligi týraly qaı kezde de keńinen sóz bolady emes pe? Sondaı áńgime barysynda keıbireýler áńgime arqaýyna aınalǵan jandarǵa aıanysh bildirip, «olar satqyndyq jasaıyn dedi deısiń be, amaldyń joqtyǵynan jasady ǵoı, bárine zaman kináli» degeni bar-tyn. Sonda Ushyǵa apam bylaı degen edi: «Kún de ornynda, sol baıaǵysha shyǵady, sol qalpynda batady. Aı da ornynda sol burynǵysha týady. О́zgerse adamnyń peıili, nıeti ózgergen. Zamanǵa jaýapkershilik júkteýdiń jóni joq...».
23 Aqpan, 2018
Efırde beıbastaqtyqqa nege jol beriledi?
Áýe tolqynynan habar tyńdap otyrmyn. Áńgime boıtumar jaıynda órbýde. Radıo habaryn júrgizýshi álemge tanymal adamdardyń boıtumar retinde neni ustaıtynyn aıta kele Kemeron Dıazdy mysalǵa aldy.
23 Aqpan, 2018
Damý úshin ádildik aýadaı qajet
Ádildik qashanda adamzattyń armany bolyp keledi. Jasyratyny joq, keıde bir ujym túgili, bir otbasynyń ózinde ádildik kemshin qalyp jatady. Osyndaı jaǵdaıda onyń tutas memlekette ornaýy oryndalmas armandaı kórinetini ras.
22 Aqpan, 2018
Konfessııaaralyq dıalogtyń qazaqstandyq alańy
Ataqty amerıkalyq saıasattanýshy Samýel Hantıngton 1996 jyly óziniń álemdik ǵylymı qoǵamdastyq arasynda keń talqylaýǵa túsken «О́rkenıetter qaqtyǵysy jáne álemdik tártiptiń transformasııasy» atty kitabyn jaryqqa shyǵardy.
22 Aqpan, 2018
Osynyń aldynda gazet betinde jarııalanǵan «Baı bolsań, halqyńmen bol!» atty maqalamyzda («Egemen Qazaqstan», 09.02. 2018 jyl) menshik ıeleriniń elimizden astyrtyn joldar arqyly shyǵaryp áketip jatqan kapıtalynyń túbi olarǵa qaıyr bermeıtindigin, qazirgi kúni Batys áleminde júrip jatqan saıası-ekonomıkalyq úderisterdiń ekpinimen bul qarjylar sol jaqtyń ózinde erte me, kesh pe, qaqpanǵa túsiriletindigin, al onyń ıdeologııasy qazirdiń ózinde ázir ekendigin jazǵan edik.
21 Aqpan, 2018
Elshil qaıratker Smaǵul Sádýaqasuly «Sársenbek» atty romanynda (1922) bas qaharmandarynyń aýzynan «Qazaq neshe jylda naǵyz Japonııadaı bolady», «Qazaq Japonııa sekildi bolý úshin óziniń eldigi ózinde bolý kerek», «Myńdaǵan, mıllıondaǵan qazaqtar jumysshy bolyp istese, óz jeriniń baılyǵynyń rahatyn kórgen emeı nemene?! Bul degeniń adam aıtqysyz jańarý bolar edi» deıtin pikirler aıtqyzady. El kelesheginiń múbárak jolyn meńzegen nusqa sóz dep qabyldaǵan durys.
21 Aqpan, 2018
Júzdik qurylymda rýlyq úles joq
Jaqynda tanymal antropolog-akademık Orazaq Smaǵulovtyń «Qazaq halqynyń shyǵý tegi» atty eńbegi jaryqqa shyqty. Týyndyda qazaq halqy osydan qyryq ǵasyr buryn Eýrazııa dalasynda dara etnos retinde qalyptasqany fızıkalyq antropologııa arqyly dáleldenipti.
20 Aqpan, 2018
