Halyqtyń saıası saýatyn arttyrý qajet

Alańǵa jınalǵan saıasattanýshylar, jetekshi sarapshylar, ǵylymı-zertteý ınstıtýttarynyń qyzmetkerleri, ǵalymdar men JOO oqytýshylary Mem­leket basshysy Qasym-Jomart Toqaev­tyń Konstıtýsııaǵa ózgerister men to­lyqtyrýlar engizý boıynsha referen­dým ótkizý jónindegi usynysyn jan-jaqty zerdelep, taldaý jasady.

Moderator, Prezıdent janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ıns­tıtýtynyń dırektory Erkin Tuqymov: «Referendým – halyqtyń erkin bildirý tásili retinde óte keń taralǵan tájirıbe bolyp sanalady. Kóbinese referendým Shveısarııada keńinen qoldanylady, bul elde 400-den astam ret plebıssıt oryn alǵan. Referendým Eýropa el­derinde sońǵy 200 jylda – 149, Orta jáne Taıaý Shyǵysta – 93, Azııa el­derinde 30 ret ótkizilgen eken», dep refe­rendým tarıhyna qysqasha sholý jasap ótti. «Konstıtýsııaǵa ózgerister en­gizý boıynsha referendým ótkizý bas­tamasyn oryndy dep sanaımyn. Memleket basshysy óziniń saılaýaldy tuǵyrnamasynda el úshin mańyzdy máse­lelerdiń barlyǵy jalpyhalyqtyq talqylaý arqyly sheshiletinin naqtylap aıtqan bolatyn. Bul – mańyzdy sheshim qabyldaýdyń eń zańdy joly», dedi ol.

Al QZSI halyqaralyq zertteýler bóli­miniń basshysy Ásel Nazarbetova Ata Zańy­myzdyń 30 paıyzyna ózgertý­ler engizilýine baılanysty jalpyha­lyq­tyq qoldaýdyń mańyzy zor ekenin atap ótti. «Halyq qoldamasa, bul ózge­ris­terdi júzege asyrý qıyndyq týǵy­zady. Sondyqtan qazir jumys toptary qurylyp, daıyndyq qyzý júrgizi­lip jatyr. Halyqty durys aqparattan­dy­ryp, ózgertýlerdiń maqsatyn, nátı­je­sin tolyqqandy jetkizýdiń mańyzy zor. Bul bastamaǵa qoǵamnyń árbir mú­she­si belsendi atsalysýy qajet», dedi ol.

Referendýmdy ótkizý forma­ty­nyń naqtylana qoımaǵanyn jetkiz­gen Á.Na­zar­betova: «Búginde referen­dým­nyń naqty ýaqyty men ótkizilý formasy talqylanyp, saralanyp jatyr. Jaqyn kúnderi nátıjesi belgili bolady. Qazirgi bizdiń saraptamalyq, áleýmettik zertteýlerdiń kórsetkishi boıynsha biz halyqtyń saıası belsendiliginiń tómen ekenin baıqap otyrmyz. Sol úshin de halyqpen tyǵyz baılanys jasaý­dyń mańyzy zor. Depýtattar óńir­lerdi, ásirese shalǵaıda jatqan aýyl-aı­maq­tardy aralap, halyqpen kezdesýleri qajet. Qaǵaz júzinde emes, naqty, nátıjeli jumystar atqarylýy qajet. Re­fe­rendým bılikke emes, elimizdiń damýy­na tikeleı baılanysty halyqtyń ıgi­ligi úshin mańyzdy bolyp otyr. Osy­ny barlyǵymyz túsinýimiz qajet», dedi.

Talqylaýǵa qatysqan Memleket tarıhy ınstıtýtynyń bas ǵylymı qyzmetkeri Japsarbaı Qýanyshev halyq­tyń bılikke degen senimi azaıǵan qazir­gi kezde referendým ótkizýdi batyl qa­dam dep sanaıdy. Ol bul baǵytta ǵy­lymı, mádenı, úkimettik emes uıym­dardy birigip jumys atqarýǵa shaqyrdy. «Qazirgi kezde álemdik, áleýmettik jaǵ­daı­larǵa baılanysty halyq arasynda adamı baılanystyń ózi báseńdep qal­dy. Árıne, halyq usynylǵan máse­le­lerdiń barlyǵyn qabyldamaýy múm­kin, ol – zańdylyq. Sondyqtan maman­dar máselelerdi, usynystardy zańdy, tehnologııalyq, áleýmettik, saıası tur­ǵydan saralap halyqqa saýatty jet­ki­zýleri qajet», degen sarapshy halyqpen qarym-qatynas jasaýdyń tetikteri men mańyzdylyǵyn atap ótti.