Zańsyz mıgranttar kóshi toqtamaı tur

Máselen, el aýmaǵynda ót­ki­­zil­­gen «Kelimsek» jedel-pro­fı­lak­tı­kalyq is-sharasy kezinde polı­sııa qyzmetker­leri sheteldikter kóp qo­nys­­tan­ǵan mekenjaılardy, qury­lys obektilerin, zańsyz ju­­mysqa alatyn uıymdar men ju­mys berýshiler­diń ny­­san­daryn tekserdi. Ope­ra­­sııa kezinde kóshi-qon zańna­ma­syn buzǵan 12 288 derek anyq­taldy. Onyń ishinde 8 441 she­teldik azamattyń Qazaq­stan aýmaǵynda bolý merzimi ótip ketken, 3 718 sheteldik zań­syz ju­mysqa tartylǵan. Nátıjesinde, sheteldikterdi jumysqa zańsyz qa­byldaǵany úshin 563 jumys berýshi­ge jaza qoldanyldy. Sonymen qatar 4 814 sheteldiktiń elge kelýi týraly qu­qyq qorǵaý or­gandaryna ýaqytynda habarlama bermegeni úshin jeke jáne zańdy tulǵalar jaýapqa tartylǵan. Al 55 shetel azamaty qoǵamdyq oryndarda qaıyrshylyq jasaǵany úshin jaýap bergen.

Osyndaı sheteldikter­diń tara­pynan quqyqbuzýshy­lyqtardy anyq­taǵan polısııa qyzmetkerleri isti sot­­qa jiberip, sot kóshi-qon zań­namasyn buzǵany úshin olardy elden shyǵa­rý­ǵa qatysty 969 sheshim shyǵardy. Biraq shetel azamattarynyń bir­qa­ta­ry atal­ǵan sot sheshimin oryndama­ǵan. Osylaısha, 250 sheteldikke memleketke kelýine tyıym salynyp, elden májbúrlep shyǵaryldy.

Eldegi kóshi-qon máselesine saraptama jasaǵan mamandar shetel azamattary elge zańdy túrde kelgenimen, keı­bir jaǵdaılarǵa baılanysty kóshi-qon zańnamasyn buzý­shylar­dyń qataryna aýysatyny anyqtaǵan. Olarǵa kóbine Qazaqstan azamattary kómek kórsetedi eken. Sa­rap­shylar mıgranttardyń jumys kúshi otandastarymyz úshin qolaıly ári qara­jat jaǵynan tıimdi ekenin aıtady. Qazaqstanmen shekaralas elderden kelgen eńbek mıgranttary elimizge ekonomıka­lyq sebeptermen ǵana ke­ledi. Olar Qazaqstanda jumys pen joǵary jalaqy tabady eken. Kóbine qujattarynyń merzimi ótýine baılanysty jumy­syn ári qaraı zańsyz jolmen jal­ǵastyrady. Máse­len, Túrkis­tan oblysynda ja­zyq jerde «ferýlla» dep atala­tyn dárilik ósimdikti óndirip tazartqan 110 she­teldik azamat elde zańsyz júrgen. Son­daı-aq Nur-Sultan, Shymkent qala­lary men Atyraý, Qyzylorda, Mańǵystaý, Shyǵys Qazaqstan oblystarynda qurylys nysandarynda sheteldikterge zańsyz jumys istetken kóptegen fakti anyqtalǵan.

Ishki ister mınıstrliginiń habarlaýynsha, zańsyz ju­mys kúshin tartqan jumys berý­shiler men sheteldikter jaýap­kershilikten jaltara alma­ǵan kórinedi. Azamattary­myz da óz paıdasyn oılap, kóshi-qon zańnamasyn buza­tyn she­tel­dikterge baspana be­rip qana qoımaı, zańsyz kóshi-qon uıym­dastyrýda kómek kórsetedi.

Mysaly, Shymkent qala­synda quqyq qorǵaýshylar qaıyrshylyq jasaǵan úsh sheteldikti ustap, tekserý barysynda olardyń elge zańsyz jolmen kelip, Memlekettik shekaranyń baqylaý pýnktinen tys kirgeni anyq­­talǵan. Oǵan qosa Qazaqstan Res­­pýb­­­lı­ka­synyń azamatshasy shetel­dikterdiń turýy úshin baspana berip, elde zańsyz turaqtaýyna septigin tıgizgen. Qazirgi tańda zańsyz kóshi-qon uıymdastyrý faktisi boıynsha sotqa deıingi tergeý júrgizilip jatyr.

«Jyl saıyn Qazaqstan­ǵa, sonyń ishinde, Nur-Sultan qalasyna kelip-ketetin mıg­ranttardyń sany kóbeıip ke­ledi. Mıgranttar – adam saýdasyna bastaıtyn eń negizgi faktor. Mıgranttardyń kóbi memleketimizde zańsyz jumys istep júr, ıaǵnı olardyń qan­daı da bir dərejesi joq. Ju­mys berýshi olarmen kelisim­shart jasaspaıdy, tıisinshe, mıgrant eńbek salyǵyn tó­lemeıdi. Búgin eshqandaı qujat­syz jumys istep jatqan mıg­rant erteń qulǵa aınalyp ke­týi múmkin», deıdi Nur-Sultan qa­lasy boıynsha eńbek mıgrant­taryn oqytý jəne qoldaý ortalyǵynyń jetekshisi Qanat Myrqaıdarov.

Polısııa kóshi-qon zań­namasyn buzǵandardy anyq­taý men aldyn alý boıynsha tıisti jumystardy jal­ǵas­tyratynyn aıtady. Zań buz­ǵandar min­detti túrde zań aldynda jaýap beredi, alaıda olardyń tıgizgen zardaptary aıtarlyqtaı. Mamandar zańsyz eńbek kóshi-qony el azamattary arasynda jumyssyzdyq deńgeıin tómendetý jónindegi memlekettik baǵ­darlamalar­dy iske asyrýǵa kedergi keltire­tinin alǵa tartady.