Premer-mınıstr Álıhan Smaıylov elimizge alǵash ret saparmen kelgen QHR Shyńjań-Uıǵyr avtonomııalyq aýdany QKP partııa komıtetiniń hatshysy, 20-shaqyrylymdaǵy QKP OK Saıası bıýrosynyń múshesi Ma Sınjýımen saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqtyń keń aýqymdy máselelerin talqylady.
Premer-mınıstr Qytaı Qazaqstannyń eń iri saýda seriktesteriniń biri ekenin atap ótti, onyń jalpy taýar aınalymy qurylymyndaǵy úlesi 18%-dy quraıdy. Máselen, ótken jyly eki el arasyndaǵy taýar aınalymy 34%-ǵa ósip, 24 mlrd AQSh dollarynan asty, bul 30 jyl ishinde qol jetkizilgen jańa rekordtyq kórsetkish boldy. Sonymen qatar ol ózara saýda kóleminiń 40%-dan astamy ShUAA-ǵa tıesili ekenin aıtty.
«Eki memleket basshylarynyń 2030 jylǵa qaraı taýar aınalymyn 35 mlrd dollarǵa deıin ulǵaıtý jónindegi mindetin eskeretin bolsaq, Qazaqstannyń Shyńjańmen ózara saýdasy budan da zor mańyzǵa ıe bolady. Biz qytaılyq áriptesterimizben birge osynaý bıik maqsattarǵa jetý úshin birlesip jumys isteýge daıynbyz», dedi Álıhan Smaıylov.
Onyń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta ózara saýda-sattyq qarqyny, onyń ishinde shıkizattyq emes, taýarlyq pozısııalarmen nyǵaıa túsýde. Osyǵan baılanysty Premer-mınıstr Qytaıǵa 135 taýar túri boıynsha otandyq ónim eksportyn 1 mlrd dollarǵa ulǵaıta otyryp, oń úrdisti qoldaýdy usyndy.
О́zara is-qımyldyń mańyzdy baǵyty ınvestısııalyq yntymaqtastyq, atap aıtqanda, quny 21 mlrd dollardan asatyn 52 birlesken jobany iske asyrý bolyp otyr. Jalpy, Qytaı Qazaqstan ekonomıkasyna ınvestısııa salǵan elderdiń TOP-5 qataryna kiredi. Sońǵy 15 jylda QHR-dan ınvestısııalardyń jalpy aǵyny 23 mlrd dollarǵa jetti.
«ShUAA ınvestısııalyq qoǵamdastyǵyn birlesken jobalarǵa qatysýyn keńeıtýge shaqyramyz», dedi Premer-mınıstr.
Álıhan Smaıylov ekijaqty baılanystardy damytýda shekara mańyndaǵy óńirlerdiń ózara is-qımyly erekshe ekenin aıtty. Osyǵan baılanysty ol Almatyda birqatar óńiraralyq kelisimder men kommersııalyq qujattarǵa qol qoıý josparlanyp otyrǵan shekara mańy yntymaqtastyǵynyń 2-shi Dostyq dıalogin ótkizýdiń mańyzdylyǵyn atap ótti.
О́z kezeginde Ma Sınjýı Qazaqstan men Qytaıdy tyǵyz ekonomıkalyq qarym-qatynastar baılanystyratynyn atap ótip, ShUAA aýyl sharýashylyǵy, ónerkásip, energetıka, logıstıka, bilim berý, ınnovasııa jáne t.b. baǵyttar boıynsha ózara tıimdi yntymaqtastyqty jandandyrýǵa daıyn ekenin málimdedi.
«Qytaı men Qazaqstanǵa taýlar men ózender ortaq, biz – tatý kórshi ári seriktes eldermiz. Osy 30 jyl ishinde bizdiń elderimiz ekijaqty qarym-qatynasty ózara senim rýhynda damyta bildi. Eki memleket basshylary birlesip yntymaqtastyqty odan ári keńeıtý josparlaryn belgiledi. Biz túrli salalarda qol jetkizilgen kelisimderdi júzege asyrýymyz kerek», dedi Ma Sınjýı.
Kezdesý barysynda shekaradaǵy kedergilerdi joıý jónindegi is-qımyldardy úılestirý máseleleri jan-jaqty qozǵaldy. Birlesken kúsh-jigerdiń arqasynda shekaralyq avtomobıl beketteriniń ótkizý qabiletiniń artýy baıqalady, bul eki eldiń de ekonomıkalyq damýyna tıimdi bolyp otyr.
Premer-mınıstr bes pýnkttiń ekeýinde aýyl sharýashylyǵy ónimderin jedeldetip ótkizý úshin «jasyl dálizder» iske qosylǵanyna nazar aýdaryp, qalǵan úsheýinde, ıaǵnı: «Dostyq – Alashankoý», «Maıqapshaǵaı – Zımýnaı» jáne «Qaljat – Dýlaty» beketterinde olardy iske qosýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Sonymen qatar Álıhan Smaıylov qazaqstandyq júk tasymaldaýshylarǵa QHR-ǵa kirý úshin vıza berý rásimderin jedeldetý máselesin kóterdi, bul jalpy taýar aınalymynyń qarqynyn arttyrýǵa múmkindik beredi.
Sonymen qatar Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵyty aıasyndaǵy yntymaqtastyqty tereńdetý perspektıvalary, «Qorǵas» ShYHO (Shekara mańy yntymaqtastyǵy halyqaralyq ortalyǵy) qyzmetin qalpyna keltirý, baqylaý-ótkizý beketterin jańǵyrtý jónindegi josparlar, transshekaralyq ózenderdi paıdalaný jáne basqa da birqatar másele talqylandy.
Kezdesý qorytyndysy boıynsha taraptar eki eldiń ózara tıimdi áriptestigin odan ári damytý úshin barlyq qajetti kúsh-jigerdi jumsaýǵa daıyn ekenderin rastady.