• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Álem 19 Sáýir, 2023

Jańartylǵan saıası tujyrymdama

490 ret
kórsetildi

Reseı prezıdenti Vladımır Pýtın eliniń «Syrtqy saıasattaǵy jańa tujyrymdamasyn» bekitti. Ol álemdegi kúrdeli ózgeriske baılanysty negizgi strategııalyq qujatty túzetýge týra kelgenin aıtady.

Jańartylǵan tujyrymdamada Máskeý ózin Batystyń jaýy sanamaıdy. Kerisinshe ondaǵy elderdi taıtalastyń paıdasyzdyǵyn túsinýge sha­qy­­ryp, teń dárejedegi ózara qarym-qatynasqa qaıta oralýyna úmit artady. Alaıda Vashıngtonnyń qazirgi baǵytyn óziniń qaýipsizdigi men halyqaralyq beıbitshilikke qarsy áreket dep sanaıdy. Jalpy, AQSh-tyń álemdegi ústemdigin joıýǵa basymdyq beriletini aıtylady. Al kórshiles jatqan elderge tipti alańdaýǵa negiz joq.

Jalpy, tujyrymdamaǵa sáıkes Máskeý ózara qaǵıdat negizinde barlyq el úshin birdeı qaýip­siz­dik­ti qamtamasyz etýge umtylady. Ásirese onyń Qytaı jáne Úndistanmen qarym-qatynasy jan-jaqty tereńdep, erekshe mańyzǵa ıe bolmaq. Al jaqyn sheteldermen beıbitshilik, tatý kórshilik qaǵıdattaryn saqtap, baılanysyn jalǵastyra bermek. Atap aıtar bolsaq, Islam elderi Iran, Túrkııa, Saýd Arabııasy jáne Mysyrmen yntymaqtastyǵyn odan ári damyta beredi. Sırııanyń jaǵdaıyna baılanysty gýmanıtarlyq kómek berip, qoldaý kórsetý kún tártibinen túspeıdi.

Sonymen qatar Reseı TMD, UQShU, Eýrazııalyq odaqqa múshe eldermen Abhazııa, Ońtústik Osetııa elderimen uzaqmerzimdi tatý kórshilikti saqtap qalýdy kózdep otyr. Al Afrıka, Azııa-Tynyq muhıt aımaǵy, Latyn Amerıkasy jáne Taıaý Shyǵys elderimen kópjaqty ınstıtýttar, óńirlik jáne sýbóńirlik ıntegrasııa, dıalog alańdary, túrli birlestikterdi qoldaý arqyly yntymaqtastyǵyn nyǵaıtady.

Negizi Máskeý BRIKS, ShYU, TMD, Eýrazııa ekonomıkalyq odaǵy, Ujymdyq qaýipsizdik sharty uıymy (UQShU), RÚQ (Reseı, Úndistan, Qytaı) sekildi halyqaralyq birlestikter men uıymdarǵa múshe elderdi óziniń dosy sanaıdy. Sondyqtan osy uıymdardyń halyqaralyq arenadaǵy rólin arttyryp, áleýetin nyǵaıtýǵa basymdyq bergeli otyr.

Qaýipsizdik keńesiniń turaqty múshelerimen kezdesýinde Vladımır Pýtın eldiń Syrtqy ister mınıstrligi basqa vedomstvolarmen birlese otyryp, jańartylǵan qujatty qazirgi zaman talabyna sáıkestendirip qurǵanyn aıtty.

Syrtqy ister mınıstri Sergeı Lavrov jańar­tyl­ǵan tujyrymdamada álemdik ekonomıka da qam­tylǵanyn jetkizdi. «Qujatta halyqaralyq da­mý­­dyń negizgi uzaqmerzimdi tendensııalary sı­pat­talady, onyń ishinde sońǵy kezge deıin ame­rı­kalyq erejeler boıynsha júzege asyrylyp kelgen ekonomıkalyq jahandaný daǵdarysy da bar. Álemdik ekonomıka kúrdeli jaǵdaıdy bastan ótkerip, jańa tehnologııalyq negizge kóship jatyr», dedi ol.

Reseıdiń SIM basshysy, sondaı-aq jańartylǵan tujyrymdamaǵa sáıkes Máskeýge qarsy qadam jasaǵandardyń joly kesiletinin atap ótti. Atap aıtqanda, Reseı men onyń odaqtastaryna qarsy shabýylǵa toıtarys berý nemese onyń aldyn alý maqsatynda Qarýly kúshterdi paıdalaný týraly tezıs qujatqa engizilgen.

Sońǵy ret Reseı Syrtqy saıasat tujyrym­da­ma­syna 2016 jyly túzetý engizgen. Alty jyldan soń álemde oryn alǵan ózgeristerge baılanysty Syrtqy ister mınıstrligi 2022 jyldyń qańtar aıynyń sońynda jańa qujattyń jobasyn jasady. Jańartylǵan tujyrymdamanyń kóptegen erejeni Máskeýdiń «taıaýdaǵy tórt-alty jyldaǵy» syrtqy saıası baǵytyn aıqyndaıdy. Resmı qujatta jalpy erejeler, álem damýynyń negizgi úrdisteri, Reseıdiń ulttyq múddeleri, syrtqy saıasatynyń basym baǵyttary, óńirlik baǵyttar jáne olardy júzege asyrý sekildi 6 taraý qamtylǵan. «Reseıdiń syrtqy saıasaty beıbit, ashyq, boljamdy, senimdi, birizdi, pragmatıkalyq sıpatta bolady», delingen tujyrymdamada. Vladımır Pýtınniń sendirýinshe, jańarǵan tujyrymdama endi Reseıdiń orta merzimdi jáne alys perspektıvadaǵy praktıkalyq is-qımyldarynyń negizi bolyp qala­na­dy.

Sarapshylar burynǵy tujyrymdamamen salystyrǵanda jańa qujatta Ýkraına, Grýzııa jáne strategııalyq qaýipsizdikke qatysty birne­she tarmaqtyń alynyp tastalǵanyn aıtady. Máselen, jańa qujatta burynǵy redak­sııa­daǵy: «Reseı Federasııasy Ýkraınamen ult­tyq múd­de­lerdi qurmetteı otyryp, ózara ynty­maq­tas­tyq, saıası, ekonomıkalyq, mádenı jáne rýhanı baılanystardyń barlyq túrin damytýǵa múddeli» degen №56 tarmaq joq. Jalpy, qujattyń jańa redaksııasynda Ýkraına týraly aıtylmaǵan. Onda tek «AQSh pen onyń jandaıshaptary (satellıt elder) Reseı Federasııasynyń Ýkraına baǵytynda óziniń ómirlik mańyzdy múddelerin qorǵaý sharalaryn qabyldaý ornyna, ony kóp jylǵy Reseıge qarsy saıasatty ýshyqtyrý úshin syltaý retinde paıdalandy jáne jańa tıptegi gıbrıdtik soǵys ashty. Bul RF tańdaýy emes edi», delingen. Sondaı-aq buǵan deıingi nusqada Máskeýdiń Tbılısımen qarym-qatynasyn qalypqa keltirýge múddeli ekendigi aıtylǵanymen, jańa tujyrymdamada Grýzııa atalmaǵan.

Al Qazaqstanǵa keler bolsaq, Kreml elimizdiń atyn atamasa da, halyqaralyq uıymdarmen ynty­maq­tastyǵyn arttyratynyn aıtady. Al Qazaqstan ShYU, UQShU, TMD jáne EAEO sekildi uıymdarǵa múshe.