Memlekettik qoldaý sharalary

«Báıterek» holdıngi, «Agrarlyq nesıe korporasııasy» AQ jáne «QazAgroQarjy» AQ qurǵaqshylyqtan zardap shekken sharýalarǵa nesıe tóleýdi keıinge qaldyrý múmkindigin qarastyrady. Sondaı-aq bıyldan bas­­tap alǵash ret mal azyǵyn jınaý­ǵa jeńil­detilgen baǵamen dızel otyny­nyń qosymsha kólemi bólinetin boldy.

Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń málimetinshe, 119 myń gektar kókónis daqyldary alqabynyń 70%-ǵa jýyǵy jaqsy, al 14,4%-y nemese 24,5 myń gektary qanaǵattanarlyq jaǵdaıda. Barlyq dándi daqyldardyń 8,3 mln gektary jaqsy jaǵdaıda, bul barlyq aýylsharýashylyq daqyldarynyń 50,2%-y, al 7,2 mln gektary, ıaǵnı 43,7%-y qanaǵattanarlyq jaǵdaıda. Maıly daqyldar sál kóbirek zardap shekti, jaqsy jaǵdaıdaǵylary 43,6% nemese 1,4 mln ga, qanaǵattanarlyǵy – 47,7% nemese 1,5 mln ga.

«Búgingi tańda egin jınaý naýqany­na ýaqtyly daıyndyq jasap jáne mal azyǵyn der kezinde ázirleý – basty mindet. Ákimdikterdiń jedel derekteri boıynsha, qazirdiń ózinde 8 mln tonnaǵa jýyq shóp daıyndaldy, bul jospardyń 32%-yn quraıdy. О́ńirler 2023 jyly jemshóp qunyn sýbsıdııalaýǵa 11,7 mlrd teńge bólindi. Budan basqa, 2022 jyldyń qorytyndysyna sáı­kes, Azyq-túlik korporasııasy 235,2 myń tonna astyqtyń jemshóp qoryn qalyptastyrdy. Qajet bolǵan jaǵ­daıda bul astyq mal jáne qus sharýa­shylyqtaryna arzandatylǵan baǵamen qoldaý retinde jiberiledi. Bıyldan bastap alǵash ret jemshóp jınaý jumys­taryna jeńildetilgen baǵamen dızel­dik otynynyń qosymsha kólemi bólinetin boldy», dedi aýyl sharýashy­lyǵy vıse-mınıstri Erbol Tasjúrekov.

Aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstri 2022-2025 jyldarǵa arnalǵan jemshóp óndirý salasyn damytý jónindegi jol kartasynyń oryndalý deńgeıi  tómen ekendigin atap ótti.

«Ákimdikter aýyspaly egistegi jem­shóp daqyldarynyń úlesin keńeıtý boıynsha, birinshi kezekte sýarmaly jerlerde, jaıylymdyq jerlerdiń ónimdiligin arttyrý úshin qolda bar múmkindikterdi tolyq paıdalanbaı otyr»,   dedi ol.

Aýyl sharýashylyǵyndaǵy táýe­kelderdi, sonyń ishinde qurǵaq­shylyqtyń saldaryn joıý quraldarynyń biri – egin men aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn saqtandyrý. Ol maqsatta saqtandyrý syılyqaqysynyń bir bóligi sýbsıdııalanatyn ósimdik jáne mal sharýashylyǵynda 16 saqtandyrý ónimi jumys isteıdi. О́tken jyly Saqtan­dyrý syılyqaqylaryn sýbsıdııalaý qaǵıdalaryna túzetýler engizildi, soǵan sáıkes saqtandyrý syılyqaqylaryn sýbsıdııalaý normatıvi 50%-dan 80%-ǵa deıin ósti.

Degenmen, Qazaqstannyń basym bóliginde klımattyń boljamsyzdyǵyna qaramastan, fermerler saqtandyrý quralyn az paıdalanady. Bıyl barlyǵy 258,2 myń ga dándi jáne maıly daqyldar, 152 myń baý-baqsha aǵashtary, 5,4 myń mal (iri qara, usaq mal, jylqy), 428,2 myń qus saqtandyryldy. Saqtan­dyrý syılyqaqysy 1,6 mlrd teńgeni qurady, onyń 1,3 mlrd teńgesi sýbsıdııalandy. Saqtandyrý syılyqaqy­laryn sýbsıdııalaýǵa respýblıkalyq bıýdjetten bólingen 5,9 mlrd teńge qarajattyń tek 2,4 mlrd teńgesi ǵana ıgerildi.

Keńeste qalyptan tys aptap ystyq­tyń jaǵymsyz saldary basym bolyp otyrǵan Pavlodar, Aqmola, Qara­ǵandy jáne basqa da oblystardyń ákimderi tyńdaldy. О́ńir basshylary óz salalaryndaǵy ahýaldy aıtyp, ony turaqtandyrý jóninde usynystar jasady.

«Jemshóp daıyndaý deńgeıi óte tómen, jyldyq jospar 25 mln tonna bolsa, bar bolǵany 8 mln tonna jınaldy. Pishendeme daıyndaý – jospardyń 12%, saban – 4,3%. Qyrkúıek aıynda saban, súrlem jáne konsentrli jemdi negizgi jınaý jumystary bastalatyny anyq, al qalǵandary úshin – bul óte tómen kórsetkish. О́ńirlerde mal azy­ǵyn daıyndaý qarqynyn arttyryp, baǵanyń negizsiz ósýine jol bermeý úshin jemshóp baǵasyn turaqty baqylaýdy tapsyramyn. Sonymen qatar keıbir aımaqtardaǵy qurǵaqshylyqtyń yqtı­mal áserin eskere otyryp, fermerler nesıe tólemderin keıinge qaldyrýǵa ótinish bere bastaýy múmkin. «Báıterek» UBH» AQ, «Agrarlyq nesıe korporasııasy» AQ jáne «Qazagroqarjy» AQ zardap shekken sharýalarǵa nesıe tóleý merzimin keıinge qaldyrýǵa kómektesýi kerek»,  dedi Serik Jumanǵarın.