Bıyl Soltústik Makedonııa Eýropadaǵy Qaýipsizdik jáne Yntymaqtastyq Uıymyna (EQYU) tóraǵalyq etip otyr. Atalǵan uıym – qaýipsizdik máselelerimen aınalysatyn álemdegi eń iri óńirlik uıym ekenin eskersek, Soltústik Makedonııa qylmyskerlermen kúrestiń sheshimin tapqan birden-bir memleket. Qazaqstan bul elmen osy jáne ekonomıkalyq baǵytta yntymaqtastyq ornatty. 11 tamyzda Soltústik Makedonııanyń Syrtqy ister mınıstri Býıar Osmanı Qazaqstanǵa resmı saparmen keledi. Birqatar kelissóz júrgiziledi dep josparlanyp otyr.
Syrtqy ister mınıstrliginiń resmı ókili Aıbek Smadııarovtyń málimdeýinshe, sapar barysynda Býıar Osmanı el basshylyǵymen, Senat tóraǵasy Máýlen Áshimbaevpen, Premer-mınıstrdiń orynbasary – Syrtqy ister mınıstri Murat Nurtileýmen, sondaı-aq Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Zýlfııa Súleımenovamen kezdesedi.
Kelissózder barysynda Qazaqstannyń EQYU-men ózara is-qımylynyń ózekti máseleleri, sondaı-aq elimiz ben Soltústik Makedonııa arasyndaǵy yntymaqtastyqty odan ári damytý perspektıvalary jóninde pikir almasý ótedi.
Qazaqstan men Soltústik Makedonııa arasyndaǵy quqyqtyq yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa arnalǵan birneshe halyqaralyq shart bar. Atap aıtsaq, eki el arasynda qylmystyq ister boıynsha ózara quqyqtyq kómek kórsetý, sottalǵan adamdardy berý jáne adamdardy ustap berý týraly sharttyń barlyǵy eki jyl buryn ratıfıkasııalanǵan. Máselen, sońǵy qujat taraptarǵa qylmystyq jaýapkershilikke tartý nemese sot úkimin oryndaý úshin eki eldiń quzyretti organdary izdeý salǵan adamdardy ustap berýge jaǵdaı jasaıdy. Osy turǵyda Makedonııanyń tájirıbesi zor.
Al Qazaqstannyń da Soltústik Makedonııaǵa bereri bar. Aıta ketsek, Qazaqstan azamattyǵy joqtyq máselesiniń sheshimin tapqan elderdiń qatarynda. Osy oraıda ótken jyly úkimet jáne azamattyq qoǵam ókilderinen turatyn Soltústik Makedonııa delegasııasy Qazaqstanǵa at basyn burǵan edi. Olar azamattyǵy joqtyq máselelerin tıimdi sheshý úshin bılik organdarynyń, azamattyq qoǵam, BUU jáne basqa da halyqaralyq uıymdardyń arasynda qurylǵan úılestirýshilik jumys tájirıbesimen tanysty.
Jalpy, Qazaqstannyń ustanymy men kúsh-jigeri myńdaǵan adamǵa azamattyq alýǵa kómektesý arqyly, medısınalyq, bilim berý jáne memlekettik qyzmetterge qoljetimdilikti qamtamasyz etti jáne osylaısha, memlekettiń turaqty damýyna kómektesti. Qazaqstandaǵy azamattyǵy joq adamdardyń máselesi keńes odaǵynyń ydyraýy, al Soltústik Makedonııadaǵy ishinara jańa memleketterdiń paıda bolýy men shekaralardyń ózgerýiniń nátıjesinen paıda boldy. Birikken Ulttar Uıymynyń Bosqyndar isteri jónindegi komıssary basqarmasynyń Ortalyq Azııa boıynsha ókildigi Qazaqstanda azamattyǵy joqtyqty joıýǵa baǵyttalǵan BUU-nyń eki konvensııasyna qosylý máselesin quptaıdy.
«2014 jyldan bastap, #IBelong 2024 jylǵa deıingi azamattyǵy joqtyqty joıý jónindegi jahandyq naýqany iske qosylǵan sátten bastap, Qazaqstan týylýdy jalpyǵa birdeı qamtamasyz etip, azamattyǵy joq tulǵalardy anyqtaý boıynsha jalpy ulttyq kúsh-jiger jumsap, azamattyǵy joqtyqty anyqtaý rásimin bekite otyryp, azamattyǵy joqtyqty joıýda jáne aldyn alýda aıtarlyqtaı ilgeriledi», dep atap ótken edi BUU BJKB Ortalyq Azııa boıynsha ókili Hans Frıdrıh Shodder Soltústik Makedonııa delegasııasymen bolǵan kezdesýde.
Sonymen qatar eki el arasynda saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq jónindegi ekijaqty Úkimetaralyq komıssııa iske qosyldy. Onyń birinshi otyrysy ótken jyldyń aıaǵynda Skopede ótti. Úkimetaralyq komıssııanyń teń tóraǵalary eki memlekettiń Ekonomıka mınıstrleri. Olar aýyl sharýashylyǵy, týrızm, densaýlyq saqtaý, bilim berý, kólik jáne logıstıka salalaryndaǵy saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty odan ári damytý jóninde birlesken is-sharalar júrgizedi. Máselen, osy jyldyń segiz aıynda ekijaqty taýar aınalymy 8 esege jýyq ósken. Buǵan qosa ekijaqty qatynastardyń sharttyq-quqyqtyq bazasyn, iskerlik, mádenı jáne bilim berýdegi ózara almasýlar keńeıgen.
Qazaqstan sondaı-aq óz tarapynan Soltústik Makedonııanyń kólik ınfraqurylymy men týrızmdi damytý jónindegi tájirıbesin zerdeleýge de múddeli.
Al ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartý máseleleri týraly aıtar bolsaq, Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Dúnıejúzilik bankpen birlesip, Úkimet qabyldaǵan ınvestısııalyq saıasattyń 2026 jylǵa deıingi jańa tujyrymdamasyn ázirledi. Sondaı-aq «Astana» Halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń bazasynda ınvestorlar úshin bıznes júrgizýdiń teńdesi joq jaǵdaılar jasalǵanyn ótken jyly Úkimet súıinshilep jetkizgen edi. Osyǵan oraı el Úkimeti Soltústik Makedonııanyń bıznes qaýymdastyǵyn AHQO alańy men áleýetin ınvestısııalardyń senimdiligi men qaýipsizdiginiń kepili retinde paıdalanýǵa shaqyrdy. Teńizge shyǵa almaıtyn elder retinde eki el bir-birin óte jaqsy túsinedi, sondyqtan ekijaqty yntymaqtastyqty damytýǵa qos memleket te múddeli.
Syrtqy ister mınıstrliginiń málimeti boıynsha, bıyl Qazaqstan Soltústik Makedonııadaǵy Elshiligin ashady, bul eki el arasyndaǵy dástúrli dostyq qatynastardy nyǵaıtýǵa qosymsha serpin beredi.