Azyq-túlik baǵasyn baqylaý tapsyryldy

Saýda komıtetiniń máli­metinshe, qarashanyń birinshi aptasynda ÁMAT baǵasynyń ósimi 0,1% qurady, negizgi draıver – jumyrtqa baǵasynyń maý­symdyq ósýi (1,7%). Sony­men qatar qaraqumyq (-0,2%) jáne kúnbaǵys maıy (-0,1%) baǵa­synyń uzaqmerzimdi tó­men­deý úrdisi jalǵasyp otyr. Kókónis baǵasynyń maýsymdyq tómendeýi: kartop (-1,7%), pııaz (-1,2%), qyryqqabat (-1,3%), sábiz (-1%) tirkeldi.

Jumyrtqa baǵasynyń edáýir ósimi Almatyda baı­qal­dy – bir aptada 3,7%. Bul jerde basqa óńirlerdiń ara­synda jalǵyz ǵana paster­lengen súttiń baǵasy ósti (1,2%). Maýsymaralyq baǵa­nyń kóterilý qaýpin eskere otyryp, Serik Juman­ǵarın ákimdikterge óńir­ler­degi áleýmettik azyq-túlik baǵasynyń jaǵdaıyn jeke baqylaýdy tapsyrdy. Báse­ke­lestikti qorǵaý jáne damytý agent­tigi iri óndirýshiler ara­syn­daǵy baǵa ósiminiń sebep­terin taldaý jáne anyqtalǵan faktiler týraly kelesi aptada habarlaýdy tapsyrdy.

Aýyl sharýashylyǵy mı­nıstr­liginiń málimetinshe, búginde óńirlerde kókónis, qant, qaraqumyqtyń barlyq qajet­ti qory qalyptastyrylǵan. Kúrish boıynsha artta qalý­lar bar – merdigerliktiń jal­py paıyzy qajetti sura­nys kóleminiń 86%-yn quraı­dy. Artta qalǵandardyń qata­ryn­da Almaty (94%), Batys Qaza­qstan oblysy (64%), Qara­ǵandy oblysy (28%), Mań­ǵys­taý oblysy (61%), Soltús­tik Qazaqstan oblysy (74%) bar.

«Forvardtyq satyp alý sharttaryn qaıta qalyptastyrý boıynsha, satyp alý shemasyna kóshý úshin keminde 70% – tikeleı aýyl sharýashylyǵy óndirýshileri men qaıta óń­deýshilerden, tek 30% – saý­da jelileri men kóterme saý­dagerlerden, búgingi tańda art­ta qalǵan 8 óńirdiń 5-ýi Almaty, Atyraý, Shymkent qala­laryn qospaǵanda, aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilermen tikeleı kelisimshartqa kóshken», dep habarlady Aýyl sharýa­shy­lyǵy vıse-mınıstri Erbol Tasjúrekov.

Vıse-premer barlyq óńirlerge qus fabrıkalaryn aınalym qarajatymen qol­daýǵa erekshe nazar aýdara oty­ryp, osy jumysty bir apta merzimde aıaqtaý mindetin qoıdy.

Aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstri Azat Sultanov 2023-2025 jyldarǵa arnalǵan kókónis saqtaý qoımalaryn salý boıynsha keshendi jos­pardy iske asyrý jaǵdaıy týraly baıandady. Búgingi tań­da Qazaqstan boıynsha qýaty 1 822 myń tonna kókónis pen jemis saqtaıtyn 901 nysan bar (499,7 myń tonnaǵa 257 kartop qoımasy, syıymdylyǵy 1 186 myń tonnaǵa 580 kókónis qoımasy, 136,9 myń tonnaǵa 64 jemis-jemis qoımasy).

«Keshendi josparǵa sáıkes, 2023-2025 jyldar aralyǵynda jalpy qýattylyǵy 689,9 myń tonna bolatyn 92 saqtaý qoımasyn salý josparlanyp otyr, bul jalpy saqtaý qýattylyǵyn 2,4 mln tonnaǵa deıin jetkizýge múmkindik beredi. Biz óz esepterimizde ha­lyq sanyna jáne olardyń qajettiligin jemis-kókónis tobymen qamtamasyz etýdi negizge alamyz. Sonymen qatar óńirdi, kókónisterdiń negizgi óndirýshilerin esepteımiz, bul Qaraǵandy, Pavlodar, Jambyl, SQO, onda mal ón­dirisi normadan kóp jáne olar iri qalalardyń azyq-túlik qaýip­sizdigin qamtamasyz etedi. Mysaly, elordanyń azyq-túlik beldeýin Pavlodar men Qaraǵandy oblystary, Al­maty qalasyn Almaty men Jambyl oblystary qam­ta­ma­­syz etedi. Qajetti saqtaý oryndarynyń bolýy shart», dedi Azat Sultanov.

Josparǵa sáıkes bıyl syıymdylyǵy – 272 myń tonna, 2024 jyly – 206 myń tonna jáne 2025 jyly – 160 myń tonna saqtaý orny paıdalanýǵa berilýge tıis.

«Kókónister men jemisterdi saqtaýǵa arnalǵan qosymsha oryn salý jobalarynyń basty jelisi sýarý, egis alqaptary men sýarmaly jerlerdi ulǵaıtý jobalarymen qatar júrýge tıis. Atalǵan mindetti jergilikti atqarýshy organdar baqylaýǵa alýy kerek. Biz elimizdiń azyq-túlik qaýipsiz­digi saıasatymen aıqyndal­­ǵan daqyldardy ósirý úshin sýarý jobalaryna qol­jetimdi qar­jy bólemiz», dep atap ótti Serik Jumanǵarın.

Sondaı-aq keńeste kúnba­ǵys ósirýdiń memlekettik qol­daý sharalary talqylandy. 2023 jyly basym daqyl­dar óndirisin qoldaýǵa bólin­gen sýbsıdııalardyń jalpy kólemi 9,3 mlrd teńge, maıly daqyldarǵa 2 mlrd teńge qaras­tyrylǵan. Barlyq óńirden kún­baǵysty sýbsıdııalaýǵa Qos­tanaı, Almaty jáne Jeti­sý oblystaryna ǵana qara­jat bólindi. Máselen, Túrki­stan óńiri memlekettik qol­daý qara­jatyn saflordy sýbsı­dııa­laýǵa baǵyttady. AShM máli­metinshe, kelesi jyly kún­baǵys ósirýdi sýbsıdııalaýǵa arnal­ǵan qarajat kólemi shamamen sol deńgeıde qalady.

«Aldaǵy jyldary óńir­lerde kúnbaǵysty qaıta óńdeý bo­ıynsha jańa qýattar iske qosy­la­dy. Búgingi tańda jumys istep turǵan zaýyttar 50%-dan kem júktelgen, al shıkizatsyz, kúnbaǵys ósirýdi sýbsıdııa­laýsyz júkteý 20% deńgeıinde bolady. Qaıta óńdeýdiń jańa qýat­taryn salýdyń máni joq. Bas jeli jalǵyz bolýǵa tıis – tuqymdy satyp alýdy qa­na­ǵattandyratyn deńgeıge de­ıin jetkizý jáne kúnbaǵys maıynyń turaqty baǵasyn qamtamasyz etý. Memlekettik saıasat – elimizde kúnbaǵysty qaıta óńdeýdi damytý, ony shıkizat retinde kórshi elder bizden alady. Sondyqtan kún­baǵys ósirý salasyn qol­daý qajet. Ákimdikterge basym daqyldardy qoldaýdy anyqtaýda bıznes-tásildi engizý qajet»,  dep málimdedi vıse-premer.

Sondaı-aq Serik Juman­ǵarın Azyq-túlik korporasııasyna jańa taýar sıpaty joq astyqty ótkizý boıynsha sharýalarǵa kómek kórsetý múmkindikterin pysyqtaýdy tapsyrdy.