Premer-mınıstr Álıhan Smaıylov Senat otyrysynan keıingi BAQ ókilderine arnalǵan brıfıng barysynda otbasylyq-turmystyq qatynastar salasyndaǵy qylmystar úshin jaýapkershilikti kúsheıtý sharalary týraly aıtty.
Úkimet basshysy atap ótkendeı, 2009 jyly elimizde «Turmystyq zorlyq-zombylyq profılaktıkasy týraly» zań qabyldandy. Qazaqstan – TMD-da osyndaı Zań qabyldanǵan alǵashqy el. Keıingi jyldary zańnamaǵa jaýapkershilikti kúsheıtý jaǵyna qaraı birneshe ret ózgeris engizildi.
«Bıyl sońǵy ózgerister qabyldandy. Atap aıtqanda, qamaýǵa alý merzimi 5 táýlikten 15 táýlikke deıin, al zań buzýshylyq qaıtalanǵan jaǵdaıda 25 táýlikke deıin uzartyldy. Sonymen qatar qaıtadan tatýlasý múmkindigi alynyp tastaldy jáne turmystyq janjal barysynda densaýlyqqa aýyr nemese ortasha zııan keltirilse, ol adam 3 jyldan 6 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrylady», dedi Á.Smaıylov.
Sonymen birge ol buryn qabyldanǵan normalar óz nátıjesin berip jatqanyn aıtty. Keıingi 4 aıda jaýapqa tartylǵan otbasynyń shyrqyn buzýshylardyń sany ósti. Eger osy jyldyń II toqsanynda 7 myń adam jaýapkershilikke tartylsa, III toqsanda olardyń sany 27 myń adamdy qurady.
«Zańnamadaǵy ózgeristerge sáıkes, endi jábirlenýshi taraptyń mindetti málimdemesi talap etilmeıdi. Kýágerlerdiń aıǵaqtary nemese beınekameralardan alynǵan jazbalar jetkilikti. Kóbinese jábirlenýshi tarap aryz jazbaıdy, ne ony qaıtaryp alady. Endi bul jaǵdaı túbegeıli ózgerdi. Biz quqyq qorǵaý organdarynyń statıstıkasynan oń dınamıka kórip otyrmyz», dedi Premer-mınıstr.
Álıhan Smaıylovtyń aıtýynsha, atalǵan baǵyttaǵy jumys jalǵasyp keledi. Qazan aıynyń ortasynda Úkimetke áıelderdiń quqyqtary men balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý týraly zań jobasy usynyldy. Turmystyq zorlyq-zombylyq úshin jaýapkershilikti kúsheıtýge baǵyttalǵan túzetýlerdiń sany 90-nan asyp túsedi. Olardyń basym bóligi qoldaý taýyp, jaqyn arada zań jobasy Parlament Májilisiniń qaraýyna engizilmek.
«О́z basym áıelderge qatysty zorlyq-zombylyqtyń kez kelgen túrine qarsymyn. Men de qyz tárbıelep otyrmyn, olardyń elimizde ózderin qaýipsiz sezingenin qalaımyn», dedi Premer-mınıstr.
Premer-mınıstr sondaı-aq brıfıng barysynda zańsyz ıemdengen jáne elden shyǵarylǵan aktıvterdi qaıtarý jónindegi jumys týraly aıtyp berdi.
Premer-mınıstr aktıvterdi qaıtarý jónindegi jumys qabyldanǵan zańǵa sáıkes júrip jatqanyn jáne ol Memleket basshysynyń saıası jáne ekonomıkalyq reformalarynyń qısyndy jalǵasy ekenin atap ótti. Negizgi mindet – áleýmettik ádildikti qalpyna keltirý, aktıvterdi qaıtarý jáne olardy respýblıka ekonomıkasyna jumys isteýge baǵdarlaý.
«Eki joly bar – erikti jáne májbúrli túrde, olar sot sheshimine sáıkes júzege asyrylady. Zańnyń kúshi júretin adamdar toby anyqtalǵan. Bul – ákimshilik resýrstardy paıdalanyp, aktıvterdi zańsyz ıemdengen adamdar. Adal bızneske alańdaýǵa negiz joq», dedi Á.Smaıylov.
Úkimet basshysynyń aıtýynsha, qaıtarylǵan qarajat áleýmettik saladaǵy mańyzdy jobalardy, sondaı-aq jańa jumys oryndaryn qurýǵa múmkindik beretin ınfraqurylymdyq jáne óndiristik jobalardy iske asyrýǵa baǵyttalady.
«Búgingi tańda shamamen 1 trln teńgeniń aktıvteri qaıtaryldy. Onyń ishinde shamamen 600 mlrd dollary shetelden qaıtarylyp otyr. Bul jumys jalǵasyp keledi», dedi Premer-mınıstr.
Álıhan Smaıylov brıfıng barysynda Memleket basshysynyń respýblıkadaǵy ınflıasııany eki ese tómendetý týraly tapsyrmasynyń oryndalý barysyn da baıandady.
Premer-mınıstr jyldyq ınflıasııa aqpan aıynda sharyqtaý shegine jetip, qazan aıynyń qorytyndysy boıynsha 10,8%-ǵa deıin tómendegenin atap ótti.
«Búgingi tańda ınflıasııanyń eki ese tómendegenin baıqap otyrmyz. Jyl sońyna deıin onyń deńgeıi 10%-dan tómen bolady dep boljaımyz. Bul Úkimet pen Ulttyq bank júzege asyryp jatqan tıisti sharalar kesheni nátıje bere bastaǵanyn kórsetedi», dedi Á.Smaıylov.
Máselen, turaqtandyrý qorlarynyń qyzmeti qaıta uıymdastyryldy. Aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerdi qarjylandyrýǵa basymdyq berildi, bul otandyq óndiristi qoldaýǵa, ekonomıkanyń osy sektoryn damytýǵa jáne naryqtaǵy baǵany turaqtandyrýǵa yqpal etti. Sondaı-aq maýsymaralyq kezeńde baǵany turaqtandyrý úshin taýarlyq ıntervensııalar júzege asyrylyp keledi.
Oǵan qosa óńirlik komıssııalardyń baqylaý qyzmeti jolǵa qoıyldy. Jalpy, myńǵa jýyq deldaldyq shema anyqtaldy.
Sonymen qatar halyqty arzandatylǵan azyq-túlikpen qamtamasyz etý úshin elimizdiń barlyq óńirinde apta saıyn aýyl sharýashylyǵy jármeńkeleri ótkiziledi. Un men áleýmettik nan baǵasynyń ósýin tejeý maqsatynda «Azyq-túlik korporasııasy» qorlarynan óńirlerge arzandatylǵan astyqty jetkizý boıynsha sharalar qabyldanyp jatyr.
Premer-mınıstr ortamerzimdi perspektıvada ınflıasııany taǵy 2 esege, ıaǵnı 2026 jyly 5%-ǵa deıin tómendetý jónindegi jumys jalǵasatynyn atap ótti.
Premer-mınıstr elimizde memlekettik ıpotekalyq baǵdarlamalardy odan ári iske asyrý týraly suraqqa da jaýap berdi.
Úkimet basshysy azamattardy, ásirese kópbalaly jáne erekshe qajettilikteri bar balalardy tárbıelep otyrǵan otbasylardy qoljetimdi baspanamen qamtamasyz etý Úkimet jumysynyń negizgi basymdyqtarynyń biri ekenin atap ótti.
«Qazirgi ýaqytta biz «Baqytty otbasy» (2-10-20) jáne «Shańyraq» (5-10-20) sııaqty baǵdarlamalardy iske asyryp jatyrmyz. Keıingi úsh jylda atalǵan baǵdarlamalardyń arqasynda 43 myńǵa jýyq otandasymyz turǵyn úı jaǵdaıyn jaqsartty. Biz bul baǵdarlamalardy júzege asyrýdy jalǵastyramyz», dedi Á.Smaıylov.
Úkimet basshysynyń aıtýynsha, taǵy bir suranysqa ıe baǵdarlama – «7-20-25». Alaıda Ulttyq bank belgilegen qarjylandyrý shekteýlerine baılanysty bul baǵdarlama halyqtyń suranysyn tolyǵymen óteı almaıdy.
Osyǵan baılanysty «Otbasy bank» jáne «Báıterek» holdıngi «9-20-25» jańa baǵdarlamasyn ázirleýdi bastady. Bul rette ony iske asyrý úshin bıýdjet qarajaty paıdalanylmaıdy.
«Biz qazir eseptep jatyrmyz. Jyl saıyn 150 mlrd teńge somasyna bıýdjetten tys qarajat tartý josparlanyp otyr. Bul jylyna qosymsha 8 myń otbasyn baspanamen qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Qazir baǵdarlamanyń sharttary pysyqtalyp jatyr. Ol jaqyn arada iske qosylady, kem degende bir aı ýaqyt qajet. Jumys kelesi jyly bastalady», dedi Á.Smaıylov.