AQSh saılaýynyń sharyqtaý shegi

Muhıttyń arǵy jaǵyndaǵy alpaýyt eldegi saılaý nátıjesin biz Soltústik Amerıkanyń shyǵys ýaqyty boıynsha saǵat 18.00-de (Ortalyq Eýropa bo­ıynsha sársenbi tún ortasy) bilemiz. Al saılaý túni «The Associated Press» prezıdent, gýbernatorlar jáne kongressten bastap jergilikti saılaýǵa deıingi barlyq tizim boıynsha nátı­jeni jarııalaıdy. Ádette, saılaýda kim jeńiske jetkeni daýys berý túninde jarııalanady, alaıda 2020 jyly ótken saıası naýqandy alyp qarasaq, barlyq bıýlletendi sanaýǵa birneshe kún qajet bolǵan.

«Euronews» AQSh-tyń Merzimi­nen buryn daýys berý qyzmetiniń málimetine súıene otyryp, qazirgi ýaqytta 65 mıllıonnan asa amerıka­lyq daýys bergenin habarlady. Alaı­da ártúrli shtattardaǵy daýystardy óńdeý erejelerindegi aıyrmashylyqqa baılanysty AQSh prezıdenti bolyp Donald Tramp nemese Kamala Harrıs saılanǵanyn anyqtaýǵa birneshe kún qajet bolýy múmkin.

Daýys berý qarsańyndaǵy aptanyń demalys kúnderi Kamala Harrıs pen Donald Tramp «aýytqymaly» shtattarda mıtıng ótkizdi. AQSh baspasóz quraldarynyń habarlaýynsha, demokrat Kamala Harrıs pen respýblıkashyl Donald Tramp osy shtattardaǵy saılaýshylardy «óz jaǵyna» shyǵarýǵa tyrysyp baqqan. Eki úmitker de ekonomıka jáne basqa máseleler qamtylǵan baǵdarlamalaryn qaıta usynǵan.

Soltústik Karolınanyń Gastonııa qalasynda ótken mıtıngte Donald Tramp turǵyndarǵa «amerıkalyq armandy» qaıtarýǵa ýáde berdi. Sondaı-aq ol qala mańyndaǵy amerıkalyqtar únemi túrli shabýyldarǵa ushyraıty­nyn aıtyp, eger ózi memleket basshysy bolyp saılanǵan jaǵdaıda mıllıondaǵan ımmıgrantty depor­tasııalaýǵa ýáde berdi. «Al eger K.Harrıs jeńiske jetse, Amerıkadaǵy árbir qala bosqyndardyń kedeı, qaýipti lagerine aınalady», dep málimdedi. Budan soń Tramp Vırdjınııaǵa keldi, bul jerde de dál osyndaı málimdeme jasap, AQSh el tarıhyndaǵy eń úlken saıası jeńistiń aldynda turǵanyn aıtty. «Biz halyqtyq daýys berýde jeńiske jetemiz», dedi Tramp jınalǵandarǵa.

Al Kamala Harrıs eldi «kóshbasshy­lardyń jańa býynyn» qalyptastyrýǵa úgittep, ózine daýys berýge shaqyrdy. «Men bul kóshbasshylyq joldy Amerıka Qurama Shtattarynyń kelesi prezıdenti retinde usynyp, ony qalyptastyrýǵa daıynmyn», dedi ol «Atlanta Civic Center»-degi mıtıngte. Harrıs jaqtastaryna Tramp Aqúıge oralǵan jaǵdaıda bılikti asyra paıdalanatynyn eskertti. «Bul bar­ǵan saıyn turaqsyz, kek alýǵa qumar, shaǵymdarǵa boı aldyratyn jáne baqylaýsyz bılikke umtylatyn adam», dep atap ótti Harrıs qarsylasyn sóz etip. Sondaı-aq ol qoljetimdi baspana men densaýlyq saqtaýdy qamtamasyz etýge jáne áıelderdiń reprodýktıvti quqyqtaryn qorǵaýǵa ýáde berdi.

Jalpy, amerıkalyqtardyń osy saılaýǵa yntasy merziminen buryn daýys berýge kelgenderdiń talpynysynan kórinedi deıdi sarapshylar. Máselen, Florıda ýnıversıtetiniń saılaý zerthanasynyń málimeti bo­ıynsha, osy kórsetkish 70 mıllıonnan asady. Bul – 2016 jáne 2012 jyldary merziminen buryn berilgen bıýl­letenderdiń sanynan áldeqaıda kóp.

Harrıstiń saılaýaldy naýqanynyń mańyzdy sátteriniń biri jeksenbi­de CBS jáne FOX-ta Ulttyq fýtbol lıgasynyń matchtary kezinde, sonyń ishinde «Green Bay Packers»-tiń Detroıt Arystandaryna qarsy oıyny kezinde kórsetilgen eki mınýttyq beınerolıgi boldy. Onda Harrıstiń saılaý naýqany kezinde adamdarmen qalaı sóıles­­keni, kórermenderge tikeleı málimdeme jasa­­ǵany kórsetilgen. «Men sizderden maǵan daýys berýdi suraımyn, óıtkeni prezıdent retinde men Amerıka hal­qy úshin kúresemin», deıdi ol beınerolık sońynda. Sonymen qatar prezıdent Djo Baıden Pensılvanııa shtatynyń Skranton qalasyndaǵy aǵash ustalary kásipodaǵyndaǵy is-sharada Kamala Harrıs pen onyń vıse-prezıdenttikke kandıdaty Tım Ýolsqa daýys berýge shaqyrdy.

«FiveThirtyEight»-tiń saılaý aldyn­daǵy saýalnamalar nátıjesi kórset­kendeı, eki kandıdattyń arasynda mınımaldy alshaqtyq bar. Harrıs 48 pa­ıyz, al Tramp 47 paıyzdan sál tómen daýys jınaǵan. Saılaý naýqanynyń soń­ǵy kúnderinde «aýytqymaly» shtat­tarǵa basty nazar aýdarylyp otyr. Bular – Arızona, Djordjııa, Mıchı­­gan, Nevada, Soltústik Karolına, Pen­­sıl­vanııa jáne Vıskonsın shtattary.

Sondaı-aq Aıova shtatynda júrgi­zilgen saýalnamada Kamala Harrıs kósh bastap tur. Senbi kúni keshke jarııalanǵan «Des Moines Register» saýalnamasy Harrıstiń shtat kóshbasshysynan 3 paıyzǵa ozyp ketkenin kórsetti. Bul Tramptyń prezıdenttikke jetý jolyn edáýir qıyndatady. О́ıtkeni ol Harrıs pen demokrattardan múmkindiginshe kóp shtattardy tartyp alýǵa tyrys­ty. Saýalnamany Aıova shtatynda or­na­lasqan Enn Selserdiń saýalnama fırmasy júrgizgen. Bul mekeme negizi shtattaǵy saýalnamalardyń dál nátıjesin shyǵaratyny úshin joǵary baǵalanǵan. Selser Aıovada saılaý aldynda ótkizgen sońǵy saýal­namaǵa sáıkes, Harrıs túsik jasatý máselesine erekshe alańdaǵan kandıdat retinde Tramptan ozyp ketken. Selser saýalnamasynyń nátıje­leri jarııalanǵan kezde olar bir­den amerıkalyq saıası buqaralyq aq­parat quraldarynyń nazaryn aýdar­dy. Osydan soń Tramptyń saılaýaldy kompanııasy tez arada press-relız shyǵaryp, ony basqa saýalnamaǵa qarsy qoıdy. Jalpy, «Euronews» sarap­shylarynyń pikirinshe, Harrıs te, Tramp ta jeti negizgi «aýytqymaly» shtattardyń eshqaısysynda da belgili bir artyqshylyqqa ıe emes.

AQSh saılaýǵa daıyndalyp jat­qanda, kóptegen sarapshy Tramptyń jeńisi álemdik ekonomıkaǵa qalaı áser etetinin boljady. Bir jaǵynan Eýropa, Azııaǵa Harrıs qandaı paıda ákeledi degen saýaldyń jaýabyn tabýǵa tyrysty. «Meniń prezıdenttigim Djo Baıden prezıdenttiginiń jalǵasy bolmaıdy», degen edi kandıdat Kamala Harrıs ótken aıda «Fox News»-ke bergen suhbatynda. Ishki saıasatqa qatysty bul málimdemesi ras bolýy múmkin deıdi sarapshylar. Alaıda Harrıstiń saılaýdaǵy jeńisi erekshe jahandyq dúrbeleń týdyrmaýy múmkin. Onyń ishinde Eýropaǵa, Azııaǵa kóp ózgeris ákele qoıýy ekitalaı ekenin alǵa tartady «Euronews» sarapshylary.

Qazir AQSh pen Qazaqstan arasynda bilim almasý, mádenı baılanys jaqsy jolǵa qoıylǵan. AQSh Memlekettik hatshysy Entonı Blınkenniń byltyr Qazaqstanǵa jasaǵan sapary eki  el arasyndaǵy baılanystyń nyǵaıyp kele jatqanyn bildiredi. AQSh-tyń 47-prezıdenti kim bolsa da eki el ara­syndaǵy baılanys osy qarqynmen damı beredi.