Basqa basylymdardan: Reforma, dıplomatııa jáne jahandyq kóshbasshylyq

Q.Toqaev geosaıası shıelenistiń kúsheıýi kezinde Qazaqstannyń halyqaralyq arenadaǵy turaqtandyrýshy kúsh retindegi rólin atap ótti. «Meniń basty maqsatym – memleketimizdiń ekonomıkalyq áleýetin, egemendigin, halyqaralyq ustanymyn nyǵaıtý. Prezıdenttik qyzmetimniń basynan bastap men qabyldaǵan sheshimderim men olardyń saldary úshin tolyq jaýap­kershilikti óz moınyma aldym. Men basqa jolmen jumys isteı almaımyn jáne qalamaımyn», dedi Q.Toqaev.

Ol 2022 jyly oryn alǵan Qańtar oqıǵasyn da aıtyp ótti. Muny Qazaqstan basshysy áleýmettik ádiletsizdik pen saıası toqyraýdyń saldary retinde sıpattady. «Barlyq azamat zań aldynda teń quqy­ly. Meniń ulttyq baılyqty ádil bólý ba­ǵytym múlik pen aktıvterdi tolyq ekspro­prıasııa­laýdy nemese qaıta bólýdi bildirmeıdi. Mundaı saıa­sat degradasııa men haosqa ákeledi. Onyń ornyna biz moder­nızasııalaý strategııamyzdyń bir bóligi retin­de zańsyz artyqshylyqtardy joıýǵa jáne zańsyz satyp alynǵan aktıvterdi mem­­le­ketke qaıtarýǵa tyrysamyz», dedi Q.Toqaev.

Qasym-Jomart Toqaev ótken jyldy qorytyndylady

Osydan týra bir jyl buryn, 3 qań­tarda Q.Toqaev «Egemen Qazaqstan» gazetine suhbat berip, Ádiletti Qazaq­stanǵa qol jetkizýge jáne ulttyq eko­no­­mıkanyń kólemin eki esege artty­rýǵa baǵyttalǵan ekonomıkalyq jos­pardy baıandaǵan edi.

«О́tken jyldyń basynda bergen suhbatymda 2024 Qazaqstandy álemge tanytatyn jyl bolatynyn aıtqan edim. Solaı boldy. Júıeli jáne tipti kúrdeli ekonomıkalyq reformalardy bastaı otyryp, biz eldiń bes jyldyq damýynyń berik negizin qaladyq. Bul baǵytta kóptegen joba men bastama aıaqtaldy», dedi Q.Toqaev 2024 jylǵy jetistikter týraly oı qozǵaı otyryp.

Ol barlyq óńir bir kezderi aýyr jaǵdaıda bolǵan ınjenerlik-kommýnal­dyq ınfraqurylymyn jańartqanyn atap ótti. Sonymen qatar 18 mıllıon sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilgen, 7 myń shaqyrym avtomobıl joldary salynyp, jóndelgen. Almaty, Qyzylorda, Shymkent áýejaılarynda jańa jolaýshylar termınaldary ashylǵan. Taý-ken, munaı-hımııa, metallýrgııa salalarynda da aýqymdy jobalar júzege asyrylǵan.

Byltyrǵy esep, bıylǵy jospar

Halyqaralyq arenada buryn-sońdy bolmaǵan geosaıası shıelenisterge qa­ra­mastan, Qazaqstan ekonomıkalyq tu­raqtylyq pen ulttyq qaýipsizdikke yq­­pal ete otyryp, beıbitshilik úshin kúres­te deldal retindegi rólin nyǵaıtty.

Qazaqstan Prezıdenti elde irgeli saıa­sı reformalar júrgizilgenin aıtty. Olar qoǵamda belsendi túrde talqylanyp, azamattardyń kópshiliginiń qoldaýyna ıe boldy. Bul reformalardyń nátıjesi negizgi saıası ınstıtýttardyń ashyq­tyǵy men tıimdiligi, bılik tarmaqtary arasyndaǵy baqylaý men tepe-teńdikti nyǵaıtý jáne azamattardyń saıası ómir­ge qatysýyn keńeıtý boldy. Osy­ǵan qa­ramastan, Memleket basshysy par­lamenttik respýblıkaǵa kóshýge kelis­peıtinin málimdedi.

«Meniń «Kúshti Prezıdent – Yqpaldy Parlament – Esep beretin Úkimet» atty tujyrymdamam Qazaqstannyń saıası júıesine barynsha sáıkes keletinine senimdimin. Meniń de, bárimizdiń de memleketimizdiń turaqty damýyna nuqsan keltiretin sheshim qabyldaýǵa quqyǵymyz joq. Eshbir jaǵdaıda qatelesýge bolmaıdy», dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Qazaq tiliniń mártebesi artyp keledi

Jańa jylǵa bir-eki kún qalǵanda pre­­zıdenttiń kó­mek­shisi jáne bas­pasóz hatshysy Berik Ýálı 3 qańtarda «Ana tili» gaze­tinde Qa­zaq­stan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń baspasóz ókilimen bolǵan aýqymdy suhbaty jarııalanaty­ny týraly habardy taratty. Aıtylǵandaı, suhbat tez arada jaryq kórdi.

Qazaqstan Prezıdenti qazirgi kezdegi jaǵdaıǵa optımıstik kózqaraspen qaraıdy. Juma kúni jarııalanǵan suhbatynda ol: «Qazaq tiliniń tartymdylyǵy men básekege qabilettiligi artyp keledi», dedi. Ol sondaı-aq qazaq tili memlekettik tildiń pozısııasyn máńgilikke saqtaıdy dep málimdedi. Negizi Memleket basshysy orys tilin jáne qytaı tilin jaqsy meńgergen jáne sol tilderde sóıleıdi.

Sý tasqyny eldi shıratty

2024 jyldyń kókteminde Qazaqstan joıqyn sý tasqynynan zardap shegip, ondaǵan myń adamdy evakýasııalaýǵa májbúr boldy. Úkimet zardap shekken azamattardy qoldaý jáne qıraǵan aımaqtardy qalpyna keltirýge arnaıy keshendi sharalar qabyldady.

«Byltyrǵy sý tasqyny elimiz úshin aýyr synaq boldy. Mundaı aýqymdy sý tasqyny Qazaqstanda buryn-sońdy bolmaǵan. Biraq úkimet qaýip-qaterge jedel áreket ete aldy», dedi Qazaqstan Prezıdenti Q.Toqaev suhbatynda. Sý tasqyny jappaı qıraýǵa ákelip soqtyrdy, úılerge, joldarǵa, kópirlerge, áleýmettik jáne kommersııalyq nysandarǵa zaqym keltirdi, sonymen qatar iri qara mal joǵaldy.

«Eger sońǵy onjyldyqtarda qorǵa­nys bógetteri men basqa da gıdrotehnıka­lyq qurylystardy salýǵa tıisti kóńil bólinse, mundaı aýyr zardaptardyń aldyn alýǵa bolatynyn moıyndaý kerek. Qazir biz osyǵan jumys istep jatyrmyz. Parlament jańa Sý kodeksiniń jobasyn qarap jatyr. Sý resýrstaryn basqarýdyń tujyrymdamasy men keshendi jospary bekitildi. Bul qujattarda 40-tan asa jańa sý qoımalaryn salý jáne qoldanystaǵy 37 sý qoımasyn qaıta qurý, sondaı-aq 2030 jylǵa deıin 14 myń shaqyrymnan asa sýarý kanaldaryn jańartý qarasty­rylǵan», dedi ol.

Tótenshe jaǵdaılardy boljaý jáne aldyn alý júıelerin aýqymdy modernızasııalaý bastaldy. Sý maman­darynyń jetispeýshiligin joıý jáne ǵylymı-zertteý jumystaryn kúsheı­tý maqsatynda Qazaq ulttyq sý sha­rýa­shy­lyǵy jáne ırrıgasııa ýnıversıteti quryldy. Eske salsaq, ótken jyldyń jeltoqsan aıynyń basynda Q.Toqaev Saýd Arabııasynda Qazaqstan men Fran­sııanyń tóraǵalyǵymen ótken «One Water» sammıtine qatysty.

Qazaqstan Qytaımen baılanysyn kúsheıtti

Qazaqstan – Ortalyq Azııadaǵy eń iri memleket. Osy eldiń Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev Sı Szınpınniń 2025 jylǵa josparlanǵan Astanaǵa sapary kezinde kórshi Qytaımen qarym-qatynasyn nyǵaıtýǵa úmittenedi. Bul týraly Qazaqstan basshysy juma kúni «Ana tili» gazetine bergen suhbatynda málimdedi.

Q.Toqaev QHR Prezıdenti Sı Szınpınniń bıyl Qazaqstan astanasynda ótetin Ortalyq Azııa-Qytaı sammıtine qatysýy josparlanǵanyn atap ótti. «Qy­taı tóraǵasynyń Qazaqstanǵa sapary, sondaı-aq osy kúzde ótetin Qytaı­daǵy kelissózder elderimiz arasyndaǵy jan-jaqty ózara is-qımyldy odan ári nyǵaıtýǵa yqpal etetinine senimdimin», dedi Q.Toqaev. Prezıdent Sı Szınpın óziniń burynǵy málimdemelerinde Qazaq­stan­nyń egemendigi men táýelsizdigin tolyǵymen qoldaıtynyn atap ótti.

Eki el 2023 jyly vızasyz rejim ornatty, Beıjińmen qarym-qatynasty tereńdetý qazaqstandyq dıplomatııanyń negizgi mindetteriniń biri bolyp qala beredi. Qytaı – Qazaqstannyń negizgi saý­da seriktesi.

Halyqaralyq pozısııasyn nyǵaıtty

Qazaqstan Prezıdenti suhbatynda eldiń ártúrli salalarda, sonyń ishinde modernızasııalanǵan turǵyn úı, avtomobıl joldary jáne áýejaılar sııaqty ınfraqurylymdyq jobalarda aıtarlyqtaı jetistikterge jetkenin aıtty.

Ol taý-ken, munaı-hımııa jáne metallýrgııa salalaryndaǵy jetistikterdi atap ótti. Bul rette óńdeý ónerkásibiniń mańy­zy artyp keledi. Aýyl sharýashylyǵy­na keremet jyl bolǵan, astyq jınaý onjyldyqtaǵy eń joǵary 27 mıllıon tonnaǵa jetken.

Sondaı-aq Q.Toqaev memlekettik qyzmetkerlerdiń zeınetaqysy, jár­demaqysy jáne jalaqysy kóterilge­nin aıtty. Ǵylymǵa, mádenıetke jáne buqaralyq sportqa baǵyttalǵan qosym­sha qarjylandyrýmen júzdegen jańa mektepter, sport ortalyqtary men ýnıversıtetterdiń fılıaldary ashyl­ǵan. Geosaıası syn-qaterler men tabıǵı apattarǵa qaramastan, Qazaqstan ulttyq qaýipsizdik pen ekonomıkalyq ósýdi kúsheıte otyryp, óziniń halyqaralyq pozısııasyn nyǵaıtty.