Densaýlyq salasyn retteıtin zań maquldandy

Lýdomanııamen kúres kúsheıedi

Senat depýtattary aldymen Pre­zıdenttiń Nurǵazy Ábdiqanovty Joǵarǵy sot sýdıasy laýazymynan bosatý týra­ly usynysyn qarady. Usynyl­ǵan kandıdatýra aldyn ala Konstı­týsııalyq zańnama, sot júıesi jáne quqyq qorǵaý organdary ko­­mı­tetinde talqylandy. Pala­ta otyrysynda senatorlar Mem­leket basshysynyń usynyn qoldady.

Al otyrysta eki oqylymda qaralǵan «Qazaqstan Respýblı­kasynyń keıbir zańnamalyq akti­lerine densaýlyq saqtaý, oıyn bıznesi jáne artyq zańna­malyq reglamentteýdi bolǵyzbaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» maquldanǵan zań densaýlyq saqtaý salasyndaǵy quqyqtyq máselelerdi ońtaılandyrýǵa, oıyn bıznesiniń halyqqa teris áserin azaıtýǵa jáne osy salalarda memlekettik basqarý­dyń tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan.

– Bul zań densaýlyq saqtaý salasyn retteıtin zańnamany odan ári jetildirý maqsatymen ázirlengen. Sonyń aıasynda medısınalyq qyzmetterdi reglamentteıtin normalar men ýákiletti organnyń jekelegen quzyretteri qaıta qaraldy. Sony­men qatar lýdomanııamen kúresti arttyrýǵa baǵyttalǵan normalar qarastyrylyp, býk­mekerlik keńseler men totalızatorlardy jarnamalaý talaptary kúsheıtildi. Qumar oıyndarǵa qatysýǵa tyıym salynatyn azamattardyń tizbesi de keńeıtildi, – dedi M.Áshimbaev.

Osy oraıda «Halyq densaý­lyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıe­si týraly» kodekske múge­dekti­gi joq adamdarǵa estý-pro­tez­dik kómek kórsetý týraly erejeni, tegin medısınalyq kómek­tiń kepildik berilgen kóle­minde onkologııalyq aýrýlardy erte anyqtaýǵa skrınıngtik zertteýler júrgizýdi jáne atmosferalyq aýanyń jaı-kúıi týraly halyqty toqsan saıyn buqaralyq aqparat qural­dary arqyly habardar etýdi kózdeıtin ózgerister engizildi.

Sondaı-aq «Jarnama týraly» zańǵa oıyn bıznesi jarna­masynyń taralýyn shekteıtin túzetýler engizildi. Soǵan sáıkes býkmekerlik keńseler men totalızatorlardy jarnamalaýǵa tek arnaıy belgilengen aýmaqtarda ǵana jol beriledi. Mundaı jarnamany mobıldi qurylǵylarǵa jiberýge tyıym salynady. Buǵan qosa «Oıyn bıznesi týraly» zańda bas bostandyǵy shektelgen nemese shartty túrde sottalǵan adamdardyń qumar oıyndarǵa qatysýyna tyıym salatyn normalar da qarastyryldy.

«Mindetti áleýmettik medı­sınalyq saqtandyrý týraly» zańda mindetti medısınalyq saqtandyrý júıesin baqylaý men basqarýdy jaqsartýǵa arnal­ǵan retteýshi organdardyń fýnksııa­­lary naqtylandy. Osylaısha, maqul­dan­ǵan zań arqyly den­saý­lyq saqtaý salasyndaǵy memle­kettik organ­dardyń fýnksııalaryn naqtylaýǵa, jarnamanyń ornalasýyn baqylaýǵa jáne oıyn bıznesi salasyndaǵy adamdardyń belgili bir sanattaryna shekteýler qoıýǵa qatysty túzetý­lermen qatar mindetti áleý­mettik medısınalyq saqtan­dyrý sala­syndaǵy zańnama da ózektendirildi.

Sonymen qatar depýtattar «Qazaq­stan Respýblıkasy men Kıpr Respýb­lıkasy arasyndaǵy sottalǵan adamdardy berý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zańdy qarap, maquldady. Keli­simdi ratıfıkasııalaý elimiz ben Kıpr Respýblıkasy ara­syndaǵy Qylmysqa qarsy is-qımyl máseleleri boıynsha quqyq­tyq yntymaqtastyqtyń tıim­diligin arttyrady jáne eki­jaqty qatynastardy nyǵaıtýǵa yqpal etedi.

Kelisimde belgilengen negizgi shartqa sáıkes sottalǵan adamnyń berý týraly erikti kelisimi bolýy qajet. Sondaı-aq sottalǵan adamda eki taraptyń bireýi­niń azamattyǵy jáne sottalýyna sebep bolǵan áreket úkimdi oryndaý tarapy­nyń zańnamasyna sáıkes qylmys dep tanylýǵa tıis.

– Qaralǵan kelisim Qazaqstan men Kıpr arasyndaǵy quqyq­tyq yntymaqtastyqty odan ári nyǵaıtýdy kózdeıdi. Qujatta sottalǵan adamdardy berý sharttary, bas tartýdyń negizderi, úkimdi oryndaý sııaqty másele­ler ret­telgen. Zań eki el azamattary­nyń quqyqtaryn qorǵaý deń­geıin arttyryp, memleketteri­miz arasyndaǵy seriktestikti kúsheıtýge oń septigin tıgizedi dep senemiz, – dedi Senat tóraǵasy.

Sonymen qatar palata otyrysynda senatorlar depýtattyq saýaldaryn joldady.

Sot oryndaýshylary zańdy buzyp otyr

Senator Andreı Lýkın sot oryn­daýshylarynyń zańǵa qaı­shy árketterin sóz etti. Onyń aıtýynsha, olardyń bul áre­ketteri kásipkerlerdiń jumysyn qıyndatyp otyr.

– Sot oryndaýshylarynyń júıeli túrde zań buzýy kásip­kerlerdiń múddesine qaýip tón­dirip, sot tóreligi ınstıtýtyna degen senimsizdik týǵyzyp otyr. Olardyń zańsyz áreketterinen kásipkerlerdiń múlki, shottary jáne basqa da aktıvteri negizsiz buǵattalǵan. Sondaı-aq kerisin­she boryshkerler qaryzdyń bar­lyq somasyn tólemese de, sot oryndaýshylary mundaı isti aıaǵyna deıin júrgizbeı toqtatyp otyrǵan derekter kóp, – dedi depýtat.

Sondaı-aq olar óndirip alý­shy­lardyń shaǵymdaryn elemeı, boryshkerlerden shekteý­lerdi negizsiz alyp tastap, ózderine syıaqy taǵaıyndap zańsyz aqsha­ǵa kenelip otyrǵan derekter anyqtalǵan.

Qaldyq saqtaıtyn qoımalar qaýipti

Al depýtat Olga Býlavkına 2,9 mlrd tonna qaldyq saqtalǵan qoımalardyń jaǵdaıyna alań­daýshylyq bildirdi. Depýtattyń aıtýynsha, elimizde qazir 121 qal­dyq qoımasy bar, onda taý-ken jáne metallýrgııa kásiporyn­darynyń 2,8 mlrd tonna qaldyǵy saqtalady.

– Dabyl berý, buǵattaý, shamadan tys júktemeden qorǵaý qurylǵylary, baqylaý-ólsheý aspaby, paıdalaný tártibi boıynsha keshendi synaqtan ótken tıisti baılanys jáne jaryqtandyrý quraldary bolǵan kezde ǵana qaldyq qoımalaryn paıdalaný­ǵa bolatynyn túsiný qajet. Al eldegi mundaı nysandar talapqa saı bolmaı otyr. Bir ǵana mysaldy alsaq, byltyr Glýbokoe aýdanynyń Beloýsovka aýylynda qal­dyq qoımasy arnasynan asyp ketti. Bul tıisti qury­lym­dar tara­pynan nysandar­­dyń qaýip­sizdigine júıeli túr­de kási­bı taldaý jasalmaǵanyn kórse­tedi. Ol adam densaýlyǵy men ınf­r­aqurylymǵa tikeleı zııan keltiredi, – dedi senator O.Býlavkına.

Depýtat sý tasqyny kezeńinde bóget­ter jarylyp, ýly zattar jerge aǵyp ketýi múmkin ekenin, bul jerasty jáne jerústi sýlarynyń lastanýyna áke­letinin aıtyp dabyl qaqty. Al elimizde qal­dyq qoımalary eldi mekender men aýyl ­sharýashylyǵy jerlerine jaqyn ornalasqan. Sonymen qatar elimiz­diń qaýip­ti aımaǵyndaǵy segiz sý sha­rýa­­shylyǵy basseıniniń jeteýi trans­shekaralyq ekenin eske saldy depýtat.

«ART Sport»-ta alaıaqtyq kóp

Gennadıı Shıpovskıh «ART Sport» baǵdarlamasy qarjylyq alaıaqtyq jasap otyrǵanyn málimdedi.

Depýtattyń aıtýynsha, «ART Sport» baǵdarlamasy buqaralyq sportty damytý jáne balalardy tegin seksııalar men úıirmeler­ge tartý maqsatynda iske qosyl­ǵan. Alaıda keıbir kásipkerler balalardy atústi tirkep, sabaq ót­kizbegen, al qarjysyn qalta­sy­na basyp alǵan. Balalardyń sabaq­qa qatysýyn rastaıtyn elek­trondyq júıe bolmaǵandyqtan, mundaı kásipkerler jalǵan málimet usynǵan. Osylaısha, bıýd­jetten artyq qarjy al­ǵany anyqtalǵan. Sondaı-aq kóptegen sport nysanynda ystyq sý, dýsh, aýa jeldetkishi, órt qaýipsizdigi júıeleri joq. Oqý-jattyǵýǵa qajetti qu­ral-jabdyqtar jetispeıdi. Jat­tyqtyrýshylardyń bilikti­ligi tómen, kóbisinde tıisti sertı­fı­kat joq. Sonymen qatar aýyl­dyq jerlerde sport seksııa­lary jetkiliksiz, al balalar iri qalalarǵa qatynaı almaıdy, qar­jy­landyrý durys bolma­ǵan­dyqtan keıbir óńirlerde baǵdarlama jartylaı nemese tolyq toqtap qalǵan. Mundaı zań buzý derekteri Almaty, Aqtóbe, Túrkistan, Pavlodar oblystarynda tirkelgen.

– 2022–2023 jyldary baǵ­dar­lama aıasynda túrli zań buzý­shy­lyqtar bo­ıynsha 38 pro­kýror­lyq qadaǵalaý aktisi engizi­lip, 43 laýazymdy tulǵa tártip­tik jaýapkershilikke tartyldy. 600-den asa kásipkerdiń quqy­ǵy qor­ǵalyp, olarǵa tıesili qarajat qaıtaryldy. Son­daı-aq 22 qylmystyq is qozǵalyp, 8 adam sottaldy. Eń soraqysy respýblıka boıynsha sabaqqa qatyspaǵan 8 myńnan asa bala tirkelgen. Sonymen qatar 164 seksııa sanıtarlyq talap­tarǵa saı kelmeıtin jertó­le­lerde, páter­lerde jáne jabdyq­tal­maǵan zaldarda ótkizilgen, – dedi G.Shıpovskıh.

Depýtat osyǵan baılanysty Úkimetti birqatar túzetý engizýge shaqyrdy.

Dári-dármek ýaqytynda jetkizilýi kerek

Senat depýtaty Aınur Ar­ǵyn­bekova dári-dármekpen qamtamasyz etý problemalaryna, satyp alý rásiminiń ashyq bolmaýyna jáne qymbat preparattar tizbesin qalyptastyrýǵa qatysty túıtkilderge toqtalyp, atalǵan máselege Úkimettiń nazaryn aýdardy. Onyń aıtýynsha, jyldyń basy men sońynda dári-dármek ýaqytynda jetkizilmeıdi. Bul azamattardyń narazylyǵy men densaýlyq saqtaý júıesine senimsizdik týǵyzady.

– BAQ-ta, áleýmettik jeli­ler­de jáne azamattardyń ótinish­terinde «ınsýlın», qurysý men isikke qarsy preparattardyń joqtyǵy týraly shaǵymdar jıi aıtylady. Dári-dármekti qabyldaý ýaqytyn ótkizip almaý kerek, naýqas adam olardy kúte almaıdy. Ol naýqastyń ómirine tikeleı qatysty. Barlyq óńirde ómirlik mańyzdy preparattardyń ýaqtyly túsýin qamtamasyz etip, áleýmettik mańyzy bar aýrýlar kezinde bir-birin almastyra­tyn dáriler tizilimin jasaý kerek, sondaı-aq tıimdiligi dálel­den­gen ınnovasııalyq preparat­tar qoljetimdi bolý qajet, – dedi senator.