Memlekettik qyzmet jáne memlekettik til

«Qazaqstan halqyn toptas­ty­rýdyń asa mańyzdy faktory bo­lyp tabylatyn memlekettik tildi meńgerý – Qazaqstan Respýb­lıkasynyń árbir azamatynyń paryzy». Bul – «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy til týraly»­ Zańynyń 4-babynan úzindi. Son­daı-aq, atalǵan bapta «Úkimet, ózge de memlekettik, jergilikti ókildi jáne atqarýshy organdar Qazaqstan Respýblıkasynda memlekettik tildi barynsha damy­týǵa, onyń halyqaralyq bedelin nyǵaıtýǵa mindetti», dep jazylǵan. Iаǵnı, bul taıǵa tańba basqandaı tapsyrmanyń arǵy jaǵynda osy mindetterdi oryndamas buryn, Úkimet, memlekettik, jergilikti ókildi jáne atqarýshy organdar memlekettik tildi ózderinde tu­raqty ári jetik qoldaný qajet degen sóz jatyr. Osy jerde Elbasynyń Qazaq­stan halqyna Joldaýynda aıtqan utymdy oıy eske túsedi. Onda Mem­leket basshysy: «Qazaq tili týraly aıtqanda, isti aldymen ózi­mizden bastaýymyz kerektigi umyt qalady. Ulttyq múddege qyzmet etý úshin árkim ózgeni emes, aldymen ózin qamshylaýy tıis», degen bolatyn. Memlekettik tildiń abyroıyn arttyrýda, qoǵamdyq sanany qalyptastyrýda memlekettik qyzmetkerlerdiń alatyn orny erekshe. О́ıtkeni, búkil buqaranyń ómiri memlekettik mekemelermen tyǵyz baılanysty desem, artyq aıtqandyq bolmas. Tirshilikke qa­jetti qujattardy rásimdeý úshin azamattar memlekettik mekemeler men organdarǵa júginetini bel­gili. Sondyqtan, memlekettik tildiń qoldanylý aıasyn arttyrýǵa barlyǵymyz birge kúsh salýymyz qajet. Keńes dáýiri ústemdik quryp turǵan kezde, «Til – qatynas quraly» dep urandadyq. Ege­men­­dik alǵan soń, osy uran­nyń jalǵandyǵyna kóz jetkizgen­deımiz. «Til – qatynas quraly» emes, «Til – belgili bir eldiń jany» ekeni aıqyn bilindi. My­saly, qazaqtyń jany – qazaq tili. Deneden jan shyǵyp ketse, adam­nyń baqılyq bolǵany. Sol sııaqty tilimizden aıyrylsaq, el bolýdan qalǵanymyz dep túsingen jón. Memlekettik til tóńiregindegi daý, talas-tartys Táýelsizdik alǵa­nymyzǵa jıyrma jyldan assa da, áli jalǵasyp keledi. Memleket osy salaǵa aqsha aıap otyrǵan joq, búkil jaǵdaıdy jasap otyr. Qyzmetkerlerge memlekettik til­di úırenýge jyl saıyn qyrýar qarajat bóledi. О́kinishke qaraı, kózge urarlyq nátıje bermeı keledi. Nege? Bul suraqtyń týýy zań­dylyq. О́ıtkeni, memlekettik tilge degen qoǵamnyń kózqarasyn, saıyp kelgende pikirin túbegeıli ózgertpeıinshe, qazaq tiliniń órkendep ketýi ekitalaı. Qoǵamdyq sanany kim qalyptastyrady degen suraqqa keletin bolsaq, ol árıne eń aldymen buqaralyq aq­parat quraldary bolsa, ekinshi kezekte memlekettik mekemeler men memlekettik organdar. Iаǵnı, memlekettik qyzmetkerler. Ol meıli, saıası memlekettik qyz­metker bolsyn, meıli, ákimshilik memlekettik qyzmetker bolsyn, másele onda emes. Másele, qaı memlekettik qyzmetkerdiń bolmasyn memleket aldyndaǵy paryzyn túısinýinde bolyp tur. Sondyqtan, memlekettik qyzmetkerlerdiń óz mindetterin tyńǵylyqty oryndaýy úshin birinshi basshy talaby kúshti bolýy tıis. Ár mekemedegi tilge qatysty jumystyń jaqsy ne jaman bolýy tikeleı birinshi basshyǵa baılanysty. Eger, birinshi basshy neǵurlym bilimdi, bilikti, nátıjeni talap ete alatyn bolsa, ol jerde atqarylatyn jumys ta solǵurlym ónimdi bolmaq. Sol sııaqty Úkimet memlekettik tildiń qoldaný aıasyn jetildirý maqsatynda memlekettik, jergi­likti ókildi jáne atqarýshy organ­dardyń birinshi basshylaryna qa­tań talap qoıǵan kezde ǵana bul salada alǵa jyljý bolady dep paıymdaımyz. «Qazaqstannyń bolashaǵy – qazaq tilinde», «Qazaq qazaqpen qazaqsha sóılessin» dep, óz Joldaýlarynda Elbasymyz únemi aıtyp keledi. Sonymen qatar, Prezıdent: «Qazaq tili 2025 jylǵa qaraı ómirdiń barlyq salasynda ústemdik etip, kez kelgen ortada kúndelikti qatynas tiline aınalady», – dep bolashaqqa úlken úmit artady. Kóńilge qýanysh, sanaǵa jubanysh beretin sózder. Degenmen, osy ata-babamyz ań­saǵan, Elbasy armandaǵan kúnge jetý úshin ulttyq sanany dúr silkindirý qajet bolyp tur. Qazaqty «kırgızy» dep júrgen zamanda, qazaqtyń bolashaǵy úshin kúresken Alash arystarynyń biri Sáken Seıfýllın «Qazaqty qazaq deıik, qateni túzeıik» dedi emes pe?! Bizge de qateni túzeıtin kez jetken syndy. О́ıtkeni, qasıetti qazaq tili – atadan qalǵan amanat. Kenjegúl TERGEMBAEVA, Astana qalasy Tótenshe jaǵdaılar departamenti Memlekettik til jáne aqparat tobynyń bas mamany.