Pikirler
Elimiz táýelsizdik alǵan soń eldi mekender men kóshelerdiń jańa zaman talabyna saı kelmeıtin ataýlaryn ózgertý isi qolǵa alynyp, birtalaı is tyndyryldy. Sonyń ishinde keńes zamanynda kommýnıstik ıdeologııa erekshe ekpinmen júrgizilgen soltústik óńirlerde de. Máselen, Aqmola, Qostanaı, Pavlodar, Soltústik Qazaqstan jáne Shyǵys Qazaqstan oblystarynyń birqatar aýdany men qalasynyń kommýnıstik ataýlary aýystyryldy. Alaıda kóptegen eldi mekenniń patshalyq otarlaý jáne keńestik tyń kóterý kezinde berilgen eski ataýlarynyń kóbi áli kúnge saqtalyp qalyp otyr.
11 Qazan, 2022
Joǵary bilimdi azamaty kóp eldiń bolashaǵy jarqyn, áleýeti de zor, bedeli de bıik. Bul sózimizge eshkim daý aıta qoımas. Burynnan aıtylyp kele jatqan pikir. Oqyǵany kóp eldiń biri – Qazaqstan. Olaı bolsa, nege bizdiń elimiz damyǵan memleketter kóshine ilese almaı otyr?
10 Qazan, 2022
– Qatyn, tamaǵyń daıyn ba? Taǵy da qur rojkı qýyrǵansyń ba? Anaý kórshi Marattyń kelinshegin qarashy, pysyq. Qashan ótseń de dámdi tamaq pisirip jatady. Iisi murnyńdy jarady.– Kúıeýi sen sııaqty kúni boıy dıvanda aıaǵyn kókke kóterip jatpaı, taksıst bolyp qosymsha tabys tabady. Seniń júrisiń mynaý, ne turaqty jumysyń joq. Kúnde araqqa sylqııa toıyp kelesiń. – Jynyma tıme, ákeńniń... – Allo, polısııa ma eken? Kúıeýim qol kóterdi...
09 Qazan, 2022
El Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev Qaraǵandy oblysyna kelgen saparynda Álıhannyń 150 jyldyǵynda, Qarqaraly petısııasynyń 115 jyldyǵynda da qozǵalmaǵan Arqa jerindegi Alashtyń tarıhy týraly dáıekti oı aıtty.
06 Qazan, 2022
Keıingi birneshe jyl álem úshin de, Qazaqstan úshin de aýyr kezeń bolǵany belgili. Koronavırýs indeti jer-jahanǵa qıyndyq týǵyzdy. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń el tizginin qolyna alǵannan keıin óńirlerdi tolyqtaı aralaýyna múmkindigi bolǵan joq.
05 Qazan, 2022
Búgingi kóptegen jasymyzdyń boıynda óz Otanyna degen ystyq sezimnen góri qarny toıatyn, qaltasyn toltyrýǵa múmkindik mol elderge ynta-yqylasy basym bolyp júrgenin ishteı sezesiń. Mine, osy jaıt bizdiń urpaqty otanshyldyqqa tárbıeleý baǵytyndaǵy sharalardyń jóndi nátıje bermeı otyrǵanyn kórsetedi. Bul jaıt óz kezeginde ýaqyt talabyna saı jańa kózqaras, tyń baılam, tereń paıym kerek ekenin aıqyndaıdy.
05 Qazan, 2022
Qazaqtyń sany kóp bolmasa da, qazir kúlli álem nazaryna ilinip júrgen asa daryndy ul-qyzymyz az emes. Ásirese óner men sport salasynda. Dúnıe júzindegi toǵyzynshy terrıtorııany ıemdenip, aq naızanyń ushymen, aq bilektiń kúshimen saqtap qalǵan batyr babalarymyzdyń órshil rýhy búgingi urpaǵynyń boıynda atoılap oıanyp, Maǵjan Jumabaev jazǵandaı, Alash atyn aspanǵa shyǵaratyn shaq týǵanyn ańǵartyp turǵandaı.
04 Qazan, 2022
Qazaq qaı isiniń de qaıyrymy men qaıtarymyn kórgisi keletin izgi de ilkimdi halyq. Kóshpeli ómirinde zamana kóshinen qalmaı bir malyn ekeý etip, tórt tuıaqtysynyń etin azyq, júnin kıim, sútin nár etip tirshilik keshti. Otbasyna oımaqtaı paıda tıgizbeı el kezip, jalǵyz atymen dalaqtap shapqan dalabezerdi «berekesiz» dedi. Qoraly janǵa qonys bolsa da jyqqanda bir atanǵa ǵana júk bolar kıizúıin jazda jaılaýyna, qysta qystaýyna tigip, túzde malyn kóbeıtti, úıinde urpaǵyn órbitti. Iаǵnı ıkemsiz iske kúıindi, ıgilikti iske súıindi.
02 Qazan, 2022
Salyq reformasy: úmit kúttirer bastama
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev bıylǵy Joldaýynda dıfferensıaldy salyqqa qatysty másele kóterdi. «Taǵy bir basymdyq – salyqtyq yntalandyrý sharalarynyń tıimdiligin arttyrý. Ol úshin ekonomıkanyń túrli salasynda dıfferensıaldy salyq mólsherlemesine kóshken jón», degen Prezıdent salyq reformasy aıasynda «sán-saltanatqa salyq» salýdy engizýge nazar aýdardy. Aıta keterligi, munyń orta tapqa qatysy joq. Bul tek asa qymbat jyljymaıtyn múlik jáne avtokólik satyp alǵan kezde salynbaq.
29 Qyrkúıek, 2022
Árkimniń qolynda smartfon hám áleýmettik jeliler aıtarlyqtaı kúshke ıe bolǵan qazirgi ýaqytta qoǵamda bir minez paıda boldy: kinálaý da ońaı, dattaý da ońaı, aqtaý da ońaı. Halyq tobyr sekildi eshteńeniń baıybyna barmastan shala pikirdiń sońynan ere ketedi. Áleýmettik jelini asha qalsańyz, búgin bir adamdy, erteń taǵy bireýdi japa-tarmaǵaı tabalap jatqan jurt. Ol «kináli», bálkı sheneýnik ıakı ákim, bolmasa, muǵalim, dáriger, tipti zııaly qaýym bolýy múmkin. Jabyla maqtaýdyń da jóni solaı. Sonda bul halyqta ádilet joq pa deısiń.
28 Qyrkúıek, 2022
Nemis ekonomısi Ernst Engeldiń XIX ǵasyrda engizip ketken teorııasy HHI ǵasyrda ózge elde emes, óz jerimizde praktıkada kórinip júr. Iаǵnı kúndelikti tirshilikte. Engel zańyn qarapaıym tilmen túsindirsek, «Otbasy neǵurlym kedeı bolsa, onyń jalpy shyǵyndarynyń úlesi soǵurlym kóp bolady». Sáıkesinshe, «el neǵurlym baı bolsa, azyq-túlik úlesi soǵurlym az bolady».
26 Qyrkúıek, 2022
Azamattyq qoǵam jáne ózgergen álem
О́tken jyldarda egemendi memleket qurý úderisi barysynda elimizde qatelikterdiń oryn alǵany aqıqat. Sonyń kesirinen týyndaǵan máseleler sózbuıdalyqqa salynyp jyldar boıy óz sheshimin tappaýy azamattardyń áleýmettik jaýapkershiligin tómendetti.
25 Qyrkúıek, 2022
Tar talasyp tozar, keń keńesip ozar
Bıylǵy kúz Qazaqstan halqynyń saıası ustanymyn, eldik bereke-birligin, ulysaralyq bedelin taǵy bir synaǵaly tur.
23 Qyrkúıek, 2022
Eýropa elderinen ereksheligimiz eskerilse...
Qazaq eli dúnıe júzindegi toǵyzynshy terrıtorııany enshilep otyr. Ushqan qustyń qanaty talatyn keń-baıtaq jerimizge Fransııa, Germanııa, Ulybrıtanııa, Ispanııa, Aýstrııa, Nıderland, Japonııa elderi birge syıyp ketedi eken. Bul – Qazaqstannyń Eýropa memleketterinen basty ereksheligi. Alaıda osy mańyzdy erekshelik elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damý baǵdarlaryn aıqyndaý kezinde keıde jete eskerilmeı, eýropalyq standarttardy jóndi-jónsiz tyqpalaýdyń aıaǵy ókinishti saldarlarǵa ákelip soǵyp jatady.
21 Qyrkúıek, 2022
Qazaq ádebıeti: áleýet pen qulyqsyzdyq
О́zgenikin zor, ózinikin qor sanaý quldyq psıhologııanyń kórinisi. Bul jaǵymsyz úrdis óz áleýetińdi elep-eskermeýge, baǵalamaýǵa ıtermeleıdi de, basqanyń jasyǵyna janasyp, jamanynan jaqsylyq izdep, ishi qýys, syrty jyltyr dúnıesine tamsanyp, soǵan qaraı ıtinip áýre etkizedi. О́kinishtisi sol, sen óziń qur bosqa áýreshilikke salynyp jatqanyńdy bilmeısiń, bilgenniń ózinde ony moıyndamaısyń, syrtqa qaraı «ulýyńdy» jalǵastyra beresiń. «Adasqannyń aldy – jón, arty – soqpaq, Olarǵa jón – aramnyń sózin uqpaq».
21 Qyrkúıek, 2022
...Avtobýsta kele jatyrmyz. Jaz boıy bitpegen jóndeý jumystarynyń kesirinen birtalaı avtobýstyń júrý baǵyty ózgergen. Muny qoǵamdyq kólikpen júretin jurt jaqsy biledi. Biraq avtobýsta bir áıel júrgizýshiden burynǵy baǵytpen júrýin talap etip, aıqaıǵa basty. Júrgizýshiniń «Apaı, jol jabyq! Qalaı júremin?» degen sózin álgi áıeldiń ashy aıqaıy jutyp ketti. Aýzyna kelgenin aıtyp, aıylyn jııar emes. Onsyz da kólik keptelisi tıtyqtatyp, sirkesi sý kótermeı kele jatqan avtobýs júrgizýshisi bir kezde atyp turdy da kekse áıeldi jaǵasynan alyp, julqyp-julqyp jiberdi. Anaý da qaıtar emes, qarǵap-silep jatyr. Ashý qysyp, qany basyna shapqan jigit áıeldi keýdesinen ıterip, syrtqa shyǵaryp jiberdi...
20 Qyrkúıek, 2022
Alash joly – jankeshtilik pen jasampazdyq úlgisi
Alashtanýshy-akademık Mámbet Qoıgeldıev «Ulttyq saıası elıta» atty zertteý eńbeginde: «Alash ıdeıasy birinshiden – ulttyq demokratııalyq memleket qurýyn, ekinshiden – jerdiń astyndaǵy, ústindegi, kógindegi barlyq baılyq qazaqtyń ózine qyzmet etýin, úshinshiden – qazaqtyń jerinde óndirilgen bir ýys jún sol memleket azamattarynyń ústine toqyma bolyp kıilýin, tórtinshiden – qazaq memleketinde memleket qurýshy ulttyń tili ózge ulttarǵa qaraǵanda ústem bolýyn, besinshiden – ulttyq dástúrge negizdelgen Japonııa úlgisindegi ulttyq demokratııalyq memleket qurýdy ustandy» depti.
18 Qyrkúıek, 2022
Abaı men dombyrany qurmettep...
Dúnıede tek Qudaı muńsyz. Táńiriniń qudiretin kórem deseń taýǵa bar. Jalǵyzdyq Qudaıǵa jarasar. Tańǵy násip – Táńirden. Jyrtyq úıdiń Qudaıy bar. Qudaısyz qýraı synbaıdy. Osylaı jalǵasa beretin qazaqtyń Qudaı týraly sóziniń qashan, qaı ǵasyrda qoldanysqa engenin naqty bilmesek te, ázelden jaratylystyń syry men sıpatyn tereńinen tanýǵa qushtar ekenin kóremiz. Halqymyzdyń qanyndaǵy toleranttylyqtyń tamyry tabıǵatpen etene týǵan jaratylys tilin júrekpen túsinýde bolar, bálkim.
14 Qyrkúıek, 2022
«25 jyl tender ótkizbe deısiń be?..»
El ishinde «tender» degenshe, «jeńder» deseıshi!..» degen ajýa sóz naqylǵa aınalyp ketkeli qashan. Tender ataýlynyń memlekettik satyp alý salasyndaǵy sybaılas jemqorlyqtyń «sara jolyna» aınalǵany ras. Zań qataıtylyp, jaza kúsheıtilip jatsa da, altyn kórgen perishtedeı joldan taıǵan sheneýnikter sany azaıar emes. Qalyptasqan kináratty júıeni túbegeıli ózgertpeıinshe, bul keleńsiz qubylystyń tamyryna balta shabý qıyn ekenine kózimiz jetkendeı.
13 Qyrkúıek, 2022
Qazaq elordasynda ótetin Álemdik jáne dástúrli din kóshbasshylarynyń sezi tarıh enshisine aınalǵanda, «osy basqosý Qazaqstanǵa ne beredi?» dep oılanatyndar bar.
12 Qyrkúıek, 2022
