Byltyrǵy pııaz – bıyl kirpııaz

Ne zańdylyǵy bar ekenin qaıdam, áıteýir ár jyl saıyn kókónistiń bir túri «hıtke» aınalyp turady. Qaıbir jyldary, anaý kovıdpen kúresken karantınniń tusynda zimbirdiń baǵasy zeńbirektiń oǵyndaı zirkildep, em tappaı qınalǵan talaı jurtty zar ıletip, zaryqtyryp edi. Sodan soń sábizdiń «saý­dasy» júrdi. Sol kezderde sát saıyn ósken baǵa segiz júz teńgeniń ústine bir-aq sekirdi dep ýlap-shýladyq. Kóp uzamaı kartop ketti... Agrarly el kartop tappaı abdyrady. Alystaǵy Mysyr men Pákistanǵa amalsyzdan alaqan jaıýǵa májbúr boldyq. Ala baǵan asyp kelgen astyń arzan baǵamen saýdalanatyndyǵyn armandamaı-aq qoısaq bolǵandaı edi, sonda... Qyryqqabattyń da qyr kórsetip qoıatyn «qyńyrlyǵy» baryn byltyr baıqadyq emes pe? Sonymen bıylǵy qoıan jylynyń «hıty» – pııaz.

20 Aqpan, 2023

Aýyldaǵy «Tesla» elesi

Aǵaıyndarymyzdyń biri aıaq astynan qaıtys bolyp aýylǵa baryp-kelýge týra keldi ótkende. Jasy elýge de kelmegen apaıymyzdy jer qoınyna tapsyrǵannan keıin bildik – marqumnyń artynda ańyrap uly men qyzy ǵana emes, eki bankten alǵan 6 mıllıondaı qaryzy da qalǵan eken.

20 Aqpan, 2023

Kleptokratııanyń kúıreýi

1989 jyly biz altynshy klasta oqıtynbyz. Ádettegideı, jańa jyldyq kanıkýlǵa erte shyqtyq, shyqqanda alys qystaqtaǵy qoıshylardyń balalary reti kelgen kólikpen jetip alatyn edik. Qazirgideı emes, aıdaladaǵy jalǵyz úıdegi aqparat kózi buryshta beti jabýly turatyn «Rekord» atty aq-qara ekrandy televızor ǵana bolatyn. Onyń ózi qas qaraıa otalatyn «AB-1» motorynyń qýatymen qosylady.

19 Aqpan, 2023

Seksııa tańdaýdaǵy mańyzdy sát

Sport degen – bir sıqyr. Halyqaralyq dúbirli dodalardy qalt jibermeı, ju­mys­tan erte shyǵýdyń amalyn oılastyryp, teledıdardyń pýltine talasyp, sa­ra­p­shy bolyp ketetinimiz bar. Otandas­tary­myz júlde alǵan sátte keıde shyn qýan­baıtyn sátter de bolady. «Qazaqtyń ul-qyzdary medal taqqanda ǵoı» dep ish­­teı qynjylatynymyz ras. О́zimizden de kiná bar...

14 Aqpan, 2023

Aralas saılaýdyń máni – jaýapkershilikte

Jalpy alǵanda áýeli jeke adamǵa ózi­niń ómirlik jolyn durys tańdaý, naqty jaǵdaılarda ońtaıly sheshimder qabyldaý qıynǵa túsip jatady. Al saılaý arqyly memlekettik saıasattyń, ózi men eldiń bola­shaǵyn aıqyndaýǵa tikeleı atsalysý – jeke tulǵa úshin úlken jaýapkershilik jáne kúrdeli qadam.

13 Aqpan, 2023

Halyq qalaýy

Elimizdiń tarıhyna qaıta-qaıta úńilip, búgingi oqıǵalardy ótken kezeńmen salystyryp otyrý kerek syndy keıde. О́tkennen sabaq alý úshin. Bolashaqqa durys baǵdar ustaý maqsatynda. Qysyl­taıań sátte, keńeske zárý bolǵan tusta. Eli­niń taǵdyryna, erteńine alańdaǵan erler­diń sózi qashanda óz mánin joǵaltpaq emes.

12 Aqpan, 2023

«Jumyspen jarylqaýshylar»

«Bazar barsań – baqyr bar, barsań baqyr túgil taqyr joqtyń» keri. Qazir ınternet arqyly jalǵan jumys, ótirik vakansııa usynatyn kompanııalardyń, óz paıdasyna jegip qoıatyn jelilik bıznestiń qara tizimin ońaı taýyp alýǵa bolady. Jumyspen jarylqaýshylardyń qara tizimin jasaýǵa septesip otyrǵandar da sol – sekta sııaqty «setevıkterdiń» aılasynan áreń sytylyp shyqqandar. О́kinishke qaraı, kóp adam osyny óz basynan ótkermeı túsine bermeıtindikten, úsh kúni qor bolǵan jigittiń mysalyn baıandap kórelik.

08 Aqpan, 2023

Kóshpeli qoǵamnyń keremeti

Ejelgi ata-babalarymyzdyń ómir súrý daǵdysy men qoǵamdyq qurylymyn batys­tyq­tar nomad dep tanysa, reseılikter «kochevnıkı» degen at qoıyp júr. Bul tirkester qazir halyq sanasyna tereń sińip ket­kenimen, mán-maǵyna jaǵynan son­sha­lyq maqtanarlyqtaı ataý emes.

07 Aqpan, 2023

Ult baspasóziniń temirqazyǵy

Aqpannyń 2-si – otandyq kásibı baspa­sózdiń izashar minberi «Qazaq» gazetiniń týǵan kúni. Alash zııalylary Orynbordan Peterborǵa deıin patshalyq júıeniń tabaldyryǵyn tozdyra júrip ruqsat alǵan gazettiń shy­ǵýy osy kúnge sáıkes kelipti. Halqymyz Jarat­qannan «Jańa aıda jarylqa, eski aıda esirke!» dep surasa, aqpannyń juldyzy aı­qyn túnindegi ult aqparatynyń bastaýy – syn-qaterge tótep berýdiń baǵdary bolsa kerek.

01 Aqpan, 2023

Lırneı aıdahary hám baspana

Elorda kóshelerin jaıaý aralasańyz, bıik-bıik ǵımarattan kóz súrinedi. Bul az degendeı, saltanatty shahardyń ár tusynan túrli pishindegi nysandar aspanmen talasyp, kún sanap boı kóterip keledi. Osylarǵa qarap otyryp, qurylysy osynshalyqty qarqyndy damyǵan, biraq halqynyń sany mıllıonnan endi ǵana asqan qalada páter tapshylyǵy bolmaý kerek degen oı túıesiz. Degenmen baspanasy joq adamdar sany kóbeımese, azaıar emes.

01 Aqpan, 2023

100 jáne 99

Qylmystyq kodekstegi 100-bap «Jańa­ týǵan balany anasynyń óltirýi» dep atalady. Jazasy – tórt jylǵa deıin bas bos­­tandyǵyn shekteý nemese sol mer­zimge bas bostandyǵynan aıyrý. Eli­miz­de keıingi eki aıda osy bap boıynsha eki oqıǵa tirkeldi.

31 Qańtar, 2023

Aýyldy namysshyl aǵaıyn kóteredi

Aýyl sharýashylyǵyn damytý isinde áli kúnge deıin ashyp aıtpaı kele jatqan bir úlken kemshiligimiz – qazaq halqynyń ulttyq bolmysy men onyń jeriniń erekshelikterine durys nazar aýdarmaıtynymyz. Muny men uzaq jyldar boıy jýrnalıst retinde Úkimet otyrystaryna turaqty túrde qatysyp, maqala daıyndaǵan kezimde baıqadym.

30 Qańtar, 2023

Ádiletti Anglııa úlgisi

Taıaýda Ulybrıtanııada qyzyq jaǵdaı boldy. Polısııa qyzmetkerleri premer-mınıstr Rıshı Sýnakqa kólikte qaýipsizdik belbeýin taqpaǵany úshin aıyppul saldy. Buǵan deıin burynǵy premer-mınıstr Borıs Djonson da zań buzǵany úshin jaýapqa tartylǵan edi.

24 Qańtar, 2023

«О́ner-bilim bar jurttyń» ónegesi

Qazir biz Ybyraı Altyn­sa­rın­nyń ataqty «О́ner-bilim bar jurttar» atty óleńin qaıta oqyp, oǵan jańasha kóz­qa­ras­pen qaraýymyz kerek. Biz osy óleńdi bala­larǵa arnalǵandaı kóre­miz. Túsine bil­seńiz, bul is basynda júr­gen búgingi ere­sekterge arnalyp tur. Qa­laı­sha deı­siz be?..

23 Qańtar, 2023

Ult basylymdary jáne mass-medıa zańy

Baspasóz álimsaqtan, Ahmet Baıtursynuly aıtqandaı, «halyqtyń kózi, qulaǵy hám tili». Onyń tarıhyn, kásibı quzyretin kózi ashyq qaýym jaqsy biledi. Gazet shejiresin bireýler Iýlıı Sezar zamanynda taqtaıshaǵa bádizdelgen Senat habarynan bastasa, endi bireýler VII ǵasyrda taqtaıǵa oıyp jazylǵan Qytaı ımperatorynyń jarlyq-nusqaýynan órbitedi. Tarıh kózimen qaraǵanda, beride – Qazaq handyǵy tarıh sahnasyna kóteriler qarsańda sonaý Germanııadaǵy Iogann Gýtenbergtiń bas­pahanasynan nemese baıyrǵy túrki-qypshaq ulysynyń jeri úshin qazaq pen jońǵar jan alysyp, jan berisip jatqan shaqta qıyrda dástúrli gazettiń áýelgi pishindik-mazmundyq nobaıyn qalaǵan fransýzdyń «La gazetta»-synan bastap bılik pen qoǵam arasyn jalǵaǵany sózsiz.

22 Qańtar, 2023

Jastardyń jandy jeri – baspana

Byltyr jeltoqsanda Memle­ket basshysy «Qazaqstan Respýb­lıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine memlekettik jastar saıasaty jáne áleýmettik qamsyz­dandyrý máseleleri boıynsha ózge­rister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańǵa qol qoıyp, jastardyń jas shegi 29 jas­tan 35 jasqa deıin ulǵaıtylǵany belgili. Bul – jastardyń áleýmettik belsen­diligin arttyrýǵa áser etip, baspa­na sııaqty máselelerdi sheshýge múmkindik bermek.

19 Qańtar, 2023

«Erkekterdi aıalańdar!»

Qazaqstan 2000 jyly sýısıd degen sumdyqtan dúnıejúzinde 6-orynǵa shyǵyp, otandastarymyzdyń arasyn­da­ǵy ózin-ózi óltirý kórsetkishi 100 myń adamǵa 39,4 jaǵdaıdan kelgen. Sodan keıin elimizdegi osy qasiretti quby­lys birtindep kemı bastady. Dúnıe­jú­zilik densaýlyq saqtaý uıymy 2021 jyly jarııalaǵan reıtıng boıynsha Qazaq­standaǵy sýısıd 100 myń adamǵa shaq­qa­n­da 18,05 jaǵdaıǵa deıin azaıyp, 184 mem­lekettiń ishinde 18-shi orynǵa jaıǵa­syp­pyz.

12 Qańtar, 2023

Saılaý hám oılaý

Qoǵamda el taǵdyry sheshiletin ma­ńyz­dy naýqanǵa atústi qarap, saılaýda daýys berýge yntasy joq jandar da kezdesedi. «Otan otbasynan bas­talady» deýshi edik. Turǵyndar nege otba­sy­lyq turǵydan ǵana oılanyp, eldik ma­ńy­zy bar sharýalarǵa bas aýyrtpaıdy? Tur­mys taýqymeti me, álde ıdeologııalyq ju­mys­­tyń aqsap turǵany ma?

08 Qarasha, 2022

Rýhanı tutastyq

El ishinde jıi aıtylatyn «О́zgeniń aqy­ly­men zerdeli bola almaısyń, ózge­niń dań­qyn ıelenip abyroıly bola almaısyń» degen sóz búgingi qoǵam úshin kókeıkesti.

06 Qarasha, 2022

Qazaqstannyń dinaralyq dıalogtyń jahandyq prosesine qosqan úlesi

Osydan birneshe aı buryn Qazaqstan astanasynda Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń VII Sezi ótti.

04 Qarasha, 2022