«О́ner-bilim bar jurttyń» ónegesi

Qazir biz Ybyraı Altyn­sa­rın­nyń ataqty «О́ner-bilim bar jurttar» atty óleńin qaıta oqyp, oǵan jańasha kóz­qa­ras­pen qaraýymyz kerek. Biz osy óleńdi bala­larǵa arnalǵandaı kóre­miz. Túsine bil­seńiz, bul is basynda júr­gen búgingi ere­sekterge arnalyp tur. Qa­laı­sha deı­siz be?..

23 Qańtar, 2023

Ult basylymdary jáne mass-medıa zańy

Baspasóz álimsaqtan, Ahmet Baıtursynuly aıtqandaı, «halyqtyń kózi, qulaǵy hám tili». Onyń tarıhyn, kásibı quzyretin kózi ashyq qaýym jaqsy biledi. Gazet shejiresin bireýler Iýlıı Sezar zamanynda taqtaıshaǵa bádizdelgen Senat habarynan bastasa, endi bireýler VII ǵasyrda taqtaıǵa oıyp jazylǵan Qytaı ımperatorynyń jarlyq-nusqaýynan órbitedi. Tarıh kózimen qaraǵanda, beride – Qazaq handyǵy tarıh sahnasyna kóteriler qarsańda sonaý Germanııadaǵy Iogann Gýtenbergtiń bas­pahanasynan nemese baıyrǵy túrki-qypshaq ulysynyń jeri úshin qazaq pen jońǵar jan alysyp, jan berisip jatqan shaqta qıyrda dástúrli gazettiń áýelgi pishindik-mazmundyq nobaıyn qalaǵan fransýzdyń «La gazetta»-synan bastap bılik pen qoǵam arasyn jalǵaǵany sózsiz.

22 Qańtar, 2023

Jastardyń jandy jeri – baspana

Byltyr jeltoqsanda Memle­ket basshysy «Qazaqstan Respýb­lıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine memlekettik jastar saıasaty jáne áleýmettik qamsyz­dandyrý máseleleri boıynsha ózge­rister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańǵa qol qoıyp, jastardyń jas shegi 29 jas­tan 35 jasqa deıin ulǵaıtylǵany belgili. Bul – jastardyń áleýmettik belsen­diligin arttyrýǵa áser etip, baspa­na sııaqty máselelerdi sheshýge múmkindik bermek.

19 Qańtar, 2023

«Erkekterdi aıalańdar!»

Qazaqstan 2000 jyly sýısıd degen sumdyqtan dúnıejúzinde 6-orynǵa shyǵyp, otandastarymyzdyń arasyn­da­ǵy ózin-ózi óltirý kórsetkishi 100 myń adamǵa 39,4 jaǵdaıdan kelgen. Sodan keıin elimizdegi osy qasiretti quby­lys birtindep kemı bastady. Dúnıe­jú­zilik densaýlyq saqtaý uıymy 2021 jyly jarııalaǵan reıtıng boıynsha Qazaq­standaǵy sýısıd 100 myń adamǵa shaq­qa­n­da 18,05 jaǵdaıǵa deıin azaıyp, 184 mem­lekettiń ishinde 18-shi orynǵa jaıǵa­syp­pyz.

12 Qańtar, 2023

Saılaý hám oılaý

Qoǵamda el taǵdyry sheshiletin ma­ńyz­dy naýqanǵa atústi qarap, saılaýda daýys berýge yntasy joq jandar da kezdesedi. «Otan otbasynan bas­talady» deýshi edik. Turǵyndar nege otba­sy­lyq turǵydan ǵana oılanyp, eldik ma­ńy­zy bar sharýalarǵa bas aýyrtpaıdy? Tur­mys taýqymeti me, álde ıdeologııalyq ju­mys­­tyń aqsap turǵany ma?

08 Qarasha, 2022

Rýhanı tutastyq

El ishinde jıi aıtylatyn «О́zgeniń aqy­ly­men zerdeli bola almaısyń, ózge­niń dań­qyn ıelenip abyroıly bola almaısyń» degen sóz búgingi qoǵam úshin kókeıkesti.

06 Qarasha, 2022

Qazaqstannyń dinaralyq dıalogtyń jahandyq prosesine qosqan úlesi

Osydan birneshe aı buryn Qazaqstan astanasynda Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń VII Sezi ótti.

04 Qarasha, 2022

Reıtıng álegi

Áleýmettik jeliler men buqaralyq aq­­parat quraldarynda Qazaqstannyń ómir súrý deńgeıi eń arzan elder qataryna kirgeni týraly aqparat ara-tura boı kór­se­tip qa­lady. Biraq «arzannyń sorpasy taty­mas» demekshi, mundaı reıtıngterge sene qoıý qıyn.

03 Qarasha, 2022

Besiktegi býllıng

Áli aýzynan anasynyń súti de keppegen jasóspirimder arasyndaǵy álimjettik pen ádiletsizdik qalaı paıda bolady? Estigen adamnyń jany túrshigetin, túrme sııaqty jabyq mekemelerde, qylmys áleminde ǵana oryn alatyn ozbyrlyqty oń-solyn tanymaǵan mektep oqýshylary qaıdan biledi?

02 Qarasha, 2022

Jaýyr jaba toqylmasyn

El táýelsizdigin saqtap, ony keler ur­paq­qa amanattaý – uly mindet. Bul mindet sapaly oryndalýy qajet. Iаǵnı el táýel­sizdigin keler urpaqqa tap-tuınaqtaı etip, aýyr zardaptar ákelýi múmkin qaýip-qater­lerdi qazir eńserip, memlekettiń yn­ty­maǵyn barynsha nyǵaıtyp baryp amanattaǵan jón. Bulaı etpeıinshe táýel­siz­digimizdi óskeleń urpaqtyń qolyna tapsyrdyq dep toqmeıilsý jaramaıdy. Sondyqtan el táýelsizdigin qyl kópirdiń ústinde qalt-qult etkizbeı, sara da dańǵyl jolǵa túsirýimiz mańyzdy.

01 Qarasha, 2022

Zańdy bilmeıtinder zar ılep júr

Keıingi jyldary teńgeniń qun­syzdanýyna baılanysty halyqtyń tur­mysy tómendep, kóptegen azamat ekinshi deńgeıdegi bankter men mıkroqarjy uıymdarynan qyrýar kredıt alyp, qaryzǵa belsheden batqany málim. Osyǵan oraı Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev 2019 jylǵy 26 maýsymda «Qazaqstan Res­pýblıkasy azamattarynyń borysh júktemesin azaıtý sharalary týraly» Jarlyqqa qol qoıyp, buryn-sońdy bolmaǵan əleýmettik kómek kórsetý týraly sheshim qabyldaǵan edi.

31 Qazan, 2022

Áleýmettik optımızm

Álemde ekonomıkadaǵy boljamsyzdyq pen kúrdeli geosaıası ahýaldyń qalyptasýy Qazaqstandy da syrt aınalyp ótken joq. Ol Jer sharynyń kóptegen halqynyń bolashaqqa degen senimi men úmitin saǵym­daı etti.

27 Qazan, 2022

Bókeıhany qaıda júr búginginiń?

Prezıdent Q.Toqaev «Ádiletti memleket. Birtutas ult. Berekeli qoǵam» atty Joldaýynda «Bizge sapalyq turǵydan jańa memlekettik basqarýshylar kerek. Memlekettik qyzmetshilerdi irikteý jáne jumystan bosatý júıesin zaman talabyn eskere otyryp, qaıta jasaý qajet», dedi. Budan biz basqarý salasyna, eldiń basqa da sharýasyna elshil, ultjandy tulǵalarǵa zárýlik baryn kóremiz.

22 Qazan, 2022

Dońyz tragedııasy

Jazýshy Talaptan Ahmetjannyń kitabynan oqyǵan bir ańyz eske túsip otyr. Ańyz dońyz týraly. Alaıda astarynda adamzattyq másele jatyr.

20 Qazan, 2022

Dindarlyǵymyzdan dańǵoılyǵymyz basym-aý...

Soltústik Qazaqstan oblysynyń qysy qatal ekeni málim. Sony eskergen «Qyzyljar» oblystyq ortalyq meshitiniń basshylyǵy osydan on shaqty jyl buryn Petropavl qalasynyń musylmandar zıratynda dúnıeden ozǵan adamdardy aqtyq saparǵa shyǵarý kezinde dindarlardyń jarysa Quran oqýyn toqtatqan bolatyn. Tek meshit ókili qysqa aıat baǵyshtap, «Osymen támam!» deýge kóshken-di.

20 Qazan, 2022

Alash muratynyń ómirsheńdigi

Alash kósemi Álıhan Bókeıhan basta­ǵan ult zııalylarynyń elshil baǵdaryn tereń túsinip, ony búgingi zamanǵa saı júzege asyrý – aldymyzda turǵan úlken mindet. Al osynaý mindettiń údesinen shyǵamyz degen senimimiz qandaı deńgeıde?

18 Qazan, 2022

Zaman – zııatkerdiki

Zamana kóshine ilese bilý, aınalamyzda bolyp jatqan qubylystarǵa sergek qaraı alý úshin mańdaıdaǵy jarqyraǵan eki juldyz – eki kóz jetkiliksiz ekeni anyq. Iаǵnı kóre bilýdiń aýqymy seziný, túısiný, kóńilge toqý degen sııaqty uǵymdarmen keńeıe túsedi. Al bul úshin kókirek kóziniń ashyq bolǵany kerek-ti.

18 Qazan, 2022

«Orden aldym, minekeı!..»

Hakim Abaı babamyz ultymyzǵa ulaǵat retinde saqtandyra aıtyp ketken bes dushpannyń biri – maqtanshaqtyq. Uly oıshyl: «Sóz túzeldi, tyńdaýshy, sen de túzel» degenimen, halqymyz boıyna sińip ketken keselden áli tolyq aryla alǵan joq. Tipti «О́zińdi óziń maqtamasań, eshkim seni maqtamaıdy» degen sóz shyǵaryp, búginde jıi aıtylatyn naqylǵa aınaldyryp alǵan sııaqtymyz.

16 Qazan, 2022

Uıat uǵymy

«Uıat» degen uǵymǵa qatysty ulttyq ustanym halyqaralyq standarttarǵa saı kele me degen másele tóńireginde bas qatyryp júrgenimizge biraz ýaqyt bolǵan eken. Álemdi ýysynda ustaǵan koronavırýs indetine deıin elimizde «Qyz taǵdyry» deıtin jaqsy joba boldy. Sol bastamany qolǵa alýǵa túrtki bolǵan, qaıta-qaıta qoǵamdy dúrliktirip, týǵan balasyn ájethanaǵa, qoqys jáshigine tastaǵan, kúre jolda qaldyrǵan oqıǵalardyń beleń alýy, balıǵat jasyna tolmaı jatyp júkti bolǵan árbir myń jasóspirimniń orta eseppen 36 balanyń náresteli bolýy edi. Solardy adam janyn túrshiktiretin qylmysqa barýyna ıtermeleıtin eldiń «uıat bolady» deıtin sózi.

14 Qazan, 2022

Qazaqtyń qabileti

Úlken jazýshy, zerdeli qalamger Muhtar Maǵaýın: «Ulttyq rýhtyń ustyn-tiregi, qaınarkózi jáne kúsh-qýaty – sol halyqtyń qabileti» degen eken. Sol sııaqty úndiniń uly oıshyly Rabındra­nat Tagor, árbir halyq álem qaýymdas­tyǵy aldynda óziniń basqaǵa uqsamaı­tyn erekshe ulttyq qabiletimen darala­nyp turmasa, ol halyq joıylýǵa bet burǵan qasiret jolyndaǵy ult ekenin aıta otyryp: «Tabıǵı qabilet-zerdesinen aıyrylǵan halyqtyń keleshegi kúńgirt» dep oı qorytypty.

13 Qazan, 2022