Pikirler
Dala demokratııasy men demografııasy
Osydan biraz jyl buryn demograf ǵalym, saıasattaný ǵylymdarynyń doktory Maqash Tátimovpen azamattyq nekeden órbip jatqan urpaq jaıly ashyq pikirtalasqa túsip, bir toqtamǵa kele almaı, tarqasyp edik.
14 Shilde, 2017
«Mýltıkke» mıllıon kóptik etpeıdi
«Bala tárbıesinde usaq-túıek bolmaıdy» degen qaǵıda bar. Bul kishkentaılarǵa bergen jaqsy tárbıe de, jaǵymsyz ádet te bala eseıgen saıyn birge ulǵaıa beretinin ańǵartsa kerek. Al teleónim men ınternetti tel emip ósken búgingi «buzyqtardyń» tárbıesinde anımasııalyq fılmderdiń orny erekshe ekendigi belgili.
14 Shilde, 2017
Túlekterdi «túrlendirgennen» ne utamyz?!
Kúni keshe ǵana sońǵy qońyraýy soǵylǵan 2016-2017 oqý jyly birqatar jańalyǵymen qazaqstandyq bilim berý isiniń damýyndaǵy aıryqsha jyl bolǵany anyq. Eń aldymen, bul oqý jyly orta mektepti bitirýshilerdiń attestat alý úshin burynǵydaı memlekettik emtıhan tapsyrýǵa kóshirilgen kezeńi retinde este qalatyn boldy. Bul sóz joq, durys qadam. Atalǵan jańalyq, ásirese, aýyldyq mektepterdiń túlekteri úshin erekshe qýanyshty boldy. Olar bıyl Ulttyq biryńǵaı testileý synaqtary ortalyqtaryna jetý úshin jolsapar súrginin kórgen joq. Sóıtip, ómirleriniń eń qıyn da jaýapty kúnderinde ata-anasynyń ystyq uıasynan eriksiz uzap shyǵyp, jataqhanalarǵa ýaqytsha turaqtaý májbúrliginen qutyldy.
13 Shilde, 2017
Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynan bastap Qazaqstan óziniń syrtqy saıası erik-jigerin jahandyq qaýipsizdikke qater tóndiretin kúrdeli saıası kıkiljińderdi retteýge jumsap keledi. Búginde elimizdiń bul baǵyttaǵy aýqymdy jumystaryn álemdik qoǵamdastyq ashyq moıyndaıdy.
13 Shilde, 2017
Qazaq eli óz tarıhynyń sońǵy úsh ǵasyrdaǵy baqytty 25 jylyn da artqa tastap, kelesi belesine de aıaq basty. Keıde osyndaıda arǵy-bergi eske túsip, túrli oılarǵa batasyń. О́tkendi óskeleń urpaqqa únemi bildirip, bardyń qadirin baǵalatyp otyrý kerek-aý degen oı túıesiń. Áıtpese, búginde bárin ońaı kelgendeı kóretinder kóbeıip bara jatqan sekildi kórinedi.
12 Shilde, 2017
Nesıe aldyń, qaltaǵa saldyń...
Ulttyq bank málimeti boıynsha, qazirge deıin jeke tulǵalar men ekinshi deńgeıli bankter arasynda jasalǵan nesıe kelisiminiń sany rekordtyq deńgeıge jetip, 5 383 000 shart jasalǵan eken.
12 Shilde, 2017
M.Áýezov mýzeı-úıinde Almaty qalalyq Qazaq ádebıeti men óner ýnıversıteti ult rýhanııatynyń janashyry ári jarshysy akademık Rahmanqul Berdibaıdyń jetekshiligimen uzaq jyldar boıy júıeli qyzmet jasaǵany barshamyzǵa málim. Sol kezderde ult mádenıeti men ǵylymynyń maıtalmandary Sábıt Muqanov, Ǵabıt Músirepov, Álkeı Marǵulan, Aqjan Mashanı, Ismet Keńesbaev, Orynbek Jáýtikov, Kemel Aqyshev mazmundy leksııalar oqyp, tyńdarmandardyń meıirin qandyryp, oı-órisin keńeıtip, dúnıetanymyn, kózqarasyn, rýhanı bolmysyn jetildirgen-di.
11 Shilde, 2017
«Eń áýeli sóz boldy», deıdi Injilde. Atam qazaq «taý men tasty jel buzar, adamzatty sóz buzar» dep tujyrymdaıdy. Iаǵnı, sóz – qudiret. Asqaqtatyp ósiretin de, tuqyrtyp óshiretin de, kóńilden kóshiretin de sóz. Baǵzydan qalyptasqan tilmen tiresip, sózben semserlesý tásilin búgingi álemdik órkenıet dáýiri «aqparattyq soǵys» degen aýqymy zor uǵymmen almastyrdy.
11 Shilde, 2017
Qazaq eli EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesine jan-jaqty daıyndyq jasaǵanyn jurtshylyq jaqsy biledi. Elbasynyń ózi áý bastan-aq ázirlik sharalaryn qatań qadaǵalaýǵa aldy. Al Úkimet kórmege daıyndyq máselesin kún tártibinen túsirgen joq.
10 Shilde, 2017
Bıyl Qazaqstannyń dıplomatııalyq qyzmetiniń qurylǵanyna 25 jyl tolyp otyr. Osy aralyqta elimizdiń syrtqy saıasatynda kóptegen aýqymdy sharalar júzege asyryldy. Bul mindetterdi oryndaýda otandyq dıplomatııanyń eńbegi aıryqsha.
10 Shilde, 2017
Passıonarlyq rýhtyń parasatty qalasy
Kúltegin eskertkishinde: «Túrik qaǵany О́túken qoınaýynda otyrsa, elde muń joq. О́túken qoınaýynda otyrsań, máńgi eldigińdi saqtaısyń» dep, tasqa jazyp qaldyrǵan eken. Odan beride danyshpan ál-Farabı «parasatty qalany», Asanqaıǵy «Jıdelibaısyndy» ańsady. Babalar armandaǵan О́túken men Ergeneqon, jer jánnaty Jeruıyq pen Jıdelibaısyn – sonyń bári búginde aqıqatqa aınalyp, Astanamen astasyp jatqandaı...
06 Shilde, 2017
Astana: sulýlyqpen úndesken jylýlyq
Astanaǵa gaz jetkizý máselesi kópten beri qozǵalyp keledi. Elimizdiń Energetıka mınıstri Qanat Bozymbaev osydan biraz burynǵy bir sharada «Úkimet Astanaǵa kógildir otyn jetkizý jóninde kóp jyldan beri ýáde berip keledi, sol ýádesin qashan oryndaıdy?» degen saýalǵa «Astanaǵa gazdyń qashan jetkiziletindigin bir Qudaı ǵana biler» dep jaýap berip, úmitti kóńilderdiń áptigin basyp tastaǵan edi.
06 Shilde, 2017
Baıqar bolsaq, «astana» degen sóz qazaqta ejelden bar. Munyń ózi halqymyzdyń baǵzy zamandardan beri irgeli el, tegeýrindi bel bolǵandyǵyn aıǵaqtap kórsetkendeı. «Taýǵa da kerek astana, tasqa da kerek astana» dep qazaqtyń aıaýly aqyny Tólegen Aıbergenov jyrlaǵandaı, uıysqan ulys, enshilesken el bolǵan soń astanaly jerge, asqaraly beleske elordasy da tigilmeı turmasy anyq. Bul aqıqatty qazaq tarıhynyń qatparly shejiresinen kóremiz.
06 Shilde, 2017
EKSPO elge ne beredi degen suraqtyń ishinara jaýabyn beretin kez kelgeni anyq. Máselen, Astana EKSPO-2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesiniń aıasynda qalyń kópshilikti sonshalyqty qyzyqtyra qoımaıtyn kóptegen salalyq sharalardyń ótip jatqanyn bireýler bilse, bireýler bile bermeıdi.
05 Shilde, 2017
Eldiń esinen 1992 jyldyń kúzinde Almatyda ótken Dúnıejúzi qazaqtarynyń tuńǵysh quryltaıy qalaı umytylsyn! Sol jıynda alǵash ret 11 qandasymyzǵa Qazaqstan azamattyǵy berilip, tólqujat tapsyrylsa, bul kúnde atajurtyna 1 mıllıonǵa jýyq qandasymyz oralǵan eken. Tek bıylǵy alǵashqy toqsanda-aq shet memleketterden kóship kelgen 2601 otbasy, 4860 qazaq azamaty qonystandy.
05 Shilde, 2017
Zeınet jasy ma, zerigýdiń basy ma?
Halyq «Bireý toıyp sekiredi, bireý tońyp sekiredi» dep beker aıtpaıdy. О́mirden kórgesin, oı túıgesin, bar men joqty bezbendegen soń aýyzdan shyqqan bir aýyz tirkes qanatty qaǵıdaǵa aınalyp ketedi.
04 Shilde, 2017
El tynyshtyǵy elordadan bastalady
Jaqynda Elbasy Nursultan Nazarbaev Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy men Ishki ister mınıstrin qabyldap, onda 2017 jylǵy bes aıdyń qorytyndysy boıynsha eldegi qylmystyq ahýaldyń jaǵdaıy týraly esep berildi. Bárimizge málim, Nursultan Nazarbaev quqyq qorǵaý organdary júrgizip otyrǵan shara- lardyń nátıjelerine toqtalyp, azamattardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý jónindegi jumystyń sapasyn jaqsarta berý qajettiligin atap ótti.
04 Shilde, 2017
Myń jerden tórtkúl dúnıeniń oqýyn taýyssa da, azamattyq ustanymy bolmasa adam balasy bilim salasyndaǵy jıǵan-tergenin halyqtyń qajetine jaratýy qıyn-aq. Osy turǵydan kelgende alash qaıratkeri Álıhan Bókeıhannan asyra aıtý múmkin emes: «Ultyna, jurtyna qyzmet etý – bilimnen emes, minezden». Bizdiń jurtyna qyzmet etýde tek bilim azdyq etedi degendi meńzep otyrǵanymyz da sol.
03 Shilde, 2017
Astana – eren eńbek pen erik-jigerdiń aıǵaǵy
Sáni men saltanaty kelisken elorda asa qysqa merzimde barsha qazaqstandyqtardyń mańdaıǵa basar maqtanyshyna, súıikti Astanasyna aınaldy. Bul – aıtýǵa ońaı bolǵanymen, qyrýar qarjylyq resýrsty qajet etetin ári uıymdastyrý, oryndaý, qadaǵalaý turǵysynan júzdegen, myńdaǵan adamdardyń erik-jigerine, qarym-qabiletine, eń aqyr aıaǵy nıetiniń oń-teristigine táýeldi jumystardy tabandy túrde eńserýdiń nátıjesinde ǵana múmkin boldy.
03 Shilde, 2017
Eskisin jamap, eshkisin saýyp, qoıyn qurttap, aıranyn urttap malshylyqpen, baqtashylyqpen, ustalyqpen, saıatshylyqpen, ańshylyqpen shuǵyldanǵan qarapaıym qazaqtyń árbir aýylynda altyn balyq úıirindeı aqyldy, arly aqsaqaldardyń «Súıek syndyrma, ata atandyrma!» nemese «Jer – Ana, Orman – Ata, Sý – Qan», «Aýa – Jan», «Jel – Rýh» deıtin asyl oılary men áıgili izgilikti áreketteri bolatyn. Mine, osy jaǵdaı sol bir kóbelek qýǵan, qozy, buzaý baqqan, tezek tergen, otyn-sý tasyǵan aýyl balalarynyń ádepti daǵdy-mashyǵyn, tanym-túsinikterin, kózqarasyn, oı-sanasyn, tózim-rýhyn, turmys-tirshiliktegi ustanymyn qalyptastyrǵan edi.
30 Maýsym, 2017
