Tabysy onyń kól-kósir

Qazaq – ejelden mal sharýa­shy­lyǵymen aınalysqan halyq. Ǵasyrlar boıy qalyptasqan baı tájirıbesi bar halqymyz mal óri­sin, tirshilik-tabıǵatyn, qa­dir-qa­sıetin ábden tanyp, bilgen. «Mal – adamnyń baýyr eti» dep maldyń qadirin, qasıetin erekshe baǵa­la­ǵan. Mal ósirýge asa q­o­laıly keń baıtaq qazaq jerin malsyz eles­tetý múmkin emes. Mal sharýa­shy­lyǵy elimiz úshin asa mańyzdy sharýashylyq bolyp qala bermek. Maldy baptap, mol ónim alýdyń kózin biletin halqymyzdyń álem­dik naryqta iri et eksport­taý­shy­sy atanýyna áleýeti jetedi. Memleket te osy baǵytta qoldaý kór­se­tip, tynbaı eńbek etýde. Elbasy bıylǵy Joldaýynda agrarlyq sektorda etti mal sharýashylyǵyn damytý jóninde buryn-sońdy bo­lyp kórmegen joba júzege asyry­latynyn, 2016 jyldyń ózinde et eksporty 60 myń tonnaǵa jetetinin habarlady. Bul aýyldyq jerlerde 20 myńnan astam jumys or­nyn ashýǵa múmkindik beredi, júz myńnan astam aýyl turǵynynyń kiris kózine aınalady. Osynaý kór­setkishterge qol jetkizip, eli­mizdiń aýyl sharýashylyǵy sala­syn damytýǵa úlken sep bolatyn jobany «QazAgro» ulttyq bas­qa­rýshy holdıngi» men «Aýyl sharýa­shylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» AQ  qolǵa aldy. Etti tu­qymdy jas maldy qalpyna keltirý úshin ag­ro­óner­kásip kesheni sýbekti­le­ri­­ne iri qara mal­dyń analyq ba­syn já­ne buqa-ón­di­rý­shi­lerdi satyp alýdy kóz­deıtin «Sy­baǵa» baǵ­dar­­la­ma­sy 2011 jyl­dyń basynan bastap sharýa­lar­dyń ıgiligine usynyldy. Osy baǵ­dar­la­ma­nyń alǵashqy sharapatyn kórgen­derdiń biri – Shyǵys Qazaq­stan ob­lysynyń Aıagóz aýdany, Aq­shataý aýylynyń turǵyny Ysqaqov Berikbol. Aýdan halqyn sapaly etpen qamtamasyz etýge úlesin qosyp júrgen azamat, sharýashylyqta iri qara malynyń sany osy ýaqytqa deıin az bolǵanyn, «Aýyl sharýa­shy­lyǵyn qarjylaı qoldaý qory» AQ Shyǵys Qazaqstan oblystyq fılıaly arqyly tómengi paıyzben jeńildetilgen nesıe alyp, mal ba­syn kóbeıtýge qol jetkizip otyr­ǵa­nyn qýanyshpen jetkizdi. «Aýyl turǵyndaryna óz kásibin bastarda qolbaılaý bolatyn – qarjynyń tapshylyǵy», – deıdi Berikbol aǵa. Onyń aıtýynsha, Qoǵamnyń qolǵa alǵan osynaý baǵdarlamasy aýyl azamattary úshin óte qolaıly. Bas­tysy, syıaqy stavkasy tómen – jyl­dyq 6%, bul – ekinshi deńgeıli banktermen salystyrǵanda, ana­ǵur­lym tómen. Ári, Qoǵam nesıe alý­shylarǵa bastapqyda kásibine qoldaý bolý úshin negizgi boryshty óteý boıynsha 2 jylǵa deıin, syı­aqyny óteý boıynsha 1 jylǵa deıin jeńildetilgen kezeńdi de qa­ras­tyrǵan. Nesıe 7 jylǵa deıin be­ri­ledi. Eń bastysy, kún saıyn jaǵ­daıy men talaby ózgerip otyratyn qarjy salasynda burys qadam jasamaı, durys baǵyt kór­sete bilgen Qoǵam qyzmet­ker­lerine Berikbol aǵa dán rıza. Qazir isi órge basyp kele jatqan malsaq sharýa iri qara et baǵytyndaǵy qa­zaq­tyń aqbas sıyryn kóbeıtýde. О́z qolynda bolǵan 13 qazaqtyń aqbas sıyryna nesıege alynǵan qarjyǵa taǵy 25 bas mal qosty. Mal kútimin jetik biletin ol, maldyń sapasynyń artqanyn aıtady. Bul aýylda mal ósirýdi kásip etken jandar qatary kóp, aýyldyń árbir turǵyny maldyń tabys kózi ekenin jaqsy biledi. Búginde basqa eldermen «terezemiz teń» Táýelsizdik tańynda oıyn­da­ǵyń­dy asyryp, armanyńdy oryn­daýǵa jetkilikti múmkindik bar. Tek erik-jiger, ynta men maqsat, ári qarjylyq qoldaý bolsa bol­ǵany. «Keleshekte mal bordaqylaý alańyn ashsam degen josparym bar», dep bolashaq oıy­men bólis­ken Berikbol Ys­qaqov­tyń bul sózi osyǵan aıqyn dálel. Marat AQQUL.