Tań Shyǵystan atady

Keshe Elbasy Nursultan Nazarbaev ór Altaıdyń tórinde ornalasqan Shyǵys Qazaqstan oblysynda jumys saparymen boldy. Ejelden elimizdiń óndiristi, ónerkásipti óńiri sanalatyn bul oblys qazir de osy salalardyń kóshbasshysy bolyp otyr. Bir jyldyń ishinde zamanaýı úlgide salyn­ǵan 898 úıli úsh aýyl salǵan da birden-bir oblys osy. Sonyń ishinde Tarbaǵataı aýdanynyń Jántikeı jáne Kók­jyra aýyl­dary jarty jylda qalpyna keltirilse, О́skemen qa­lasynda «Nur­ly kósh» baǵdar­la­masy sheń­berinde jańa aýyl turǵyzyldy. Nursultan Ábishulynyń Shy­ǵysqa jasaǵan jumys sapary da osy aýyldyń turǵyndarymen kezdesýden bastaldy. Bul aýyl qurylysynyń birinshi kezeńine 2010 jyly respýblıkalyq bıýd­jetten 3,9 mlrd. teńge qarajat bólingen eken. Qazdyń bala­syn­daı jasyl tóbeli birkelki úıler anadaıdan kóz tartady. Osy aýylǵa qosa jalpy sany 363 tur­ǵyn úı, 600 oryndy mektep pen 280 oryndy balabaqsha qurylysy da birge júrip jatyr. Búgingi tańda qurylysy to­lyq aıaqtalǵan 30-dan astam úıde jańa turǵyndar turyp jatyr. Sonyń biri Nurbaqyt Atan­uly­nyń otbasy eken. 2007 jyly Qy­taıdan atamekenge oralǵan onyń otbasynda buryn tórt qyz bolǵan kórinedi. Bári de baqýat, aman-esen erjetken. Endi týǵan eldiń tútini jaǵyp, 2008 jyly otbasy kópten kútken úlken qýa­nyshqa kenelip, uldy bolypty. Nurbaqyttyń ózi osy aýyldyń ákimi bolyp taǵaıyndalyp, qýa­nyshtary qýanyshqa qosylýda eken. Mamandyǵy zańger ol Qytaıda da osyndaı qyzmet at­qarypty. Elbasy Nursultan Nazarbaev osy shańyraqta bo­lyp, olardyń qýanyshtaryna qut­ty bolsyn aıtty. Kishkentaı Esil de talpynyp, Prezıdent atasyna qazaqsha qol berip jat­ty.

Elimiz táýelsizdik alǵan jyl­dary Shyǵys Qazaqstanǵa jalpy sany 49 myńdaı oralman kelgen eken, sonyń 68 paıyzy Qytaı­dan, 24 paıyzy Mońǵolııadan oralǵandar kórinedi. Elbasynyń sapary Naýryz toıy kúnderinde bolǵanyn paıdalanǵan olar oral­mandar aýylyn merekedegideı bezendirip, án men kúıge bólep jiberdi. Sonyń ishinde Moń­ǵolııadan kelgen oralman Nur­taı Tileýjan Elbasyna aq dombyramen aq júrekten shyq­qan arnaýyn aıtty. Osydan keıin Prezıdenttiń korteji «Shyǵys-sút» zaýytyna bet aldy. Bul jerde Elbasyn korporasııanyń basshysy Seıiljan Saılaýbaev qarsy alyp, at­qaryp jatqan isterimen tanys­tyrdy. Osydan 11 jyl buryn isker azamat Vasılevka aýylyn­daǵy shaǵyn zaýytty satyp alǵan. Ol kezde sút ónimderiniń úsh túrin ǵana shyǵaratyn. Arada úsh jyldan keıin S.Saılaýbaev Ulan aýdanyndaǵy Ýkraınka aýylyndaǵy sút zaýytyna qar­jy salyp, onyń tehnologııasyn jańarta bastady. Odan keıin Úlken Naryndaǵy, Zyrıan qala­syn­daǵy sút zaýyttaryna da jan bitirgen azamat qazir elimizdegi eń iri sút óndiretin zaýytqa qol jetkizip, ónimderin Almaty oblysy, Semeı jáne О́skemen qalalaryna, Reseıdiń Altaı ólkesine jóneltýde. – О́zderińiz mal ósirip, sha­byn­dyq pen jaıylymdyqqa ıe shy­ǵarsyzdar? – dep surady Nur­sultan Ábishuly. – Qazir bizge qarasty qoja­lyq­tarda 5380 iri qara, eki myń­ǵa tarta saýyn sıyr, 16 myń gektardan asatyn jaıylymdyq, 17 myń gektar egistigimiz bar. Mal­ǵa qajetti jem-shópti eshkimge qol jaımaı ózimiz daıyndap ala­myz, – dep jaýap qatty S.Saılaýbaev. Budan keıin Elbasy sút klasterin qurý jóninde qandaı ister tyndyrylyp jatyr degen saýal qoıdy. Sút klasterin qurý ká­sip­orynnyń ekinshi tynysyn ash­qan syńaıly. Asyl tuqymdy sıyrlardy ósirý, súttiń sapasy men odan jasalǵan sút taǵam­darynyń saýda oryndarynda ja­typ qalmaýy úshin korporasııa jańa baǵytta jumys istep ja­tyr. Qazir bir О́skemenniń ózinde 1200 dúken «Shyǵys-súttiń» ta­ǵam­daryn satyp alsa, Semeıdiń 500 dúkeni osy kásiporynnyń ónimderin turǵyndarǵa satýda. Sút zaýytynyń keń foıesinde Shyǵys óńiriniń áleýmettik-ekonomıkalyq ahýaly, údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasynyń aıaq aly­sy týraly derekter ekrannan kórsetildi. Elbasy oblys ákimi Berdibek Saparbaevtyń jumy­sy­na rızalyǵyn atap ótti. Budan keıin Elbasy qus fab­rı­kasy, Buqtyrma sement zaýy­ty, «Azııa avto» aksıonerlik qo­ǵamynyń jumystarymen ta­nys­ty. «Azııa avto» AQ prezıdenti Erjan Mandıev qazir kásip­oryn­da kólikterdiń onnan astam túriniń shyǵyp jatqanyn tilge tıek etti. Basqasyn bylaı qoı­ǵanda, Ońtústik Koreıanyń KIA markaly kóliginiń dál qazir jeti túri shyǵarylyp jatyr. – Qazaqstannyń óz avtokóligi sapaly bolýy tıis, bolashaqta tetikten bastap qorabyna deıin ózimizde qurastyrsaq utamyz, – dedi Elbasy. – Amanshylyq bolsa, quras­ty­rý sehynyń qurylysy basta­lady. Jyl aıaǵyna deıin kólik­ter­diń taǵy birneshe túrin shy­ǵarsaq degen oı bar, – dedi Erjan Mandıev. – Bıyl elimiz úshin eleýli oqıǵa, Táýelsizdiktiń 20 jyldy­ǵyn atap ótemiz. Ár oblys óz múm­kindikterine qaraı talpy­nys jasaýda. Máselen, Shyǵysta kóp ister atqarylyp jatqanyn bilemiz. О́tken jyly Tarba­ǵa­taı­daǵy tabıǵat apaty kezinde on mıllıard teńge qarjy ból­dik. Halyq turǵyn úımen qam­tamasyz etildi. Qazirgi tańda aýyl sharýashylyǵyn damytý, mal tuqymyn asyldandyrý bas­ty mindet. Mine, búgin jańa sút zaýytynyń ashylýyna qatys­tyq. Et pen sútti qashanǵy shetelderden tasımyz. Demek, mal ba­syn kóbeıtip qana qoımaı klasterdi damytý qajet, – dedi El­basy sharýa qojalyqtary ókil­derimen kezdesýinde. Qojalyq ıesi Muhıtjan Tu­mabaev kórsetip otyrǵan qam­qor­lyǵy úshin Elbasyna alǵy­syn aıtty. Olar memleketten arzan nesıe alyp, qondyr­ǵy­lardy ornata bastaǵan. – Qazir bizdiń qojalyqta 5700 iri qara bar, onyń 1700-i sıyr. «Sımmental» tuqymdy sıyrdyń ornynda sútti mol beretin Amerıkanyń «Aıshıra» asyl tuqymdy saýyn sıyryn ósi­rip jatyrmyz. Onyń árqaı­sysy jylyna 6200 lıtrden sút beredi. Asyl tuqymdy buzaý­lar­dy basqa qojalyqtarǵa satyp jatyrmyz, – dedi Shemonaıha aýdanyndaǵy «Qamysty» sharýa qojalyǵynyń tóraǵasy Vladımır Akýlov. Elbasy N.Nazarbaevtyń Shy­ǵys Qazaqstan oblysyna jasa­ǵan jumys sapary Qazaqstan halqy kishi Assambleıasynyń ókilderi­men sport saraıynda bol­ǵan kezdesýmen qorytyndy­lan­dy. Munda ult­tyq mádenı orta­lyqtar ja­nyn­daǵy shyǵarma­shy­lyq ujym­dar úlken konserttik baǵdarlama daıynda­ǵan eken. Olardyń ara­syn­da kásibı ónerpazdar da ózde­ri­niń sheberlikterin kórsetip jatty. Merekedegideı bezendirilgen, kórkem keń saraıda Elbasy Nur­sul­tan Nazarbaev sóz sóılep, jı­nalǵandardy Naýryz merekesimen quttyqtady. Asqaq Altaı­dyń tońyn jibitken Ulystyń uly kúni ejelden eldik pen bir­liktiń meıramy sanalǵan. Kún men tún teńelgen, elimiz yryz­dyqqa kenelgen bul kún barsha izgiliktiń bastaýy, jaqsy­lyq­tyń jarshysy. Sondyqtan adam­zatty din men ultqa bólmeıtin Naýryz eldik merekege, barsha­myzǵa ortaq qundylyqqa aınal­dy. Búgingi saltanatty shara so­nyń aıqyn aıǵaǵy, dedi Elbasy. Prezıdent óziniń sózin: «Bizdiń taǵdyrymyz uqsas, tarıhymyz ortaq, Otanymyz jal­ǵyz, bolashaǵymyz bir. Biz jarqyn bolashaqqa birge bara­myz, jańa dáýirdiń irgesin birge qalaımyz. Endeshe, jasampazdyq jarshysy Naýryz meıramy qutty bolsyn, Jańa jyl jaq­sy­lyǵymen kelsin», dep aıaq­tady. Jaqsybaı SAMRAT, Ońdasyn ELÝBAI, Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.