Tirshilikte kóbine adamǵa qyzmettegi, ózgelermen qarym-qatynastaǵy minez-qulqyna baılanysty baǵa berilip jatady. Árıne, ol eńbek kitapshasyn jazylmaıdy. Biraq, halyq bergen ádil baǵa retinde qaıda barma sońyńnan «ilesip», qalmaı birge júredi.
Úlkenderden «Minezi kedir-budyr eken» degendi jıi estıtin edik. Sol kezde onyń astaryna kim úńilgen. Kemshilikti betke aıtyp, ar-namysyn joǵary ustaıtyn, taqýa jandardyń ortasyna syıly bolatynyn sodan beri bilip te, kóz jetkizip te kelemiz. Bul – ómir mektebinen alǵan tálim. Sodan bolar, múmkindiginshe jaqsylyqqa jaqyn bolýǵa tyrysasyń.
Jalpy, adam balasy ókinbeıtindeı ómir súrse, qane. Al, kóbine sol arnadan asyp jatatyndyqtan san soǵyp, «áttegen-aı» deısiń. Halqymyzdyń «Jaqsylyq qylsań ózińe, Jamandyq qylsań ózińe, Aspanǵa qaraı oq atsań, qaıtyp tıer kózińe» degen támsili eske túsedi osyndaıda. Sonda bizdiń jaqsylyqtan alshaq ketetinimiz nelikten, degen suraq kókeıde kóldeneń turady.
Nelikten... О́ıtkeni, ata-babamyz «Jamandyqta – tek joq, jaýyzdyqta – shek joq» degen. Adam óz minez-qulqyna baqylaý jasap, keleńsizdikke tosqaýyl qoısa ǵoı. Kerisinshe erkine, sezimine ıe bolmaı, ortasyn syılamaýy opyq jegizedi. Oǵan orynsyz maqtaný, ótirik sóıleý, tákapparlyq, taǵysyn taǵy keleńsizdikterdi qosyńyz. Osy minezden pendeniń ózi ǵana emes, ózgeler de japa shegedi. Eń negizgisi – óskeleń urpaqqa «ónege» bolatyndyǵy.
Jastardyń aǵa býynǵa elikteıtini zańdylyq. Ásirese, úlkendi-usaqty mekeme tizginin ustaǵandardyń boıynan jaqsy qasıet, adamǵa degen izgi nıet izdeıtin jurt oǵan erekshe sezimtaldyqpen qaraıtynyn jasyrmaımyz. Izgiligine alǵysyn úıip-tógedi, al jany jaralansa, qaradaı túńiledi.
Jaqsylyq pen jamandyq – egiz degendi jıi aıtamyz. Desek te oǵan kóbine ózimiz jol beretinimiz bar. О́mirde betpe-bet kelip, jaqsymen janymyz nurlansa, jamandyqtan eńse túsedi. Tipti, onyń úlken-kishisi bolmaıtynyn da aıtqan paryz. Bir aýyz sóz – bıikke de kóteredi, quzǵa da qulatady demeı me án joldarynda.
Kúndelikti aıaldamada, qoǵamdyq kólikte, qyzmette, taǵysyn-taǵy jaılarda bir-biriniń janyn jabyrqatatyn sátterdiń sırek bolǵanyn kim qalamasyn. Tup-tunyq kóńilińdi jaısyz tolqyn ursa, ózińdi sabyrǵa shaqyrýyńa týra keledi. Jaqsylyqqa jaqyn, jamandyqtan alys bolsaq, myna ómirdiń nurly kúni kóp bolatyny ózimizden ekenin umytpaıyq, aǵaıyn.
Kúmisjan BAIJAN.
Almaty oblysy.