Qyrýar qarjyny tender arqyly «úlestirý» shyqqaly beri bala kezde oqyǵan myna bir mysal oıǵa orala beretin bolyp júr. Ol «Bir qazan sútti pisirip, sýytýǵa úıdiń irgesine qoıyp edik, endi bir qarasaq, qaspaǵy da qalmapty» dep bastalatyn.
«Tógilip qap pa?», «Bireý iship ketip pe?», «Tógilip te qalmaǵan, eshkim de ishpegen». «Tógilmese, eshkim ishpese, bir qazan sút qaıda ketken?». Másele, mine, osy saýalǵa beriletin jaýapta. «Kóbelek kelip kúmp etip, kóbigin iship ol ketti. Japalaq kelip jalp etip, jarymyn iship ol ketti. Qarǵa kelip qarq etip, qalǵanyn iship ol ketti. Saýysqan kelip sańq etip, sarqyp iship ol ketti. Qyrǵaýyl kelip qıqý sap, qazan túbi qaspaǵyn qyrnap iship ol ketti», deıdi mysal.
Aıtaıyn degenimiz, tenderdegi qyrýar qarjy da qazandaǵy sút sııaqty, bir qaraǵanyńsha «qaspaǵy» da qalmaıdy. Búginde úlkendi-kishili, uzyndy-qysqaly, jýandy-jińishkeli, bilimdi-bilimsiz ákimqaralar men kásipkerlerdiń el qarjysyna qol salýǵa uıalmaıtyndary sonsha, alaqandaı aýyldaǵy júzshaqty oqýshyǵa arnalǵan mekteptiń qurylysyna mıllıardqa jýyq teńge bólip, «myrzalyq» tanyta bastapty. Nege? О́ıtkeni, mıllıardtyń jarymy «shápki», «prosent» degen úpi-súpimen «japalaqtardyń» jemsaýyna, «qarǵalardyń» qarnyna ketedi. Qalǵanyn «saýysqandar» men «qyrǵaýyldar» bólisedi. Kólbeńdegen «kóbelekter» de qur qalmaıdy. Al ańqaý halyqtyń talan-tarajǵa ushyraǵan bul qarjysyna bir emes, birneshe mektep salýǵa bolady. Sóıtip, áleýmettik joba «aıdalada aq otaý, aýzy-murny joq otaýdyń» kebin kıip, qurqyltaıdyń uıasyndaı birdeńege aınalady. Áıtpese, qarjy «tapshylyǵynan» jumys keıinge ysyrylady. Múlde toqtaýy da múmkin. Bul kezde, árıne, álgi bir-birimen sybaılas úlkendi-kishili, uzyndy-qysqaly, jýandy-jińishkeli, bilimdi-bilimsiz ákimqaralar men kásipkerler maıy tamshylaǵan qoldaryn jalap, kelgen jaǵyna asyǵys-úsigis taıyp turady.
Mine, osydan keıin esińe túbinde qaspaǵy da qalmaǵan bir qazan sút túspegende qaıtedi, endi?
Kósemáli SÁTTIBAIULY.
Jambyl oblysy.