Halyq tilegin aıtar adamdy izdeıdi

Sirá, eń qaýyrt kezeń qazir prezıdenttikten úmitkerler­diń basynda shyǵar. Muny solardyń biri, «Tabıǵat» eko­logııalyq odaǵynyń tóraǵasy Mels  Eleýsizovtiń qarbalas qımylynan ańǵarǵandaı bolamyz. Búgin ońtústikte, erteń shyǵysta, onan soń soltústikte degendeı, ony únemi jol ústinen kóresiń. Bir sózben aıtqanda, ustaý qıyn. Tipti Almatyda bolǵanda da, ony ne úıinen, áıtpese saı­laý­al­dy shtabynan taba almaısyń. Sebep bireý ǵana – jurtpen kezdesip júredi. Erte-kesh sol ha­lyq­tyń arasynda. Olar jaǵ­daıyn aıtyp, habarlassa, qoly qalt etkende, úmitker-ekolog so­larǵa jetýge asyǵady. Qalanyń VAZ degen aımaǵy bar. Sol aýdannyń turǵyndary shaqyrypty. Sirá, ekolog Eleý­si­zovtiń baǵyt-baǵdaryn jaqsy bilse kerek, birden aıtqan tilek­teriniń basy aýanyń tazalyǵy jaıynda boldy. Jurtty osyn­da­ǵy burynǵy stanok jasaý zaýy­tynyń, qazir «KazTorgresýrs» kásiporny shyǵaryp jat­qan tútin býlyqtyratyn kóri­ne­di. Munda bıik úılermen qatar, shaǵyn jeke menshik úıler de bar eken. Sol úılerdiń aýlasyna egil­gen kókónistiń ózi aýanyń lastyǵynan jóndi jemis bermeıtin kórinedi, ónimi qaraıyp ketedi eken. Kásiporyndardyń aýany búldiretin tútinin azaı­tý­dyń jolyn qarastyrýdy ótinedi jurt. Bul elimizdiń bas ekologyna belgili jáıt. Birden barlyq ká­siporyndardy jaýyp tastaý da múmkin emes. Biraq olardan zııandy zat shyǵarýyna tosqaýyl qoıý joldaryn izdestirýdi talap etý jáne ondaı múmkindik bolsa, ony júzege asyrý – mindet. Ony baqylaýda ustaýdy prezıdenttikten úmitker moınyna aldy. Bálkim, sol kásiporyndar paıda­la­natyn otyndy almastyrýǵa, aıtalyq, kómir ornyna gazdy paıdalanýǵa týra keler. Muny tıisti oryndar aldyna qoımaq. Jetisý aýdany turǵyn­dary­nyń shaǵymy bólekteý – mun­daǵy kemshilik jeke adamdardyń kinásinen. «Aqtas M» JShS kásiporny aýany lastap qana qoımaı, ınfraqurylymǵa zııan keltirgen. Kásiporyn ortalyq kanalızasııany búldirip, halyq qaldyqtardyń ıisine býlyǵatyn kórinedi. Turǵyndar bul jóninde sotqa da júginipti. Soǵan qara­maı, kásiporyn basshylary ja­ýapkershilikten jaltaratyn jol tabady eken. Prezıdenttikten úmitker osyǵan oraı shaǵym­da­ný­shylardyń qolyndaǵy qujat­tardy alyp, isti aıaǵyna jetkizýge ýáde berdi. Pokrovka kentinde JEO bar. Onyń da aýaǵa ýly tútin shy­ǵa­ryp jatatyny belgili. Biraq ha­lyq oǵan da túsinistikpen qaraı­dy. О́zderine de, qala turǵyn­daryna da elektr qýaty kerek. Kásiporyndy jabyńdar dep aıta almaıdy. Onyń ústine kópshiligi sol jylý ortalyǵynda jumys istep, kúnderin kórip otyr. Olar prezıdenttikke kandıdatty bas­qa jaımen shaqyrypty. Kentte aýrýhana da, balalar baqshasy da, mektep te joq eken. «Bala­la­rymyzdy qalaǵa qorqynyshpen jiberemiz. Jolda jaryq ta joq. Birnársege urynyp qala ma dep qorqamyz», – dedi turǵyndar. Kentte atalǵan áleýmettik ny­sandardy salý qajet-aq. Ony­men prezıdenttikke kandıdat ta kelisti. «Bul – memlekettik deńgeıde sheshilýge tıis, qol­dan kelgen kómegimdi aıamaımyn, tıisti mekemelerdiń aldyna qoı­yp, oryndalýyn baqylaýǵa alamyn», – dedi ol. Ǵalymdar da Mels Eleýsizov myrzamen kezdesýge yqylasty. Árqaısysyna barýǵa ýaqyt tap­shylyǵy qınaıdy. Sodan da úmit­ker olardy óz shtabyna sha­qy­ryp, konferensııa ótkizdi. Áńgime elimizde ǵylymdy damy­tý jaıynda boldy. Bul jóninde geolog ǵalym Dostaı Jaqyp­baı­dyń pikiri qatqyldaý estildi. Úlken ǵylym joqqa tán. Birinshiden, bilim berýdi jolǵa qoıǵan jón. Qazir ǵylym doktory bolý da ońaı, ol úshin 3 jyl oqý jetkilikti. Doktor dıplomynyń deńgeıi tómen. Ekinshiden, ǵy­lym týraly pármendi zań kerek,  dedi geolog. Al topyraq zertteýshi ǵalym Álıpa Dosjanova óz salasyna qa­tysty áńgime kóterdi. Ǵylym­syz memlekettiń bolashaǵy bu­lyń­ǵyr. Zertteý ortalyqtaryn, aıtalyq, shóleıttený máselesi jóninde ortalyq qurý qajet. Azyp bara jatqan jer kóp. Ony ǵylymı negizde ǵana toqtata alamyz, dedi bıolog. Ǵalymdardyń usynys-pi­kir­le­rin tyńdaı kelip, prezıdenttikke kandıdat ta óz tujy­ry­myn aıtty: «Ǵylymdy damytý da, ekologııalyq máseleler sııaq­ty, bizdiń memleketimiz úshin asa mańyzdy, – dedi ol. – Ǵalym­dardyń usynys-tilekterin jú­zege asyrýǵa qolymnan kelgen kómegimdi aıamaımyn». Árıne, ómirde sheshimin kút­ken máseleler kóp. Ol bir kúnde sheshile salmasy da belgili. Ony kópshilik halyq ta, prezıdenttikten úmitker de biledi. Kóp jaǵdaıda halyq óziniń usynys-pikirlerin tyńdaıtyn adam tap­paıtyny da bar. Al buǵan prezıdenttikten úmitker qulaq asyp jatsa, oıyndaǵy biraz jaı oryndalatyndaı kórinedi. Sodan da jurt ózin tyńdaıtyn adamdy izdeıdi. Mamadııar JAQYP. Almaty.