Azyq-túlik baǵalaryn retteýdiń keshendi sharalary kóp uzamaı iske qosylmaq

Premer-Mınıstr Kárim Másimovtiń tóraǵalyǵymen ótken keshegi Úkimet otyrysynda elimizdegi azyq-túlik taýarlary baǵalaryn turaqtandyrýdyń keshendi sharalary qaraldy. Osy másele boıynsha baıandama jasaǵan Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Asyljan Mamytbekov bul sharalardyń Elbasynyń 17 sáýirdegi Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda bergen tapsyrma­sy­na sáıkes jasalyp otyr­ǵan­dy­ǵyn eske saldy. Mınıstrdiń aıtýynsha, baǵa­ny turaqtandyrý jónindegi sharalar ony belgili bir deńgeıde qatań túrde baılap qoıýǵa emes, bul máselede azyq-túlik baǵala­ry­nyń álemdik deńgeıdegi qozǵa­ly­syn eskere otyryp, ony ishki rynok tutynýshylarynyń, by­laı­­sha aıtqanda, halyqtyń múd­de­sine sáıkes retteý tetikterin is­ke qosýǵa baǵyttalǵan. Iаǵnı sharalardy ázirlegen kezde tu­ty­nýshylarmen qatar, azyq-túlikti óndirýshiler múddesi de eskerilgen. Sharalardyń negizgi maqsaty – baǵanyń negizsiz ósýine, azyq-túlikterdi ótkizý rynogyndaǵy ala­ıaqtyqqa, jasyryn kelisýge jol bermeý jáne baǵalardyń maý­symdyq aýytqymalyǵyn jum­sartý bolyp tabylady. Osy úshin, birinshiden, árbir óńirde azyq-túlik baǵalaryn tu­raqtandyrý qorlary qurylady. Ekinshiden, jemis, kókónis ónimderin óndirýmen aınaly­sa­tyn sharýa qojalyqtary qosym­sha qun salyǵyn tóleýden bosa­ty­lady. Úshinshiden, áleýmettik mańy­zy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵasy kóteriletin bolsa, ha­lyq­tyń áleýmettik turǵydan az qam­tylǵan bóligine járdemaqy tóleý júıesi ázirlenip, iske qosylady. Sonymen qosa, baǵany ustap turý jónindegi ákimdikter aına­ly­syp otyrǵan qazirgi jumystar (jármeńkeler ótkizý, azyq-túlik kerýenderin uıymdastyrý, azyq-túlik ónimderin egisten das­tarqanǵa tikeleı jetkizý) odan ári jalǵasa beretin bolady. Osy rette Asyljan Mamyt­bekov joǵaryda atalǵan árbir sha­raǵa jeke-jeke toqtalyp, olar­dy iske qosý tetikteri týraly áń­gimelep ótti. Munyń bári, árıne, azyq-túlik baǵalary kóterilgen jaǵ­daıda nemese onyń qarsańynda júzege asyrylatyn sharalar. So­nymen qosa baǵalardyń kóte­ril­meýine áser etetin júıelik sharalar da qarastyrylǵan. Sonyń eń bastysy elimizde óndiriletin azyq-túlikterdiń óndiristik kóle­min odan ári arttyrý bolyp tabylady. Osyǵan oraı árbir óńirde ón­diriletin azyq-túlik ónimderiniń óndirilý, tutyný kólemderi jáne eksporttyq múmkindikteri esepke alyna otyryp, óndirý men tu­ty­nýdyń teńgerilimdi kórsetkishi anyqtalǵan. Osynyń negizinde árbir ónimniń sol óńir úshin tap­shylyqty kólemi aıqyndalǵan. Qazirge deıin bul tapshylyq ım­porttyq ónimder esebinen ótelip keledi. Endigi ýaqytta osy ım­porttyq ónimderdi azaıtý tetikteri iske qosylatyn bolady. Árıne, qalyptasqan tabıǵı erekshelikterine baılanysty kez kelgen óńir kez kelgen ónimdi ózinde óndire almaıdy. Sondyq­tan aldaǵy ýaqytta belgili bir azyq-túlik óniminiń túrleri boı­ynsha óńirlerdiń mamandanýyna mán berilmek. Máselen, elimizdiń ońtústik óńirlerinde jemis-jıdek, kókónis ónimderi jaqsy ósedi jáne olar erterek pisedi. Al basqa keıbir óńirlerde ony ósirý tıimsiz. О́sirgen jaǵdaıdyń ózinde kóp shyǵyn jumsalady. Azyq-túlik ónimderin óndirý jóninde óńirlerdiń mamandanýy úshin qolaıly jaǵdaılar týdyrý osyndaı máseleni eskeredi. By­laısha aıtqanda, soltústik ob­lys­tardyń astyq ósirip, olardyń artyǵyn ońtústikke jetkizýine, al ońtústiktiń kókónis ósirip, olardy soltústikke jetkizýine osylaısha jol ashylyp, qolaıly jaǵdaılar qarastyrylmaq. Osy úshin azyq-túlikti óndirý, ótkizý júıesin úılestirý isi qolǵa aly­nady. Buǵan qol jetkizý úshin ár­bir óńirden azyq-túlik saqtaý qoı­malaryn salý, tasymal ın­fra­qurylymdaryn damytý ju­mys­tary óris alatyn bolady. Kó­terme jáne bólshek saýdany uı­ymdastyrý isine kóp mán beriledi. Úkimet otyrysynda sonymen qatar muǵalimderdi daıarlaý men olardyń biliktiligin arttyrý jó­ninde mańyzdy másele qaraldy. Bul jóninde keıinnen keńirek áńgimeleıtin bolamyz. Qaralǵan máselelerdi Úkimet basshysy Kárim Másimov qory­tyn­dylap, tıisti tapsyrmalar berdi. Suńǵat ÁLIPBAI.