Ekinshi tynys

Jaqynda Taraz metallýrgııa zaýytynda ferroqoryt­palar ón­dirisin  jańǵyrtý já­ne keńeı­tý jobasy támam­daldy. Sóıtip, qulashy keńip, órisi uzarǵan zaýyt  jumysyn odan ary jan­dandyra tústi. О́ndiristi modernızasııalaý qo­symsha quny joǵary jańa ónimderdi shyǵarý maqsatymen shıkizatty jan-jaqty óńdep, eksportqa baǵyttalǵan óndi­risti damytýǵa múmkindik beredi. Bú­gingi tańda reseılik jáne eýro­palyq kásiporyn­dardyń tara­py­nan zaýyttyń ónimderin sa­typ alýǵa naqty tapsyrystar bar. Sondaı-aq, kásiporyn jy­ly­na 100 myń tonna ferrosılıkomarganes óndire alady. О́n­diristik baǵ­darlama boıynsha jylyna 65 myń tonna ferrosılıkomarganes shyǵarý jospar­lanyp otyr. Zaýytty ary qaraı damytý úshin aıyna 21 myń tonna marganes konsentratyn jetkizip turý qajet, ıaǵnı, óndiris ornynyń jańarýy birqatar marganes ke­nishteriniń órken­deýine de óz sep­tigin tıgizbek. Sonymen qatar, jańa óndi­ristiń iske qosy­lýy Qaraǵan­dy, Pavlodar jáne Taraz qalalarynyń birqatar kásip­oryndaryn tapsyrys­tar­men qamtamasyz etedi. Taraz metallýrgııa zaýyty­nyń modernızasııasyna 11,6 mıl­lıard teńge jumsaldy. Bul jobaǵa qoldaý kórsetken – «Qazaqstan damý banki» AQ. Sonyń arqasynda zaýytqa Reseı, Ýkraına shyǵarǵan jáne otandyq jańa qurylǵylar or­na­tylyp, ferroqorytpalar­dy ón­deý­diń jańa tehnolo­gııalary engizildi. Zaýyttyń qanat jaıyp, damýynyń arqa­synda, jumys­shy­la­rynyń sa­ny 1320 adamǵa deıin artty,  aldaǵy ýaqytta zaýyt eńbek­kerleriniń sany 1570-ke jetedi dep boljanýda. Sondaı-aq, bolashaqta tabystyń bir bóligi bilikti mamandardy daıyn­daýǵa jumsalamaqshy eken. Qorshaǵan orta men aýany zııandy qospalarmen lastamaý úshin zaýytta quny 200 mıllıon teńge bolatyn gaz tazala­ǵysh qurylǵy salý jospar­lanǵan. Bul joba zııandy qos­palardaǵy qatty qaldyqtar­dyń, ıaǵnı or­ganıkalyq emes shań, marganes oksıdteri, alıýmınıı oksıdterin 97 paıyz tazartady. Atalǵan qu­rylǵy aýaǵa ketetin neorganı­kalyq shań qaldyqtaryn jyly­na 257,52, marganes oksıdin jy­lyna 15, 84, alıýmınıı oksıdin jylyna 14, 48 tonnaǵa kemitýge múmkindik beredi. Taraz qalasy aýmaǵyndaǵy aýyr ekolo­gııalyq ahýaldy eskersek, atal­ǵan joba ekologııanyń nashar­lyǵynan paıda bolatyn aýrýlar sanyn azaıta túspek. Taraz metallýrgııa zaýyty­nyń jumysshylary kezekti fer­roqospalar peshiniń iske qosyl­ǵanyna óte qýanyshty. О́ıtkeni, Qazaqstannyń údeme­li ındýs­trııalyq-ınnovasııalyq damý baǵ­darlamasyna engizilgen bul joba osy mekemege 11,5 mıllıard teńge ınvestısııa tartý arqyly 300 jańa jumys ornyn ashýǵa múmkindik berip otyr. Kósemáli SÁTTIBAIULY. Jambyl oblysy.