Bilim men ǵylymdy ushtastyrý zaman talabynan týyndap otyr

Qazirgi dúnıeniń kilti ǵylymda ekeni anyq. Ǵylymǵa negizdelmegen jumystyń jasandylyqqa urynyp, qojyraıtynyn ómir aǵysy kórsetip otyr. Endeshe, ǵylymı-zertteý jumystarynyń zerthanada zerdelenip, tamyryn tereńge baılap, sabaǵyn gúldentý jolyndaǵy Elbasy alǵa qoıǵan mindetter ushan-teńiz. Osyny qalaı oryndaımyz, maqsat-mindetter nendeı degen másele keshe Bilim jáne ǵylym mınıstrliginde talqyǵa tústi. Elbasy Joldaýynda «...Ǵylymı zert­teýlerdiń nátıjeliligi men tıimdiligin arttyrý qajet» dep atap ótkenin tilge tıek etken Bilim jáne ǵylym mınıstri Baqyt­jan Jumaǵulov ýnıversıtetterdegi bilim men ǵylymdy ushtastyrý máselesi kún tártibinde turǵanyn, árbir zert­hanadaǵy dáıektelgen jumys óndiriste oryndalýy tıis ekenin, qazirgi kezeńde el damýy úshin ǵylym men óndiristi ushtas­tyrý isi oń nátıje beretinin atap ótti. Ol sonymen birge, keıbir ǵylymı eńbekterdiń óndiriste oryndalmaı jata­tynyn da aıtyp, bul bolashaqtyń isi. Qazirshe ındýstrııalyq-ınnovasııalyq ne­­giz­de damıtyn óndiris oshaqtaryn zertteý máselesin alǵa shyǵarý qajettigin alǵa tartty. Qalaı desek te,  Memleket basshysy bizdiń aldymyzǵa aı­qyn maqsat etip qoıǵan, bilimdi ǵylymmen jáne ın­novasııalyq prosespen biriktirý qa­jet. Bul iste ulttyq jáne ınjenerlik zert­hanalardyń orny erekshe. Elimiz boıyn­sha 20 oqý oryndarynda talapqa saı zert­hanalar uıymdastyratyn bolamyz. Onda negizinen alǵa qoıylǵan istiń nátı­jesi birinshi kezekte turatyn bolady, dedi. Mınıstr barlyq basymdyqtar zertteý­diń sońǵy túıinine tireletinin, ol – ǵylym­nyń álemdik deńgeıge shyǵýyna jol asha­tynyn jáne nátıjeleriniń ınnovasııa­lyq prosess, ekonomıka jáne qoǵam tara­pynan joǵary suranysqa ıe bolaty­nyn jetkizdi. Qazir Otanymyz boıynsha Úkimet ja­nyndaǵy Joǵary ǵylymı-tehnıkalyq komıssııanyń joba-josparymen 2011-2013 jyldarǵa arnalǵan ǵylymnyń basym-baǵyttary naqtylanǵan. Onyń nátıjeli oryndalýyn qadaǵalaý úshin Qazaq eli men sheteldik ǵalymdardyń Ulttyq ǵylymı keńesi qurylǵany belgili. Bilim men ǵy­lym­dy ushtastyratyn joǵary oqý oryn­daryna qoıylatyn talaptar az bolmaıty­ny anyq. Al olardyń aldynda halyqara­lyq standartqa sáıkes ǵylymı jáne ınnovasııalyq qyzmet úshin zamanǵa saı bilikti kadrlar daıarlaý mindeti tur. Bıyl­dyń ózinde eki zertteý ýnıversıtetin jáne ınnovasııalyq baǵdar­lanǵan 10 joǵary oqý ornyn iriktep alyp, onda jumysty jandandyrý qolǵa alynady eken. Buryn ǵylymı-zertteý jumystary arnaýly ınstıtýttarda ótse, endi joǵary oqý oryn­darynda jalǵasyn tabady. Mysaly, keńes dáýirindegi ǵy­lymı-zertteý ınstıtýttary­nyń zert­ha­nasynda zertteýler 68 paıyzǵa deıin bolsa, qazir ol kórsetkish 59 paıyzǵa tó­mendep, joǵary oqý oryndaryndaǵy zerthanadaǵy zertteýler 23 paıyzdan 32 paıyzǵa kóbeıgen. Jıynda mınıstr ǵylymı-zertteý ıns­­tıtýttary men ǵylymı ortalyqtarda ju­mys isteıtin ǵalymdar bilim men ǵy­lymdy ushtastyrýǵa kúsh salý qajettigin atap óte kelip, keıbir ýnıversıtetterde ǵylymı jumystardyń júıeli oryndal­maı kele jatqanyn atady. Olar­dyń qa­tarynda turǵan ýnıversıtetti mysalǵa keltirip, kemshilikterdi joıý úshin tómen­degideı mindetterdi júktedi. Birinshi, jo­ǵary oqý oryn­dary men ǵylymı uıym­dardyń bas­shylary: magıstranttar, dok­to­ranttardy daıarlaý jáne olardyń ǵy­lymı-zertteýler júrgizý úshin zerthana­nyń tıimdi paıda­lanýyn qamtamasyz etýdi, ekinshi, ǵylymı qyz­metti, zert­hana­lardyń tolyqqandy irgeli jáne qoldan­baly zertteýlerdi daıyn­daýyn, reıtıngtik basylymdardaǵy ja­rııa­­lanymdardy jandandyrý, konkýrs­tar­ǵa belsendi qa­tysýyn, ol konkýrstarda el ómirine dál qazir qajet zertteýler bolý kerektigin, úshinshi, 2011 jyly halyqaralyq akkredıtteýden zerthana­lar­dy ótkizýdi aıaqtaý, tórtinshi, ınno­va­sııalyq proseske qosý jónindegi jumys­tardy júıeli júrgizý, ıaǵnı ǵylym nátı­jelerin óndiriske engizýdi júıeli júrgizý. Súleımen MÁMET.