Kúzde kýbok qaıta keledi

О́tken jyly elimizde tuńǵysh ret Qazaqstan Boks federa­sııasynyń kýbogy jolyndaǵy jarystyń ótkizilip, ol boks dese delebesi qozatyn myńdaǵan jankúıerlerdiń qoldaýyna ıe bol­ǵanyn bilemiz. Jaqynda biz bıyl ekinshi ret ótkizilgeli jatqan jarystyń mańyzy, onyń erekshelikteri týraly elimizdegi boks básekelerin uıymdastyrýshylardyń biri, Boks federasııasynyń áıelder ulttyq quramasy jáne tóreshiler jumysyn úılestirýshisi Berik MYRJYQPAEVPEN kezdesip, áńgimelesken edik. – Boks federasııasynyń ký­bo­gy ótken jyly bastalǵan ja­ńa joba ǵoı. Onyń maq­saty men mańyzy týraly aı­typ berseńiz. – Eń aldymen biz osy múm­kin­dikti paıdalanyp, «Egemen Qazaq­stan» gazetine alǵys aıtqymyz ke­ledi. О́tken jyly sizder ja­rys­qa aqparattyq jaǵynan qoldaý kórse­tip, óz únderińizdi qosyp otyr­dy­ńyz­dar. Bıylǵy jyly da biz ata ga­zettiń aqparattyq qol­daýyn kúte­miz. О́ıtkeni, jarys­tar­dy, boks týraly barlyq nár­seni el-jurt sizder ar­qy­ly biledi. Mundaı jarys­tar biz­diń aǵa býynǵa jaqsy tanys. Keńes odaǵy kezinde Qazaqstan kýbogy ót­k­izi­le­tin edi. Sodan keıin ol kó­rin­beı ketti. Osy jerde biz Boks fe­de­rasııasynyń prezıdenti Tımýr Qu­lybaevqa alǵysymyzdy bildirgimiz keledi. Tımýr Asqaruly kýbok ja­ry­­synyń kerek ekenin, ony qaıta jal­ǵastyrý kerektigin aı­typ, az ǵa­na ýaqytta Qazaqstan Boks fede­ra­sııasy kýbogy jolyn­daǵy jarys­ty ótkizý máselesin sheship berdi. Bıyl federasııa kýbogy qyrkúıek aıynda Bakýde ótetin álem chem­pıona­ty­nan keıin basta­la­dy. Iаǵ­nı, 2 qazan men 16 jel­toqsan araly­ǵynda ótedi. Ja­rysta bıyl da 4 dıvızıon bola­dy. Batys óńirindegi báse­keler 2 qa­zan­da, shy­ǵysta 4 qazanda, oń­tús­tik­te 7 qazan­da, soltústik dı­vı­zıonda 9 qazanda jalaý kóte­redi. 10-16 qazan­da jáne 24-30 qa­zan ara­lyǵynda boksshy­lar de­ma­lady. Qa­zan aıy­nyń ba­syn­da óz dıvı­zıo­nyn­da jeń­gen komandalar 21-23 kún­deri bir-birimen kezdesedi. Odan keıin 4 qa­rashada batys pen shyǵys, 6 qa­rashada ońtústik pen soltústik óńir­leriniń jeńim­paz komandalary jar­tylaı fınalda qolǵap túıisti­re­di. Osy syn­da jeńgen komandalar 16 jel­toqsan kúni fınalda kezdesedi. Jarystyń maqsaty týraly aıtsam, 2007 jyly elimizde 18900-den astam jastardyń bokspen aına­ly­sa­­tyny, olardy 690 bapkerdiń jat­tyq­­tyratyny týraly aqpar alǵan edik. Biraq, bir qyzyǵy osynshama jas­­tar bokspen aınalysyp júrse de aýyr jáne basqa salmaqtarda báse­kelestik degen múldem bolma­ǵan edi. Atalǵan jarysty ótkizýdiń bir maq­saty osy máselege arnalyp otyr. Iаǵnı, elimizde qansha adam­nyń boks­pen aınalysyp jatqanyn, olardy qansha bapkerdiń jattyq­ty­ratynyn bilý. Qurǵaq sanǵa senbeı, bokstyń jergilikti jerde da­mýy­na kóz jetkizý. Jalpy, Boks federa­sııa­syna Tı­mýr Qulybaev prezıdent bolyp kelgeli beri óńir­ler­de sporttyń osy túri jaqsy da­myp keledi. Eger bu­ryndary Qazaq­stan qu­ra­masyna kirmeı qalǵan boksshylar 1 jyl kezegin kútip, ja­rystardan syrt qala­tyn bolsa, qazir mundaı jaǵdaıdyń bol­maı­ty­nyna senimdimiz. Kýbok jo­lyn­daǵy jarystyń negizgi maq­saty da osy, ony el chem­pıonaty sııaq­ty laıyqty deńgeıde ótkizip, talant­ty, jarystarda bir upaı sa­nymen jeńi­lip qalǵan boks­shylardy syrt­ta qal­dyrmaı, olardyń saǵyn syn­dyrmaý úshin qaıta­dan ózin dáleldeýine jaǵ­daı jasaý. Taǵy bir másele, jan­kúıerlerdiń sanyn kó­beıtý bar. – Jarystyń bıylǵy erekshelikteri qalaı bolady? –  Osy jyly biz legıoner­ler­diń qyzmetinen bas tarttyq. О́ıt­keni, jarystyń ózi olardy qol­daý­ǵa emes, óńirdegi boksty damy­tý­ǵa arnalǵan. Ekinshi erekshelik, tóreshiler jeńgen boksshyǵa bu­rynǵydaı 3 upaı emes, endi 1 upaı beretin bolady. О́tken jy­ly kýboktyń fınalynda Astana men Ońtústik Qazaqstan oblysy quramalary kezdeskende, esep 5:5 bolyp aıaqtalyp, jeńis astanalyq boksshylarǵa berilgende kóp jan­kúıerlerdiń kúdigin týǵyzǵan edi. Osy jaǵdaıdy qaıtalamaý úshin biz endi jeńimpazǵa bir ǵana upaı beremiz. Eger komandalardyń esebi teń bolsa, onda kezdesýdiń taǵdyryn asa aýyr salmaqtaǵy boksshylar sheshetin bolady. Kýboktyń jerebesi qyrkúıek aıynda tartylady. Bizdiń oıy­myz­sha, ótken maýsymdaǵy kemshilikter eskerilgen soń bıylǵy jarys jo­ǵary deńgeıde ótýge tıis. Ol úshin federasııa barlyq jaǵ­daıdy jasaýda. Qazir federa­sııa­nyń qolǵa alǵan ta­ǵy bir jumysy – ulttyq qura­ma­ny jaqsartý ekenin bilesizder. Ta­lant­ty jastar­dy negizgi ko­mandaǵa sha­qy­rtý júrip jatyr. So­syn boks­shy­lar men bapker­lerdiń jala­qy­syn ósi­rý, olarǵa syıaqy berý, dári­ger­ler men tóreshilerdiń jaǵdaıyn sheshý bári-bári feder­asııanyń ju­my­sy. Federasııa bas­shylyǵy elimizde boksty damytý úshin jaq­sy joba­lar­dy iske qosty. Boks mektepterin ashý, tóreshilerdi da­ıyn­daý, ja­­rys­tardy halyqara­lyq ta­lap­tar­ǵa saı ótkizý, ǵy­lymı-medı­sınalyq jetistikterdi paıdalaný sııaqty ju­mys­­tar istelinýde. Qazir feder­asııa­nyń to­lyq júıesi qu­ryldy, jumy­sy rettelip, 4 qu­rama jasaq­taldy. – Qazaqstan Boks federa­sııa­synyń kýbogyn jasós­pi­rimder arasynda ótkizý josparda bar ma? – Bul óte ózekti másele. Osy másele bizge óńirlerden keletin usynystardyń ishinde bar. Muny aldaǵy ýaqytta sheshemiz dep oılaı­m­yn. О́ıtkeni, jaqyn arada Astanada tuńǵysh ret 15-16 jasar 500-den astam boksshylar qaty­sa­tyn jasós­pirimder arasynda álem chempıona­ty ótkiziledi. Ol 22 shilde men 30 shilde aralyǵynda «Qazaq­stan» sport saraıynda óte­di. Balalar osy­­ǵan daıyn­dalý­da. Biz aldymen álemder chemp­ıo­natyn ótkizip alǵan­dy jón kórip otyrmyz. Al basqa­syn bolashaq kórsetedi. So­nyń ishin­de áıelder ara­syndaǵy ja­rys ta bar. Áıel­der demekshi, qazir bizdiń qura­ma­da álem chempıona­ty­nyń kúmis júldegeri Marına Volnova, Azııa chempıondary Jaına Shákir­bekova men Darıǵa Shá­kimova, jas­ós­pirimder arasyndaǵy álem chem­pıony Aıdana Arap­baı, jastar ara­syndaǵy álem chempıonatynyń qola júldegerleri Nazym Tóleýova men Nazym Qy­zaıbaı bar. Olardy bilikti bapker Vadım Prısıajnıýk jat­tyqty­rady. Jalpy, ulttyq qu­ra­ma jastar, jasóspirimder men áıel­der koman­dasyna federasııa ta­ra­pynan qol­daý­dyń bári kórsetilip jatyr. Olar­dyń bári ekıpırov­ka­men, qa­zirgi zamanǵa saı sporttyq kıimdermen qamtylǵan. Bolashaqta Almaty oblysynda Boks akademııa­sy ashy­la­dy. Osy jerde boksshy­lary­myz jattyǵyp, tóreshiler men bapkerlerge arnalǵan semınarlar ótkizi­ledi. Bir sózben aıtqanda, boks úshin barlyǵy bolady. – Kelesi jylǵy Olımpıa­da­ǵa Qanat Islam bara ma? Osy­ny kóp adam bilgisi keledi. – Bul másele de sheshimin ta­bady dep oılaımyn. Qazir Týrızm jáne sport mınıstrligi men Boks federasııasy Qanatty Londonǵa aparý úshin qolda bar jaǵdaıdyń bárin jasap jatyr. Barlyq qujat­tardy tapsyrdyk. Bul másele 10-15 kúnde sheshilip kalar. Al ázirshe bizde Olımpıadaǵa bir joldama bar. Ony Qanat Ábýtálipov alǵa­nyn bilesizder. Endi basqa jolda­malardy Bakýde ótetin álem chem­pıonaty taratady. Áńgimelesken  Dastan KENJALIN.