Uıymnyń Ortalyq Azııadaǵy eń belsendi múshesi

Túrkııanyń Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Lale ÝLKER hanymmen áńgime – Elshi hanym, Qazaqstannyń Islam Konferensııasy Uıymyna tór­aǵa­lyq etýi onyń jumysyna jaqsy nyshan, jańalyq alyp keledi dep oılaýǵa bola ma? Sizdiń elińiz Qa­zaq­stan óz tóraǵalyǵy tusynda qandaı máselelerge mán berýin qalar edi?  – IKU-nyń Ortalyq Azııadaǵy eń belsendi múshesi – Qazaqstan. Keńestiń kezekti sessııasynyń Qazaqstanda ótýi osynyń nátıjesi. Qazaqstan, ási­rese, Ortalyq Azııadaǵy IKU-ǵa múshe ózge elderge uıymǵa belsendi túrde qa­tysý jaǵynan úlgi bolyp, olardy yn­ta­landyra alady. Uıymnyń jumysynda Ortalyq Azııadaǵy saıası, ekonomıkalyq, áleýmettik, bilim jáne ǵylym salala­ryn­daǵy sharalarǵa qatysýyn jáne úles qosýyn qamtamasyz ete alady. Osy oraıda, IKU Syrtqy ister mınıstrleri ke­ńesiniń sessııasy kezinde Ortalyq Azııada ótkiziletin qosymsha sharalar osyndaı úderistiń bastamasy bolmaq. Qazaqstannyń halyqaralyq qoǵam­das­tyq aldyndaǵy tájirıbesi men áleý­eti eskeriletin bolsa, jahanda jáne óńirde týyndaýy múmkin jáne musylman elderine óz áserin tıgizetin saıası, áleý­mettik jáne gýmanıtarlyq máselelerde tóraǵa retinde berilgen ókilettikter men ózge de tetikterdi paıdalaný arqyly al­dyn alýshy jáne áserli dıplomatııalyq qyzmet atqara alady. Árıne, Qazaq­stan­nyń gýmanıtarlyq kómek salasynda da IKU-ǵa eleýli úles qosýy jáne IKU-men keńese otyryp, damýdy qamtamasyz etetin qajetti kómekterdi arttyrýy mu­sylman elderiniń halyqtary aldynda tóraǵaǵa úlken kúsh jáne bedel áperedi. – Sizdiń oıyńyzsha, IKU-ǵa múshe elder arasyndaǵy ıntegrasııa deńgeıi qandaı dárejede? – Musylman elderi arasyndaǵy yq­pal­dastyq pen yntymaqtastyqty ny­ǵaı­tý – IKU-nyń negizgi qyzmetteriniń biri. Uıymnan musylman elderi arasyndaǵy ózara qarym-qatynastardy arttyrýǵa yq­pal etýi jáne ony jeńildetýi kútiledi. Uıym bul qyzmetin qazirgi tańda óziniń saıası, ekonomıkalyq, mádenı jáne ǵyly­mı salalardaǵy qurylymdary, qorlary jáne odaqtary men ınstıtýttary arqyly júzege asyrýda. Alaıda, ásirese, damytý jáne gýmanıtarlyq kómek salalarynda qarjy kózderi men tetikterdi jetildirip, oǵan qosa saıasatqa belsendirek qatysqan jaǵdaıda uıymnyń bedeli arta túsedi jáne osynyń nátıjesinde qatysýshy memleketterdiń yntymaqtastyǵy men yqpaldastyǵy nyǵaıady.  – Jasyryn emes, eger áldebir teris pıǵyldy áreket oryn alsa, oǵan «ıs­lam ekstremızmi» degen at birden ta­ńy­lyp jatady. Al sizdiń eldiń basta­masymen ótip júrgen О́rkenıetter Alıansy men Islam Konferensııasy Uıymy arasyndaǵy yntymaqtastyq­tyń osyndaı teris áreket pıǵyldardan arylýǵa, órkenıetter arasyndaǵy tú­si­nistik ornaýyndaǵy atqarar róli qan­shalyqty? Jal­py, álemde ıslamǵa de­gen oń kózqarasty qalyptastyrýda qan­daı qadamdar ja­sa­lýy tıis? – О́rkenıetter Alıan­sy óz jumysyn Ispa­nııa Premer-Mınıstri Sapateronyń usynysy boıynsha 2005 jyly eli­­mizdiń Premer-Mı­nıstri Redjep Taııp Er­doǵan men Sapatero tarapynan bas­ta­dy jáne keıin Birikken Ulttar Uıy­mynyń Bas hatshysynyń da qoldaýyna ıe bolyp, jumysyn BUU aıasynda atqara bastady. Alıans sońǵy jyldary oryn alyp jat­qan shettetýler men túsin­beý­shilikterdi tek qana mádenıetter ara­syn­daǵy ózara syılastyq arqyly joıýǵa bolady degen túsinik negizinde qurǵan. Bastama barsha qoǵamnyń damý, qaýip­sizdik, qorshaǵan orta jáne órkendeý má­se­lelerinde bir-birine táýeldi ekenin negiz etip alady jáne eń áýeli jalǵan senim, qate túsinik jáne kelispeýshilikti boldyrmaý úshin ortaq saıası erikti qalyptastyrýdy maqsat tutady. О́z jumysyn bastaǵannan bergi ýaqyt ishinde mańyzy arta túsken Alıans qazirgi tańda mádenıetter jáne dinder ara­syn­daǵy únqatysýda aldyńǵy qatardaǵy jo­ba­ǵa aınaldy. BUU-nyń janynda qu­ryl­ǵan Dostyq tobynyń múshesi sońǵy qaty­sý­shylardy da esepteıtin bolsaq, 120-ǵa jet­ti. О́rkenıetter Alıansy men IKU ara­syndaǵy nyǵaıý ús­tindegi ynty­maq­tas­tyq ıslam dinine degen qate túsi­nik­ter­di joıýǵa, oń kóz­qaras qalyp­tastyrýǵa óz úlesin qosary sózsiz. – Islamdyq eko­no­mıka, ıslamdyq má­denıet pen órkenıetti damytýda IKU-ǵa mú­she elder qandaı máse­lelerdi aldyńǵy ke­zek­te qarastyrýy tıis?  – Islamofobııamen belsendi kúres, máde­nıet­ter arasynda ún­qa­tysý, musylman azshy­lyq toptardy qorǵaý jáne olarmen yqpal­das­tyqta bolý, Pales­tı­na, Irak, Sýdan jáne Aýǵanstan syndy turaqsyz aımaqtardaǵy ulttyq kelisim men beıbit ómirge úles qosyp, ekono­mı­ka­lyq turǵydan damýlaryn qoldaýǵa, IKU-ǵa qatysýshy jetik damymaǵan elderge baǵyttalǵan jańa jáne jasampaz baǵ­darlamalardy júzege asyrýǵa basty na­zar aýdarǵany jón. IKU-nyń gýmanı­tar­lyq kómek sharalaryn jetildirip, jarııa­lylyǵy men aıqyndyǵyn arttyrý da óte mańyzdy. Mádenı turǵydan, Túrkııa IKU arqyly jáne ekijaqty baılanystar sheńberinde Uıymǵa múshe ózge elderge izdenýshilik, bakalavr jáne magıstratýra baǵdarlamalary úshin grant bóledi. Grant­tar dintaný, tarıh jáne ıslam óne­rin qamtıtyn salalarda da qoldanylady. Sonymen qatar, IKU janyndaǵy Islam tarıhy, óneri men mádenıetin zertteý or­talyǵynyń (IRCICA) shtab-páteri Túr­kııa­da ornalasqan. Ortalyqtyń ıslam óne­ri men tarıhy taqyrybyndaǵy eń­bekteri men derekterin IKU-ǵa qatysýshy elderdiń barlyǵy joǵary baǵalaıdy.  – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Anar TО́LEÝHANQYZY.