Jumyspen qamtý baǵdarlamasy – keleshek kilti

Elimizdegi kún sanap kóbeıip otyrǵan jumyssyz adamdardyń sany azaıatyn kún de alys emes. Memleket basshysy óz Jol­daýyn­da Qazaqstan halqynyń ómir súrý sapasyn arttyrý jó­nin­de Úkimet­ke birqatar naqty tapsyrmalar bere kele, halyqty jumyspen qamtý­dyń túbegeıli jańa stra­tegııasyn ázirleý mindetin júkte­gen bola­tyn. Kemel ke­leshektiń kiltine aınalar «Ju­mys­pen qam­tý-2020» baǵ­dar­la­ma­sy boıynsha elimizde 1,5 mln. qazaqstandyq ju­myspen qamty­lyp, kedeılik kór­setkishi 6 paıyz­ǵa deıin azaıtylady Shildeniń 1-inde iske qosyl­ǵan baǵdarlama úsh baǵyttan tu­ra­dy. Birinshiden Úkimet tegin ká­sip­tik-tehnıkalyq bilim berip, jumysqa ornalastyrady. Jol­aqy, aı saıyn jatatyn jeri úshin ótemaqy men shákirtaqyny óz moı­nyna alady. Kelesi baǵyty tý­ǵan jerinde eki qolǵa bir ju­mys tappaı otyrǵan­darǵa vahta­lyq tásilmen aqsha ta­býyna jol ashylady. Kóship-qo­nýy­na sýbsıdııa, jaldamaly baspana, jańa jerde biliktiligin kóte­rýge jáne psıhologııalyq beıimdelýge qol ushyn beredi. Elimizdiń Premer-Mınıstri Kárim Má­simov­tiń Úki­met otyrysynda atap kórset­ke­nin­deı, jańa baǵdarlama halyqqa sharapatyn tıgizip, tıimdi baǵ­dar­lamaǵa aınalýy tıis. Baǵdarlamanyń basty baǵyty aýyldaǵy kásipkerlikti damytýǵa járdemdesý bolyp tabylady. Jal­py, óz betinshe jumyspen aınaly­sa­tyndardyń, jumyssyzdar men ta­bysy tómen otbasylardyń kóp­shi­ligi aýyldy jerlerde turaty­nyn eskersek, onyń ústine eldi me­kenderde jaldamaly jumys oryndaryn qurý ońaıǵa túspeı­tinin esepke alsaq, aýyl kásip­ker­ligin damytýdyń mańyzy zor bolmaq. «Osy baǵyttyń basty te­tigi shaǵyn nesıeleý júıesi ar­qyly júzege asady. Túpki qaryz alýshyǵa úsh mıllıon teńgege deıingi somada bes jylǵa deıingi merzimge mıkrokredıt berý kóz­de­ledi. Kredıt boıynsha negizgi qa­ryzdy óteý boıynsha 18 aıǵa de­ıin, alaıda kredıt merzimi uzaq­tyǵynyń úshten birinen aspaıtyn merzimge jeńildikti kezeń usy­ny­lýy múmkin. «Bul oraıda mıkrokredıtter tutynýshy maqsat­tary­na, basqa qaryzdardy jabýǵa jáne jyljymaıtyn múlik satyp alýǵa berilmeıdi. Mıkrokredıtteýge mıkrokredıttik uıym­dar­men qatar baǵdarlamaǵa áleýetti qatysýshylar quratyn kredıttik seriktestikter de iske tartyla­tyn bolady», – deıdi elimizdiń Eńbek jáne áleýmettik qorǵaý mınıstri G. Ábdiqalyqova. Buǵan qosa, aýyldaǵy kásibin jańa bas­taýshy úshin qajet bolsa ınfra­qu­rylym, ıaǵnı jol qurylysy, jabdyqtaý, káriz, telefon jáne elektr jelilerin júrgizý shara­lary memleket esebinen óteledi. Baǵdarlamanyń úshinshi baǵy­ty boıynsha azamattardyń tur­ǵy­lyq­ty jerinde jumysqa orna­la­sýǵa nemese jeke isimen aına­ly­sýǵa múm­kindiginiń bolmaýyna baıla­nys­ty jergilikti atqarýshy organdar ondaı azamattarǵa bas­qa óńir­ler­den jumys usynatyn bolady. О́z betinshe jumyspen aınaly­sý­shylar, jumyssyzdar já­ne taby­sy az adamdar qata­ryn­daǵy Qazaq­stan Respýb­lıka­sy azamattarynyń ekonomıkalyq áleýeti tómen eldi mekenderden kóshýi bastapqy ke­zeń­de bir aý­dan­nyń ishinde nemese bir oblys shegindegi bir aýdannan basqa aý­danǵa júzege asyrylady. Baǵdar­la­manyń atalǵan baǵytyna eko­no­mıkalyq áleýeti tómen eldi mekenderde turatyn óz betinshe ju­myspen aınalysýshylar, ju­mys­syzdar, ne eńbekke jaramdy taby­sy az adamdar qatysa alady. Bul rette ekonomıkalyq áleýeti tómen eldi mekenderdi aıqyndaý krıterıılerin Aýyl sharýashy­lyǵy mınıstrligi men Ekono­mı­ka­lyq damý jáne saýda mınıstrligi ázirleıtin bolady. Soǵan sáıkes, jer­gilikti at­qarýshy organdar atal­ǵan mınıstrliktermen kelisim bo­ıyn­sha ekonomıkalyq áleýeti tó­men eldi mekenderdiń tizbesin aıqyndaıdy. Budan soń, ekono­mı­kalyq áleýeti tómen eldi me­ken­derdiń tizbesin Premer-Mı­nıstrdiń tóraǵalyǵy­men respýb­lı­kalyq vedomstvoara­lyq komıs­sııa­sy bekitedi. Toqtala ketetin jáıt, osy baǵytta basqa óńir­ge ju­mysqa ornalasý boıyn­sha kóship kelý men olardy baspanamen qam­tý úshin jalǵa beriletin úı memleket tarapynan sýbsıdııa­la­nady. «Munshalyqty aýqymdy baǵ­dar­lamany iske asyrý úshin ju­myspen qamtý organdaryn ınstı­­týt­tyq jetildirý kózdeletini sóz­siz. Soǵan oraı elimizdiń barlyq óńir­lerinde aýdandar men qala­lar deń­geıinde qosymsha jumys­pen qamtý organdary qurylady. Budan bó­lek, baǵdarlamany tıimdi iske asy­rý úshin quqyqtyq baza qalyp­ta­satyn bolady. Bul rette «Ju­mys­pen qam­tý týraly» Zańǵa Úkimet pen orta­lyq atqarýshy organdar quzyretine sáıkes to­lyq­tyrýlar engizý qara­s­ty­­ry­la­dy. Onyń ishinde jańadan «áleý­mettik kelisim-shart», «jala­qy­­ny sýbsıdııalaý», «ju­myspen qam­­týǵa jár­dem­desý­diń belsendi sharalary», «óz betinshe jumys­pen aınalysýshylar» sekildi uǵym­dar naqtylanatyn bolady. «Jumyspen qamtý baǵdar­la­ma­syn talqylaý já­ne túsin­dirý­ge úkimettik emes uıym­dar da belsendi túrde tarty­la­tyn bolady. Jalpy alǵanda, Úki­met 2016 jyl­ǵa qaraı baǵdarla­ma­men bir jarym mıllıonǵa jýyq adam­dy qamtýdy josparlaýda. So­nyń ná­tıjesinde elimizdegi kedeılik deń­geıin 6 paıyzǵa deıin tómen­detip, jumys­syz­dyq deńgeıin 5,5 paıyzdan asyrmaı ustap otyrý min­deti kózdelýde. Mundaı kórset­kishterge qol jetkizý azamat­tary­myzdyń ál-aýqatyn arttyrýǵa oń yqpal etip, aldymyzdaǵy strate­gııa­lyq mindetterdi tıimdi iske asy­rýǵa múmkindik beredi dep oılaı­myz», – deıdi G. Ábdiqalyqova. Ábdirahman QYDYRBEK.