Jańa elektr jelisi

«Qazmyrysh» kompanııasynyń jetistigi Jaqynda Kendi Altaıda elimizde ın­dýs­trııa­lyq ınnovasııany damytýda erekshe oryn ala­tyn ıgilikti oqıǵa boldy. «Qaz­my­rysh» JShS-niń Rıdder metal­lýr­gııalyq keshenin Buqtyrma gıdro­ener­getıkalyq stansasyna qo­sa­tyn L-231 ataýymen joǵary kerneýli elektr jelisi iske qosyldy. Onyń tusaýkeser rásimine oblys ákimi Berdibek Saparbaev pen «Qaz­myrysh» JShS  prezıdenti Nıkola Popovıch qatysty. Rıdder qalasynda elektr energııasyna degen su­ranys sońǵy jyldary óse túsken bolatyn. Ási­re­se, ol «Qazmyrysh» JShS óndiristik bólim­she­lerinde ba­rynsha únemdelip, ýaqytsha shekteýler qoıy­la­tyn. Rıdderdi elektrmen qamtý negizinen kóp jyl­dar boıy 110 kılovolttyq úsh elektr jelileri men Rıdder jylý ortalyǵy arqyly qamtamasyz etilip keldi. Buqtarma GES-i paıdalanýǵa 1960 jyly berilgende árqaısysynyń qýattylyǵy 75 mVt. turatyn 9 agregat ornatylǵan bolatyn. Sodan bergi ýaqytta ol aǵymdyq jóndeý jumystarymen ǵana shekteldi. Al «Qazmy­rysh» JShS  jańalaý jumystaryn júr­gizý ná­tıje­sinde stansa jylyna 2,8 mdrd. kVt/saǵat elektr qýatyn óndirýge qol jetkizdi. Tek soń­ǵy 12 jyldyń ishinde ǵana GES-ti modernı­za­sııa­laýǵa 30 mln. AQSh dollary jumsalǵan. Sonyń nátıjesinde stansanyń qýatty­lyǵy 45 megavatqa artqan. 2007 jyly «Qaz­my­rysh» JShS Rıdder qalasyn tolyq elektr qýatymen úzilissiz qamta­ma­syz etý maqsatynda qýattylyǵy 110 kVt. joǵarǵy kerneýli elektr jelisi­niń qurylysyn qolǵa alǵan bolatyn. Úzdiksiz damyp kele jatqan Rıdder metallýrgııalyq kesheniniń elektr energııa­sy­na degen suranysyn qamtamasyz etý úshin Qazaq­my­rysh Buq­tyr­ma gıdroelektrstansasyn  kólemdi túrde modernı­zasııalaýdy da qatar qolǵa aldy. – «Qazmyrysh» JShS jalǵa alý kelisim-shar­tyn­da stansany modernızasııalaý, ınvestısııalaý jáne qaıtadan jóndeý jumystaryn jasaý baǵ­dar­lamalary kórsetilgen bolatyn. 1997 jyldan beri 40 mıllıon AQSh dollary qarjysy jumsalǵan. Jóndeý jumystarynyń baǵdarlamalary bekitildi. Munyń barlyǵy basqa da stansalar sekildi bes­jyldyq mindettemeler men baǵdarlamalar qa­byl­daǵan. Ásirese, uzaq jyldar boıy jóndeý kórmegen qural-jabdyqtar aıyrbastalyp, jańa­lan­dy. Agregattar jańalanyp, ortalyqtan­dyryl­ǵan av­to­matty basqarý júıesine qo­sylǵan, – deıdi Buq­tyrma gıd­ro­energetıkalyq kesheniniń dırektory Sergeı Koblov. Rasynda 100 kılometrge jýyq jerge tartylǵan jańa elektr jelisi «Qaz­my­rysh» JShS energetık­teri­niń aıtýly eńbegi dese de bol­ǵandaı. Onyń quryly­syna progresti tehnıka­lyq sheshimder qoldanylǵan. Polımerlik saqta­ǵy­shy bar myrysh­talǵan metall baǵandary paıda­la­nyl­ǵan. Mon­tajdaý jumystary teńiz deńgeıinen 600-1830 metr bıiktikte ótkenin, tipti keıbir jerleri aspan­da­ǵy bulttarmen astasqanyn aıtsaq, mon­tajdaý ju­my­synyń qandaı kúrdeli jaǵ­daı­da atqarylǵanyn ań­ǵarýǵa bolady. – Endigi kezekte Rıdder aýmaǵy eshqandaı elektr qýatynyń tapshylyǵyn kórmeıdi. Bul degenińiz birinshiden, óndiristik oryndardyń jumysyn jaq­sar­týǵa tıimdi bolsa, ekinshiden, rıdderlikter de onyń ıgiligin kóredi, – dedi oblys basshysy B.Saparbaev. Endigi kezekte jańa jeliniń qýat kózderi Chashınskıı qumyn óńdeý fabrıkasyn salýǵa, Obrýchev ken or­nyn ıgerýge, Rıdder metallýrgııalyq kesheniniń «Gıdropolımet» bazasyn damytýǵa paıdalanylmaq. Al ekinshi kezeńde «Chekmar» ken ornyn ıgerýge jáne kom­panııanyń ken bazasyn aldaǵy uzaq jyldarda elektr qýatymen úzilissiz qamtamasyz etýge jumsal­maq. Osy­laısha perspektıvaly jospar boıynsha Rıdder ón­di­ristik aımaǵy 2020 jylǵa deıin elektr qýatyn tu­­ty­ný­dy 35-40 paıyzǵa ósirmek. Bul degenińiz paıda­la­­natyn elektr qýat kózi 200-210 mVt-qa kóbeıedi degen sóz. Ońdasyn ELÝBAI, Shyǵys Qazaqstan oblysy.