Seriktestiktegi serpilis

Búgingi tańda eli­mizdiń as­tyq­ty óńir­lerindegi aýdandarda bıylǵy bitik shyq­qan egindi jınap alý baǵytynda qaýyrt ju­mystardyń basta­lyp ketkeni belgili. Bul sharýadan jyl­da­ǵy dástúr boıynsha Aqmola obly­sy­nyń Astrahan aýdany da qa­lys qalmaǵan. Mundaǵy dı­qan­dar osy naýqanǵa bir kisideı jumyldyrylsa, olardyń tilegi – dál qazir buıyrtqan da­qyl­dy tókpeı-shashpaı jınap alýdy kózdeıdi. Al ony ry­nok­qa shyǵarý máselesi ekinshi ke­zekte ekeni aıtpasa da túsinikti. Biz oraq naýqany naǵyz qyz­ǵan kezge týra kelippiz. Jaı­qala ósken eginge qarap eriksiz súısinesiz. Kisiniń belýarynan keletin astyqty óńirde alǵash atbasyn tiregenimiz «Fermer-2002» JShS boldy. Valerıı Pelser basqaratyn seriktestikte arnaıy tehnıkany serik etken maman jumysshylar óz kásipterine kirisip ketipti. 20 myń gektarǵa jýyq jerge egin sepken seriktestik onyń elý paıyzǵa jýyǵyn oryp ta úlgeripti. Jı­yrmaǵa jýyq kombaın egis da­lasyn eńbek dúbirine bólegen. «Tas túsken jerine aýyr» degen halyq naqylyn eske túsirsek, qyrýar jumystyń basy-qa­syn­da júrgen arnaıy mamandar eń­be­gin de erekshe baǵalaýǵa bo­la­dy. Máselen, seriktestiktiń bas agronomy Petr Sobkovıchti osy qatarǵa qosar edik. Bıdaıdan gektaryna 17,5 sent­nerden ónim alyp jatqan sharýashylyqtyń bul kórset­ki­shi arpa daqylynan otyzdy kórse­tý­de eken. Arnaıy tehnıkalar   kó­me­gimen, sondaı-aq bilikti mamandar arqasynda egindi orý naý­qa­nynyń bel ortasyna keldik. Bul rette birinshi kezekte qu­daı­dyń kúndi ashyq etip, qa­ra­syp tur­ǵanyn aıtý kerek. Dıqandar qaýy­mynyń naýqanǵa baılanys­ty tańǵy saǵat 8.00-den túngi 20.00-ge deıin tynbaı eńbek etip jatqandaryn da nazardan tys qaldyrýǵa bolmaıdy. Kóp bolyp jumylýdyń arqasynda egindi tókpeı-shashpaı jınap alamyz dep oılaımyn. Árıne, qudaıdan naýqan kezinde ashyq kún tileýden de jalyq­paımyz, deıdi Petr Vla­dımırovıch. Sondaı-aq agronom germanııalyq ónim «KLAAS» kombaınynyń burynǵy ke­ńes dáýirindegi kombaındardan ozyq jumys jasaıtynyn jáne onda kom­baınshyǵa barlyq jaǵ­daı jasalǵanyn aıtady. Qansha degenmen jańanyń aty jańa emes pe, jumys kezinde aqaýy múlde az bolady, al eski kom­baın­dar­dyń aragidik isten shy­ǵyp tu­rý­lary jumysqa edáýir kedergiler keltiretini de bar, deıdi aǵynan jarylǵan agronom. Jalpy sany 170-teı adam­dy jumyspen qamtyp otyrǵan sharýa­shylyqta, maýsym kezinde qosymsha 80-ge jýyq adam nápaqa tabýǵa múmkindik alady. Osy rette bularǵa jergilikti bıliktiń de barynsha qoldaý bil­dirip, bir úıdiń balasyndaı yn­tymaqtasa eńbek etýlerine septigin tıgizip otyrǵanyn aıt­qan lázim. Egin oraǵyn ıgerýde jantalasa jumys jasap jatqan sha­rýa­shylyqtar­dyń qatarynda «Ka­my­shen­ka» JShS da bar. Aýdan­daǵy aby­roıly sha­rýa­shy­lyqtar qata­rynan oryn alatyn bul seriktestik jalpy aýmaǵy 16 myń gek­tarǵa dándi daqyldar egip, ony kútip, baptaýmen aınaly­sa­dy eken. Serik­tes­tiktiń atqa­rý­shy dı­­rek­to­ry Sergeı Bıbı­kov­tyń aıtýynsha, ónimniń edáýir bóligi bıdaı bolsa, qal­ǵa­ny arpa, júgeri syndy mal azyqtaryna ar­nalǵan daqyldar, sonymen qa­tar, sábiz, kartop sııaqty baqsha ónimderi de ósiriletin kóri­ne­di. Egistikte astyqqa basymdyq berilgeni zań­dy­lyq desek, basqa da aýyl­sha­rýashylyq ónimderin ón­dirý­de­gi maqsatymyz – túptep kelgende aýma­ǵymyzdaǵy azyq-túlik prob­le­masyn boldyr­maý­ǵa saıady. Sharýa­shy­ly­ǵymyzda etti, sútti baǵyt­taǵy sıyr ósi­rip, mal ónimderin óndirýdi de qalys qaldyr­maımyz. Qazirgi kezde astyq jınaýdyń bel or­tasyna kelip qaldyq. Buıyrtsa, eńbek­ker­lerdiń eren jumys­tarynyń ar­qasynda tolyq­taı jınap alamyz degen úmitimiz zor, deıdi Sergeı Aleksandrovıch. Egin ora­ǵyna alty «KLAAS» kom­baıny iske kirisse, ózge de salalyq tehnıkalar óz mindetterin múltik­siz atqarýda. Eldegi azyq-túliktiń mol bo­lýyna septigin tıgizýde ju­mys­tar atqaryp jatqan aýdandaǵy ózge seriktestikterdegi tynys-tirshilik te osy taqylettes. Biz muny joǵarydaǵy sharýashy­lyq­­tar­ǵa saparymyzda jolaı kórdik. Qaı­naǵan jumystyń qyzyǵyna boılaǵan eńbek­ker­ler bıylǵy mol ónimnen, buı­yrt­sa, mol ta­bys tabatyn­dyq­ta­ryna da bek senimdi. Ju­mys­shylardyń jaı­da­ry júzinen osyny ańǵardyq. Aqmola oblysy, Astrahan aýdany.