Memleket mindeti – halyqtyń densaýlyǵyn qorǵaý

Táýbe deıik, bir kezderi demikken densaýlyq salasy qazir aıaǵynan tik turyp keledi. Elbasy «Salamatty Qazaqstan» degen eldik baǵdarlamany bekitti. Sonyń negizinde san-salaly jumystar Astanadan bastap barlyq óńirlerde jalǵasyn taýyp jatyr. Biz osy sala boıynsha búgin ne atqarylyp jatyr, bitkeni qaısy, bitetini qandaı degendi, bolashaqtyń jospar-jobasyn bilý maqsatynda Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Erik BAIJÚNISOVTI áńgimege tartqan edik. – Erik Ábenuly, memleket­tiń basty kapıtaly adam desek, sol adamnyń densaýlyǵyn jaq­sartý jóninde ótken jyly arnaıy baǵdarlama qabyldan­dy. Osy qundy qujattyń elimiz boıyn­sha oryndalý barysy qandaı? –Shynynda, táýelsizdik alǵan kúnnen bastap halyq densaýly­ǵyn jaqsartý jóninde Elba­sy­nyń alǵa qoıǵan mindetterin jú­ıeli oryn­daý jumysy múmkin­di­ginshe atqa­ry­lyp jatyr. Qıyn ke­zeńder artta qalyp, úmitti úki­legen ýa­qyt dań­ǵyl jolǵa tústi deýge bo­lady. Prezıdent ár sóı­le­gen só­zin­de den­saýlyq saqtaý salasyna erekshe mán berip, mıllıardtaǵan qarjy bólýge uıyt­qy bolýda. Bıylǵy Jol­daýynda da «Halyq den­saý­lyǵy – Qazaqstannyń ózi­niń stra­te­gııa­lyq maqsattaryna jetýdegi taby­sy­nyń ajyramas quramdas bóli­gi» dep atap ótken edi. Biz osy údeden shyǵý maq­satynda talpy­nys­tar jasaýda­myz. Al endi su­raq­tyń jelisine keler bolsaq, qo­ǵam damýyna saı halyq den­saý­lyǵyn kóterý jo­lyn­daǵy qundy qujat bolyp sa­nalatyn «Sala­mat­ty Qazaqstan» memlekettik baǵ­­dar­lamasyn iske asyrý boıyn­sha Úkimet arnaıy qaýly qabyl­daǵan bolatyn. So­nyń negizinde sharalar jospary bekitilgen edi. Baǵdarla­ma­ny oryndaý eki ke­zeń­nen tura­dy. Birinshi kezeń – 2011-2013 jyl­dar­dy, ekinshi kezeń – 2014-2015 jyl­dardy qamtıdy. Birinshiden, ulttyq skrınıngilik baǵdar­la­many engizý arqyly ha­lyq­tyń belgili bir toptaryn tekserý ná­tı­jesinde aýrýlar tizbesi ázir­len­di. Tıimdi profılaktı­ka­lyq ju­mys­ty úılestirý, halyq­tyń ny­sa­naly toptaryn skrınıngilik zertteýmen tolyq qamtý jóninde mınıstrdiń buıryǵy shyqty. Sol sekildi kolorektaldy obyr­­­dy, glaýkomany, jas balalar­dyń týa bitken jáne júre paıda bolǵan estý músheleri aýrýlaryn erte anyqtaýǵa skrınıng pen V jáne S gepatıtterine nysanaly qa­­ter toptaryn skrınıngin qo­sym­­sha engizýge sheshim qabyl­dan­dy. Buǵan qosa áleýmettik qyz­metker ınstı­týty engizilýde. Bul bastap­qy me­dı­sınalyq kómek kór­setý­diń álem­dik standarttary­na ja­qyn­da­tady. Emdelýshilerdiń psıhıkalyq densaýlyǵyn qalpyna keltirý, jeke basynyń damýyndaǵy aýyt­qý­­lar­dy túzetý, psıhoprofılaktıka, psıhotúzetý, psıhologııalyq konsýltasııa berý boıynsha is-shara­lar da óz sheshimin taba bas­tady. Bul rette joǵaryda kór­setilgen fýnksııalardy júzege asyrýǵa arnalǵan is-sharalardy qarjy­lan­­dyrý memlekettik uıym­dar bo­ıyn­sha shtat birlikterimen jasaq­taý arqyly júrgiziledi: 2011 jyl­ǵa respýblıka boıynsha bar­ly­ǵy 2230 shtat birligi josparlansa, onyń 389-y psıholog­tarǵa tıesili. Halyqqa, ásirese aýyl tur­ǵyn­­daryna, eldiń shalǵaı jáne barý kezinde qıyndyq týdyratyn óńir­ler­diń turǵyndaryna medı­sı­na­lyq kómektiń qol jetimdiligin qam­tamasyz etý úshin kólik medı­sı­nasyn damytý jospar­lanyp otyr. Biryńǵaı ulttyq densaýlyq saqtaý júıesin engizý nátıje­sin­de óńirlerde qyzmet­ter­di usyný­shy­lar­dyń bastama­sy­men em alý­shy­lar sanyn qaıta qurylymdaý men ońtaılandyrý júrgizilýde. Osy kezeńde stasıonarlarda 398 741 adam em aldy. Onyń 42,7 pa­ıyzyn aýyl tur­ǵyndary qurady. Olardyń ishinde óz óńirinde 89,7 % azamat emdeldi. О́zge óńir­ler­ge 1,6 %, respýblıkalyq klınıkalarda mamandandyrylǵan kó­mekti 8,7 % adam aldy. Medısınalyq kómek kórsetý sapasyn arttyrý, medısına qyz­metkerlerin túpki nátıjege ynta­landyrý nıetinde «Medısına qyz­­met­kerlerine eńbekaqy tóleý erejesin bekitý týraly» Den­saý­lyq saqtaý mınıstriniń 2011 jyl­ǵy 20 mamyrdaǵy № 310 buı­ryǵy ázir­len­di. Onda eńbek nátı­jesine qa­rap baǵalaý ólshemderin paıdalana otyryp, kórsetiletin medı­sı­na­lyq qyzmettiń kólemi men sapa­sy­na qaraı únemdelgen qarajat esebinen ústeme tóleý tártibi kózdel­gen. 2011 jyldyń 6 aıynyń qory­tyn­dysymen bar­lyq oblystarda densaýlyq saqtaý uıymdarynyń qyzmetkerlerine saralanǵan eń­bek­aqy tóleý jú­ze­ge asyryldy. Alaıda, óńirlerdiń bir­qatar uıym­daryn­da únem bol­ma­ǵandyqtan tólem júrgizilmedi. – Aýrýdyń emi – sapaly dári. Elimizde qoljetimdi dári-dár­mek máselesi qalaı sheshimin tabýda? Otanymyzda óndiriletin dári qansha paıyzdy quraıdy? Shetelden alynatyn dári she? – Qoldanystaǵy zańnamaǵa sáı­­kes elimizde tirkelmegen dári­lik zattardy, medısınalyq maq­sat­­ta­ǵy buıymdar men tehnıkany qol­danýǵa tyıym salynǵan. Dári­lik zattar, medısınaǵa qajet maq­sat­taǵy buıymdar men medı­sı­nalyq tehnıka memlekettik tir­keý­den ótýi tıis. Mundaı talap álem­­niń bar­lyq elderinde bar. Memlekettik tir­keý Eýropa elderi men basqa el­derdiń halyqaralyq praktıkasy bolyp tabylady. Bul elimizdiń farmasevtıkalyq nary­ǵy­na sapa­syz jáne tıimsiz, son­daı-aq jal­ǵan dárilik zattardyń, medısına buıymdary men tehnı­ka­nyń zań­syz kelýine tyıym qoıady. Aǵymdaǵy jyldyń 1 tamy­zyn­daǵy ahýalǵa kóz jiberer bol­saq, 7035 dárilik zattar tir­keý­ge alyn­ǵan. Onyń otandyq ón­di­riske tıesilisi – 12,2% bolsa, ja­qyn shetelden – 17,8%-dy, alys shetelden kel­genderi – 70%-dy quraıdy eken. Medısınalyq teh­nıkaǵa kelsek, onyń tirkelgen­deriniń uzyn sa­ny – 2 244. Mu­nyń otandyq ón­di­riske tıesili – 3,1%, jaqyn shetel – 16,1%, alys shetelden – 80,8% eken. Al medı­sınalyq maq­sattaǵy buıym­dar – 3604. Munyń 7,9%-y – otan­dyq, 24,1%-y – jaqyn sheteldik, 68%-y – alys sheteldik bolyp otyr. – Elbasy Astanadaǵy Ult­tyq ǵylymı kardıo­hırýr­gııa­lyq ortalyqtyń ashylý rási­min­de el densaýlyǵyna qa­tysty atqarylǵan jumys­tar­dy aıta kelip, endigi jerde qaterli isik­tiń aldyn alý úshin irgeli meke­me­niń boı kóteretinin jetkizgen edi. Osy arada naqty mysalmen turǵyndar arasyn­daǵy syrqat­tar týraly málimet bere ketseńiz. – Iá, otandastarymyzdyń, ási­­re­se, jas urpaqtyń ómirine qater tóndiretin qaterli indet­ter­diń aldyn alý jolyndaǵy izdenisterimiz az emes. Árıne, elimiz jyl sanap alǵa basyp kele jat­qan tusta, bárin birden tórt aıa­ǵy­nan tik turǵyzý ońaı jumys bolmasa kerek. Áıtse de júrgizilgen reformalar, baǵyt-baǵdarlar óz nátı­je­sin berýde. Aıtalyq, 2005-2010 jyl­darǵa arnalǵan memlekettik baǵ­darlamany iske asyrý sheń­be­rin­de atqarylǵan sharalarǵa toq­ta­lar bolsam, 2009 jyly Astana qa­la­syndaǵy «Respýblıka­lyq dıag­­nos­­tıkalyq ortalyq» AQ baza­syn­da ıadrolyq medısına qu­ryldy. Munda 2010 jyldan bastap daıyn radıofarmasevtıkalyq preparat­tar­dy óndirý úshin sıklotron men pozıtrondyq-emıs­sııa­lyq tomografııa ádisi engizildi. Bul jabdyq aýrýdyń alǵashqy satysynda klı­nı­kalyq sımptom­dary paıda bol­ǵanǵa deıin anyq­taýǵa jáne nev­ro­logııalyq, kar­dıo­logııalyq, eń bas­tysy onko­lo­gııalyq aýrýlardy emdeý tıimdiligin baqylaýǵa múm­kin­­dik beredi. Quraldyń qýatty­ly­ǵy jylyna bir jarym myń emsharaǵa eseptelgen. Respýblıka halqy úshin tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kóle­mi­niń sheń­berinde qymbat turatyn emshara tegin júrgiziledi. Radıo­hımııalyq zerthana da barlyq ıad­rolyq medısına sııaqty amerıka­lyq jáne bel­gııalyq jabdyq­tar­men ja­raq­­tal­­dy. 2010 jyly tegin medı­sı­n­a­lyq kómektiń kepildik berilgen kóleminiń sheńberinde zertteýler júrgizildi, 2011 jyly da bul jalǵasyn tabýda. Astanada sońǵy 5 jyldyń ishin­de ólim-jitim kórsetkish­teri­niń tó­mendeýi baıqaldy. Eger 2007 jyly bul jaǵdaı 100 myń adamǵa shaq­qanda 102,8-di qurasa, 2010 jyly 89,0-ge deıin tómen­dedi. Bul qater­li isikti alǵashqy saty­syn­da dıag­nos­tıkalaýdyń jaq­­sarýy­na jáne emdeý nátıje­leri­niń sapasyna baı­lanysty bolyp otyr. О́mir súrýdiń 5 jyldyq kór­set­kishi de birtindep kóterilip keledi. 2007 jyly azamattary­myz­dyń ómir súrý uzaqtyǵy 45,0%-ǵa, 2010 jyly 47,2%-ǵa joǵa­ry­lady. Árı­ne, táýelsiz elimizdiń árbir turǵy­ny­nyń, ásirese kúni erteń el tut­qa­syn ustaıtyn jas ur­paqtyń ór­ke­nıetti elderdegideı ómir súrýine jaǵdaı jasaý arqy­ly, adamnyń ómir súrý ja­syn arttyrý basty na­zarymyzda turǵanyn basa aıt­qym keledi. – Erik Ábenuly, ózińiz aıt­qan­daı, eldiń bolashaǵy sana­la­tyn sol jas urpaqtyń den­saý­­ly­ǵyn jaqsartý kóptiń de kó­keıin­de júrgen másele. О́mir­ge kelgen sábılerdiń arasynda shala týatyndar, júrek aqaýy barlar bar ekeni anyq. Júrek aqaýymen týǵandarǵa der kezinde operasııa jasaý qajet ekeni de túsinikti. Ondaı sábılerge shetelderde týa salyp operasııa jasaıtyn kórinedi. Bizde bul jumys óz sheshimin qalaı taýyp jatyr? Dárigerlerge emdelýshi­ler­diń syılyq berýi degenge qalaı qaraısyz? – Men suraqqa jaýapty naqty mysaldarmen bersem deımin. 2010 jyly elimiz boıynsha 368 975 sábı ómirge keldi. Bul 2009 jylǵa qaraǵanda 7486 balaǵa artyq. Ná­res­telerdiń ólim-jitimi 1000 tiri týǵandarǵa shaqqanda 16,7-ni qura­dy. Bul 2009 jylmen salystyr­ǵan­da, 8,2%-ǵa tómen degen sóz. Sol ómirge kelgen sábı­ler­diń shala týǵandary 5,9% desek, bul ana densaýlyǵynyń ındeksine baıla­nys­ty bolatyny belgili. Sol sekildi 2011 jylǵy I jartyjyl­dyq­ta náresteler ólim-jitiminiń kór­set­kishi ótken jyldardyń osy ke­zeńimen ólshe­gende 14%-ǵa tó­men­dedi. Jáne 1000 tiri týǵan náres­te­ge shaqqanda 15,1 (2010 jyly – 17,6%) paıyz boldy. Sábıler arasynda týa paıda bolǵan júrek kemistigi syrqatyna kardıohırýrgııalyq kómek kór­se­tý­diń qoljetimdiligin jaqsartý maq­satynda qandaı jumystyń at­qarylyp jatqanyn aıtar bolsam, aldymen Almaty qalasy Pedıatrııa jáne balalar hırýrgııasy ǵy­ly­mı ortalyǵynda 20 tósektik kar­dıohırýrgııalyq bólimshe, Pe­rı­nataldyq ortalyǵynda 20 kar­dıo­hırýrgııalyq tósek-oryn da­ıyn­daý jáne 3 jasqa deıingi bala­lar­ǵa kardıohırýrgııalyq em jasaý josparlanýda. Buǵan qosa, As­tana qa­la­syndaǵy jańa ashyl­ǵan kar­dıo­­lo­gııalyq ortalyǵy bala­lar­ǵa ar­na­lyp ázirlengen 20 oryn­da jy­ly­na 275, 2011 jyldyń qyr­kúıe­gin­de 1 jasqa tolmaǵan 70 sá­bı­ge operasııa jasaý kózdelýde. Qazir osyndaı kardıohırýrgııalyq kó­mek­­ke zárý balalar anyqtalý ústinde. Bir aıta ketetin jaıt, analar­ǵa jáne jańa týǵan ul-qyzǵa me­dı­­sı­nalyq kómek tegin, kepildik berý kóleminiń sheńberinde júrgi­ziledi. Aq halatty abzal jandar ár­qashan qatelikke jol bermeı, adam ómirin saqtaý úshin kúresedi. Pasıentter medısınalyq mekeme qyz­met­kerlerine rızashylyǵyn bildirip, keıde syılyq berip ja­tady. Árıne, pasıentterden syı­lyq alýǵa bolmaıdy. О́ıtkeni, medısına qyzmetkeriniń qolma-qol aqsha­laı nemese qundy syılyq­tar alý­ǵa quqy joq. Mundaı jat qylyqqa ár azamattyń saýaty men sanasy tarazy bolýy tıis. – 2010 jyldan bastap Bir­yń­ǵaı ulttyq densaýlyq saqtaý júıesi engizildi. Osy istiń búgin­gi jaı-kúıi týraly da oqyr­man­darǵa aıta ketseńiz jón bolar edi. – О́tken jyldyń qańtar aıy­nan bastap Biryńǵaı ulttyq den­saý­lyq saqtaý júıesi engizile bas­ta­ǵany ras. Oǵan arqaý bolǵan negizgi jeli, emdelýshilerdiń dá­ri­ger men medısınalyq uıymdy erkin tańdaýyna, básekelestikke bel bý­ǵan ortany qalyptas­tyrý­ǵa, den­saý­lyq saqtaý júıesin túp­kilikti nátıjege jáne medısı­nalyq qyz­met kórsetý úderisiniń ashyq­ty­ǵyna baǵdarlaý edi. Osy qaǵıdat­tar­dy qamtamasyz etý ar­qy­ly tań­dap alynǵan medı­sı­na­lyq uıymǵa «sapaly emge – qo­maq­ty qarjy» tartý bolatyn. Portal ar­qyly jos­parly emdeýge jat­qyzý­dy uıym­dastyrý Den­saý­lyq saqtaý mı­nıstri­niń ar­na­ıy buı­ry­ǵymen bekitilgen. Por­ta­ly ar­qy­ly tegin medı­sı­nalyq kómek­tiń kepildik berilgen kóle­mi­niń sheńberinde stasıo­nar­ǵa jos­par­ly emdeýge jat­qyzý­dy uıym­das­tyrý nusqaýlyqqa sáı­kes júrgizi­ledi. Ambýlatorııalyq-em­ha­nalyq kómek kórsetetin me­dı­sınalyq uıymnyń mamany jol­da­manyń elektrondyq nysanyn­daǵy tıisti joldardy toltyrý arqyly por­talǵa joldamany tirkeıdi. Nus­qaýlyqta jazylǵan talaptarda em­delýshiniń densaýlyq saqtaý uıy­myn erkin tańdaýy, qoljetim­diligi, ashyqtyǵy, quqy­ǵy­nyń qor­ǵalýy aıqyn kórse­til­gen. 2011 jyldyń birinshi jar­ty­jyl­dy­ǵyn­da sta­sıo­nardy óz erkimen tań­daý qaǵı­dasynyń arqa­syn­da 398 myńnan astam adam josparly tártippen em aldy. Qazirgi ýaqytta aýyl turǵyn­dary stasıonarlyq em alýda me­dı­sınalyq uıymdardy, onyń ishin­de respýblıkalyq klını­ka­lar­dy erkin tańdaı alady. Osy kez­ge deıin tańdaý quqyǵyn 186 myńnan astam aýyl turǵyny paı­da­landy. Emdeýge jatqyzý bıýro­sy portalynda tirkelgenderdiń 43%-yn aýyl turǵyndary qura­dy. Respýblıkalyq klınıkalarda emdeýge jatqyzylǵandardyń 29 pa­ıy­zy jergilikti jerden kelgender. Odan basqa oblystardyń den­saý­lyq saqtaý basqarmalary­nyń, óńir­lik komıssııalardyń joldama­lary boıynsha joǵary mamandan­dy­ryl­ǵan medısınalyq kómekti 7249 aýyl turǵyny aldy. Bul barlyq emdeýge jatqyzylǵan­dar­dyń 31 paıyzy edi. – Jas mamandardyń aýylǵa barýy, barǵandarǵa jasalatyn jaǵdaı týraly pikirińizdi bilsek dep edik. Jalpy, medısına kadr­laryn daıyndaý isi qalaı júzege asýda? – Iá, Elbasynyń Joldaýyna sáı­kes jyl saıyn medısına qyz­met­kerleriniń jalaqysy kóteri­lý­de. Ony búkil jurt kórip, bilip otyr. Al aýylda medısına kadr­larynyń tapshylyǵy joq deı al­maımyz. Densaýlyq saqtaý sala­syn, ásirese aýyldyq jerlerde me­dısına kadrlarymen qamta­ma­syz etý máselelerin sheshý úshin mınıstrlik múddeli memlekettik organdarmen birlesip tyńǵylyq­ty sharalardyń qabyldanýyna uıyt­qy bolyp otyr. Zań aıasynda 2008 jyldan bastap joǵary oqý oryn­daryn bitirgen jas maman­dar­dyń aýylǵa barýy óz sheshimin taba bas­tady. Sońǵy jyldary medısına­lyq joǵary oqý oryn­daryna qa­jet­ti grant sany ósti. Memleket basshysynyń tapsyr­ma­symen jú­ze­ge asyp jatqan «Dıplommen – aýylǵa» baǵdarla­masy boıynsha eldi mekenderge joly túsken jas­tardyń eńbek­aqy­syn 25 paıyzǵa deıin kóterý, ózge de jaǵdaılar j­asaý óz dárejesinde oryndala bastady. Sonymen birge, mınıstrlik aýyl­­­daǵy medısınalyq kadr tap­shylyǵyn joıý maqsatynda oblys ákimderimen jáne medısınalyq jo­ǵary oqý oryndarynyń rek­tor­la­ry­men úsh jaqty memorandým ja­saý boıynsha jumystar júr­gizýde. Osy arada myna túıindi oıym­dy aıta ketýdi paryz sanaımyn. Medısınalyq bilimniń ózindik erek­shelikteri bar. Oqý merzimi óz­ge mamandyqtarǵa qaraǵanda uzaq. Teorııalyq jáne klınıkalyq pán­der jan-jaqty zerdeleýdi talap etedi. Búkil dúnıe júzinde me­dı­sınalyq joǵary oqý oryn­dary­na jastardy irikteý men oqytý kezinde qoıylatyn talap óte joǵary. Qazirgi tańda medısınalyq jo­ǵary oqý oryndarynyń stýdentterin praktıkalyq daıarlaýdan ótkizý ózekti problema bolyp otyr. Elimizde medısınalyq bilimdi reformalaý júzege asyry­la­dy. Medı­sın­alyq kadrlar daıarlaý júıesine qoıylatyn talaptar joǵary­laı­dy. 2006 jyly osyn­daı másele­ler­di sheshý maq­satyn­da medısı­na­lyq jáne farma­sev­tı­kalyq bilimdi reformalaý tu­jy­rymdamasy qabyldanǵan bola­tyn. Ol eldegi medısınalyq bilim qurylymy Medısınalyq bi­lim­niń dúnıe­jú­zilik federa­sııa­sy­nyń talaptary­na sáıkes jáne medısınalyq bi­limniń klınıka­lyq baǵyttylyǵyn kúsheıte oty­ryp, osy saladaǵy halyqaralyq tájirıbege súıenip ázirlengen edi. 2007 jylǵy 1 qyrkúıekten bas­tap joǵary oqý oryndarynda oqytý jalpy bilim berýdiń memlekettik standarttaryna sáıkes júr­giziledi. Osyǵan sáıkes ınternatýradan ótpegen bitirýshiler klını­kalyq praktıkaǵa jiberilmeıdi. Tek keıbir mamandyq ıeleri ın­ternatýrany aıaqtaǵannan keıin ózdiginen gıgıenıst-epıde­mıo­log, stomatolog dáriger, t.b. qyzmetin atqara alady. Jalpy bilikti dárigerdi daıarlaý 9 jyldan bastap 11 jylǵa deıin. Medısı­na­lyq bilim bazasynyń sheńberin­de jańa baǵdarlama boıynsha oqyǵan al­ǵash­qy túlekter jumys­qa 2014 jyl­dan bastap, al ar­naıy maman­dandyrýdan ótkender 2016 jyldan bastap kirisetindigin aıta ketýimiz kerek. Qazaq eliniń aldynda ekono­mı­­kanyń jyldamdyǵyn jańǵyr­ta berý, shıkizattan óz ónimimizdi óndirý jónindegi ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵytty óristetý mindetteri tur. Mundaı jaýapty iste azamattarymyzdyń densaý­ly­­ǵyn saqtap nyǵaıtpaı, jumys­qa qabiletin arttyryp, ómirin uzart­paı alǵa barý múmkin emes. Qazir Memleket basshysynyń tapsyrma­sy­men el ǵylymyn ýa­qyt ólshemi­ne saı reformalaý jal­ǵasýda. Ja­ńa «Ǵylym týra­ly» zań qabyl­dan­dy. Ǵylymǵa baılanysty negizgi is-sharalar Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń strategııalyq qu­jat­tarynda taı­ǵa tańba basqandaı kórsetilgen. Sonymen qatar, medı­sı­nalyq ǵylymdy reformalaýdyń 2008-2012 jyldarǵa arnalǵan tu­jy­rymdamasy boıynsha jospar­ly ister jalǵasyn tabýda. Osynyń bárin densaýlyq saqtaý júıe­sin­degi 24 ǵylymı-zertteý ınstıtý­ty men ǵylymı ortalyq, onyń ishinde 18 klınıkalyq jáne 6 klı­nıkalyq emes, 8 joǵary medı­sı­nalyq oqý orny júzege asyrýda. Densaýlyq saqtaý salasyn damytýdyń 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan «Salamatty Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasyna sáı­kes medısına ǵylymyn damytý­dyń basym baǵyttary qalyptas­ty­ryldy. «Densaýlyq saqtaýdaǵy ǵylymı zertteýler jónindegi óńir­lik oqý ortalyǵy» halyqara­lyq grantyn iske asyrý bastal­dy. Granttyń quryltaıshysy – Dúnıe­júzilik densaýlyq saqtaý uıymy. – Qa­zir elimizde qarqyndy damyp kele jatqan sanavıasııa týraly da óz baılamyńyzdy bildire ketseńiz qalyń qaýymǵa tıimdi bolar edi. – Áýe sanıtarııalyq kóligin paı­dalana oty­ryp, shuǵyl medı­sı­­na­lyq kómektiń sapasyn jáne qol­jetimdiligin jaqsartý maq­satyn­da, bıyl «Respýblıkalyq jedel me­dı­sınalyq járdem orta­lyǵy» AQ bazasynda respýb­lıka­lyq sanıta­rııa­lyq avıasııa ulttyq ortalyǵy ashyldy. 16 sa­nı­tarııalyq tik­ushaq satyp aly­nyp, paıdalanýǵa berilmek. Tóten­she jaǵdaılar mınıstrligimen, ózge de qurylymdarmen birge jumys isteıdi. Barlyq ob­lys­tyq medısı­na­lyq uıymdar­men tikeleı baılanys ornatylǵan. El deń­geıindegi mamandarmen telefon jáne «skaıp-baılanys» qu­ral­dary arqyly, son­­daı-aq telemedısına boıynsha konsýltasııa júrgiziledi. Muny jedel járdem­nen de jedel járdem desek bolady. Sóz túıinine kelsem, Elbasy Nursultan Nazarbaev belgilep bergen baǵyt-baǵdar boıynsha atqarylyp jatqan jumystardyń negizgi mindeti – halyq densaýly­ǵyn saqtaý, memleket isin múltik­siz oryndaý bolyp tabylady.

– Áńgimeńizge rahmet. 

Áńgimelesken Súleımen MÁMET.