«О́zimizdiń Ivan Adamovıch!»

Aqmola oblysynyń ortalyǵy Kókshetaý qalasyna qonys aýdar­ǵan kez. Jınalystar kóp shaqy­ry­latyn. Prezıdıýmda respýblıka­lyq deńgeıdegi la­ýazymdy kisiler jıi otyratyn bas­qosýlardan gazetke esep jazýǵa týra kelgendikten ba­ramyz. Osy jına­lystardyń ma­ńy­zyn salmaqtandyrý úshin álgi ókil­derdiń aty-jónin táp­tishtep, sóı­legen sózine ekpin túsire jazamyz. Ýaqyt óte stıl ózgerdi. Tań­dap baryp, talǵap jazýǵa tyry­sa­myz. Birde «Nur Otan» HDP ob­lystyq uıymynyń esep berý-saılaý jınalysyna shaqy­ryldyq. Daı­yndyq myqty. Konsertter qoı­y­lyp, kórmeler uıymdastyrylǵan. Delegattardy bylaı qoıyp, mekeme basshylary, partııalar men qo­ǵamdyq birlestikterdiń ókilderin qosqanda, jalpy adam qarasy 300-ge jýyqtaıdy. Prezıdıýmda eki oryndyq qoıylǵan. Meni ǵana emes, barshanyń júzinen «ekinshi kresloǵa kim jaıǵasady?» degen su­raq menmundalap tur. Kóp uza­maı sahnaǵa oblys ákimi, fılıal tór­aǵasy Sergeı Dıachenko men suńǵaq boıly, ashań júzdi kisi shıraq qı­myldap shyqty. Birazdan keıin jına­lys tóraǵasynyń tár­tip­ke shaqyr­ǵanyna qaramastan, zal­dyń ár bury­shynan «Oý, bul ózimizdiń Ivan Adamovıch qoı!» degen tańdanysynan qýa­nyshy basym daýystar dúr etti. Prezıdıýmnan asta­na­lyq adamdardy izdep daǵ­dylan­ǵandyqtan bolar, alǵashynda tanymap­pyz. Aldymyzda Selınograd aýda­nyndaǵy «Rodına» ag­ro­fırmasy» JShS dırektory Saýer otyr. Ol «Nur Otan» HDP Saıası keńesiniń múshesi eken. Kópshilik jetekshi partııanyń jańashyl us­ta­nymyna rıza boldy. Biz de esepti qulshyna jazǵanbyz. Odan beri de birshama jyldyń júzi ózgerdi. О́zgermegen bir nárse bar. Ol – jurtshylyqtyń osy adamǵa qaratyp aıtatyn «О́zimizdiń Ivan Adamovıchi». Kóshede kórse de, kósheli jınalysta kórse de, teledıdardan kórse de osyny aı­ta­dy. Aýqymynda qanshama izet-qur­met jatyr deseńizshi. Ivan Adamovıch týraly, onyń «Rodınasy» tý­raly ájep­táýir maqala jazdym. Halyq qurmet sózin jaı aıtpaıdy eken. Ámbebap sharýashylyq «Al­tyn sapanyń» eń alǵashqy jeńim­pazy. Byltyr taǵy da ıelendi. Qazaqstannyń agroónerkásip kesheni jetistikteriniń «Qaraót­kel-2010» kórmesiniń «Altyn belgisin» de jarqyratty. Kókórimge bólen­gen Ro­dına aýylynyń úıleri orta­lyq­tan jylytylady. Sý júıeleriniń ózi 40,6 shaqyrymdy, elektr shamy tartylǵan asfaltty kóshelerdiń aýmaǵy 40 shaqyrymdy alyp ja­tyr. Úılený toıy men sábı týǵan­daǵy dástúrli bazarlyq 50000 teń­ge­den eken. Ujym músheleri 13-shi jalaqy alady. «Jyl oqýshysy» men «Altyn belgi» ıegerleri 150000 teńgeni ıemdenedi. О́tken jylǵy 65 jyldyq merekede soǵys ardagerleri S.Glýshko men P.Bo­gatyrevqa «Vaz-2167» avtokóligi min­gizildi. Aýyl mádenıet oshaǵy res­pýblıkanyń «Úzdik klýby» atan­sa, aldyńǵy jyly sharýa­shylyq «Jyl­dyń úzdik áleýmettik joba­sy» nomınasııasy boıynsha res­pýblıkalyq «Paryz» baıqaýynyń jeńimpazy atandy. Osylaısha jalǵastyra berýge bolar edi. Biraq, meniń aıtpaǵym basqa jyr. Elbasynyń «Rodınaǵa» saparlarynda baıqaǵanym, Nur­sul­tan Ábishuly «О́zimizdiń Ivan Adamovıch» degendi kishkene ózger­tińkirep, áńgimesin «Esiń­de me, Ivan...» dep bastaıdy eken... Oıymnan ketpeı júrgen taqy­rypty asha túsýdiń oraıy keldi jýyrda. Sharýashylyq 60 myń gektar egistiktiń rekordty yryzdyǵyn qut qambaǵa qu­ıyp, kóńili jaı­lan­ǵan tus. «Esińde me, Ivan...» tekten tek aıtylmaıdy ǵoı, Elbasymen kezdesýlerińizdiń keıbir sátterin áńgimeleseńiz» deımin oǵan. Bul joly kádimgideı ashyldy. – Prezıdentpen kezdesý kóp bol­ǵanymen, erkinsip ketý múmkin emes, ár kezdesýdiń jaýapkershilik júgi aýyrlaı túsedi, – deıdi I.Saýer. – Nursultan Ábishulymen alǵashqy kezdesýim 1989 jyldyń tamyzynda, bizdiń astyqty alqa­by­myzdy aralaǵan shaǵynda bo­lyp edi. Ol kisi 22 shildede Qa­zaqstan Kompartııasy OK birinshi hatshysy bolyp saılanǵan. Al, meniń dırektor­lyq qyzmetime eki jyl endi tolǵan. Meni tań qal­dyr­ǵany, birinshiden, onyń ańǵarym­paz­dyǵy, esh nárseni qalt jibermeıtin qasıeti. Qolymdy jeń ishine jasyryp, ózimdi barynsha sergek ustaýǵa tyrysqanymmen, jol apatynan keıin aýrýhanadan erterek shyqqanyma eskertý jasady. Ekinshiden, óziniń negizgi maman­dy­ǵy metallýrg ekendigine qara­mas­tan, bizdiń keńshardyń jer óńdeý ereksheligi, eginshilik tehnolo­gııa­sy, tuqym suryptaý máseleleri tý­raly bilikti ǵalym agronom deń­geıinde pikir bildirýi. Odan keıin Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Prezıdenti Nursultan Ábishulymen birneshe ret kezdestim. Ásirese, 1993 jylǵy jań­byr­ly qyr­kúıektegi sharýashylyǵy­myz­ǵa sapary aıryqsha esimde qal­dy. Kún jaryqtyq shaıdaı ashyl­dy. Prezıdent «men sizderge qo­laı­ly aýa raıy men jylylyq alyp keldim, endi astyqty jınap alasyzdar» dep qaljyńdap qoıady (dál solaı boldy da). Odan keıin is bary­syna aýysyp: «Sen jas dı­rektorsyń, jekeshelendirýdi nege qoldamaısyń, reformalardy jaq­ta­maǵanyń ba?» dep, maǵan synaı qarady. Men batyldanyp, menshik túriniń mundaı formasy son­sha­lyqty ózgeris ákelmeıtinin aıtyp, jeke pikirlerimdi ortaǵa saldym. Ol meni muqııat tyńdap, sol kezdegi Premer-Mınıstr Sergeı Tereshenko men Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Sergeı Kýlagınge meniń aıtqandarym boıynsha usynys jasaýǵa nusqaý berdi. Prezıdent kisini tyńdaı bilýimen qatar, qa­rapaıym pikirdiń ózin nazardan tys qaldyrmaıtynyn, osy arqyly adam­dardy qanattandyryp otyra­ty­nyn qo­ǵam damýyndaǵy naqty isterimen únemi dáleldeı biletinine tánti boldym. Bizdiń 1994 jylǵy 5 maýsym­daǵy kezdesýimiz umytylmas áser qaldyrdy. Aýylymyzdaǵy ardagerler alleıasynda Nursultan Ábish­uly jergilikti qarııa­larmen birge óz aq qaıyńyn otyrǵyzdy. Táýelsizdigimizdiń bes jyldyq merekesindegi saltanatta Elbasy qolynan alǵashqy nagradam – «Dostyq» ordenin alǵanym máńgi este saqtalady. Marapattaý rási­mi­nen keıin Nursultan Ábishulynyń qabyldaýynda bolyp, 40 mınýttaı áńgimelestik. Ol maǵan joǵa­ry laýa­zymdy qyzmet usyndy. «Men óz ornymda elime kóbirek paıda keltiremin» degendeı syltaýmen bas tarttym. Qatty qınaldym. Biraq, renjigen joq. Odan keıingi kezdesýlerde maǵan degen pıǵyly men yqylasyn ózgertken emes. Memleket basshysy 2001 jyl­ǵy 18 naýryzdaǵy saparynda da aýylymyzǵa kóterińki kóńil-kúı­men keldi. Eýrostılmen kúrdeli jóndeý júrgizilgen mektebimizge rıza bolýmen qatar, kóp balaly ot­basynan dám tatyp, teledıdar syı­lady. Mashına-traktor sheber­hana­synda óńir sharýashylyq bas­shy­larymen keńes ótkizdi. Al, 2008 jyldyń 3 qyrkúıeginde Germanııa Prezıdenti Kellermen birge tik­ushaqpen kelýi aýylymyz úshin naǵyz meıramǵa aınaldy. Osynaý tarıhı tulǵamen alǵash júzdesip, kórisip, qol alysqany­myz­ǵa jıyrma jylǵa jaqyndap qa­lypty. Bul Qazaqstan táýelsiz­di­giniń 20 jylymen tuspa-tus umy­tyl­mas kezeń eken. El­basymen, Ult kóshbasshysymen árbir kezdesý ózin­dik qımas áserge bóleıdi. Ási­rese, qalypty jaǵdaıǵa aınalǵan «Esińde bar ma, Ivan...» dep bas­ta­latyn áńgi­mesi tereń taǵylym-tolǵanysqa bas­taıdy. «Qurmetti Prezıdent myrza, árıne, esimde jáne mundaı kezdesýler áli talaı bolady dep úmit­te­nemin. Siz bizdiń «Rodınamyzdyń» asa qurmetti qonaǵysyz, árdaıym tórimizden oryn alasyz!» Biz buǵan sóz qosyp, tolǵanys tolqyndaryn buzǵymyz kelmeıdi. Baqbergen AMALBEK. Aqmola oblysy, Selınograd aýdany.