Adymy arshyndy aqshuqyr

«Egemen Qazaqstannyń» arnaıy jobasy: Jasampazdyq jemisteri Jıyrma jyldyń ishinde atqarylǵan ıgi isterdiń arqasynda árbir óńirimiz ózgerip, ómirimiz jaqsaryp keledi.  «Egemen Qazaqstan» gazeti osyndaı órkendi ózgeristerdi beıneleıtin materıaldardy turaqty jarııalap turady. Tómende Mańǵystaý oblysyndaǵy Aqshuqyr aýylynan fotoreportaj berilip otyr.

ADYMY ARShYNDY AQShUQYR

Kári Kaspıı mańaıy rızyq taýyp, nesibesin alyp júrgenderden qaı kezde de kende bolǵan emes. Degenmen, táýelsizdiktiń tańy atqannan keıin elimizde júrgizilgen damý­dyń alǵysharttary teńizdi jaǵalaı orna­lasqan aýyldardy erekshe qulpyrtty desek artyq aıtqandyq emes. Sonyń biri – Aq­shuqyr aýyly. Aýyl kókjıegi jyl saıyn keregesin keńge jaıyp keledi. Tarıhı derekterge súıensek, aýyldyń irgetasy 1870 jyly qalanypty. Bir kezderi Túrikmen bolysynyń  ortalyǵy bolǵan Aqshuqyr bul kúnderi teńiz qaırańyn ıgerýdi qolǵa alǵan keleshegi kemel Túpqaraǵan aýdanynyń qura­myna kiretin aýyldyq okrýgtiń ortalyǵy. Aýyldyń toǵyz joldyń torabynda tolqyp jatqan teńiz­diń jaǵasynda ornalasýy qonysqa da, túrli sharýashylyqpen aına­ly­sýǵa da qolaıly bo­lyp otyr. Sonyń dále­lindeı, sońǵy bes jylda aýyl turǵyn­da­rynyń sany eki esege ósip, toǵyz myńǵa taıap­ty. Sáıkesinshe olarǵa qyzmet kór­setetin áleýmettik nysandar sany da óse túsip, qyzmet kórsetý túrleri de kóbeıgen. Aýyl ákimi Málik Izturdyń aıtýynsha, «Aýyz sý» baǵdarlamasy boıynsha turǵyn­dar­­dyń kókónis ósirip, jeke kásipkerlikterin damytýy úshin segiz uńǵy qazylyp, odan shy­ǵarylǵan sýlardy jınaqtaıtyn 300 ton­nalyq eki sý qoımasy salynýda. Sondaı-aq Ita­lııadan sý tushytý qondyrǵysyn áke­lý ju­mystary qolǵa alynypty. Bul da tur­ǵyn­dar úshin jasalýdaǵy ıgi sharalardyń biri. Aqshuqyr aýyly «Jas mamandar – aýylǵa» atty  ıgi bastamany qyzý qol­da­ǵan­dyǵymen de erekshelenedi. Qyzý qoldaıdy deıtin sebebimiz, aýylda jas mamandarǵa jaǵdaı jasaý úshin jyl saıyn 4 páterli eki-úsh úı salynyp otyrady. Sondaı úıler­den páter alǵandardyń biri  M.Ábdi­halyqov atyndaǵy orta mekteptiń muǵalimi G. Sársenbaeva olardyń qala úılerinen bir kemdigi joq ekendigin rızashylyqpen áńgi­meleıdi. Aýyldan jer telimin alyp, jeke úı salýshylar sany júzdep sanalady. О́tken bes jyl ishinde 1500-deı turǵyn úı salynyp­ty. Teńizdi jaǵalaı qonystaný­shylar sanynyń tez ósýine oraı jaqynda aýyl quramyndaǵy Saıyn eldi mekeninde taǵy bir aýyldyq okrýg óz aldyna enshi alǵan edi. Halyqtyń jıi qonystanyp, turaqta­nýyna osyndaǵy A.Nábıev basqa­ratyn «Jaılaý» seriktestigi de ıgi yqpal etýde. Seriktestik turǵyndarǵa jumys berýmen qatar jeke sharýa qoja­lyq­taryna túrli kómek jasap, mújálsiz otba­sylaryna qaıyrymdylyq kómek kórsetedi. Eldi meken turǵyndary sýmen, tabıǵı gazben, elektr qýaty, baılanyspen túgeldeı qamtylyp, ınternet jelisine qosylǵan. Aýylda eki mektep, eńseli mádenıet úıi, dárigerlik ambýlatorııa, 30-ǵa tarta saýda núk­teleri, meıramhana, tigin sehtary, jı­hazdar jasaıtyn sheberhanalar, sport zal­dary bar. Shaǵyn nesıe alyp, óz jer telimderinde jeke kásipkerlikti damytyp, turǵyndarǵa qyz­met kórsetýshiler sany da kóbeıe túsken­digin aıtyp óttik. Solardyń biri – «Álı» she­berhanasy.  Halyqtyń suranysy boıynsha tap­sy­ryspen jumys isteıtin olardyń qol­da­rynan shyqqan ulttyq kıimder men ult­tyq buıymdar úlken suranysqa ıe. О́lkege ta­nymal sáýletshi E.Álıev «О́teǵul» sheber­hanasy jıhaz jasaý, jóndeý, ulttyq aspap­tardy shyǵarsa, belgili qolóner sheberi Roza Álıevanyń buıymdary respýblıkamyz ǵana emes, alys-jaqyn shetelderde joǵary baǵa alyp júr. О́rken jaıyp kele jatqan aýyldyń mádenıet óneri, bilim men sportty damytý­daǵy tabystary maqtaýǵa turarlyqtaı. Mysaly, belgili ónerpaz N.Aıdarbaeva basqa­ratyn Aqshuqyr mádenıet úıi respýb­lıkalyq «Úzdik aýyldyq mádenıet mekemesi» baıqaýy­nyń bas júldegeri, «Aına» atty etnogra­fııalyq oıyn-saýyq otaýy, «halyqtyq» degen ataqqa ıe. Respýblıkalyq «Boztorǵaı» baıqa­ýynyń bas júldesin 10 jasynda jeńip alǵan Suńǵat Móńke osy aýylda turady. Al M.Ábdihalyqov atyndaǵy orta mektep bolsa, respýblıkalyq «Tańdaýly aýyl mektebi» baıqaýynda birinshi oryn alǵan. Aýylda sport­­tyń qazaqsha kúres, boks, dzıýdo túr­leriniń seksııalary jumys jasaıdy. Olarǵa aýyl jasóspirimderi belsene qatysýynan aýyldyń rýhanı jaǵynan ǵana emes, «táni saýdyń – jany saý» degen máteldi de ja­dylarynda berik ustaıtyndyǵyn baıqaı alasyz. Sońǵy 6 jyl ishinde jattyq­tyrýshy-ustaz Úsen Izbasarov basqarǵan segiz sportshy halyq­ara­lyq, respýblıkalyq sport jarystarynyń jeńimpazy boldy. Aýyldaǵy «Jaýqazyn» balalar baqshasy bilim uıasy «Eń úzdik mektepke deıingi uıym» aýdandyq saıysynyń jeńimpazy bolyp tabylady. «Jaýqazynda» balalar tárbıeshisi bolyp eńbek etetin E.Dosymova aýdannyń «Jyldyń úzdik tárbıeshisi-2011» ataǵyna ıe. Mine, tabıǵaty ásem, salqyn samaldy teńiz jaǵasyna qonys tepken, qarttary ónegeli, jastary jalyndy Aqshuqyr aýy­ly­nyń tabystary, turmys-tirshiligi osyndaı. ________________________________________ Arnaıy betti daıyndaǵan «Egemen Qazaqstan» gazetiniń  Mańǵystaý oblysyndaǵy menshikti tilshisi  Jolaman BOShALAQ, sýretterdi túsirgen Serik MAIEMEROV.